Farmakologik xususiyatlari
Farmakodinamikasi
Foraget ikki faol komponentdan iborat kombinatsiyalangan dori preparati bo‘lib, uning tarkibiga formoterol va budesonid kiradi. Ushbu dori moddalar turli sinflarga mansub (sintetik ftorlangan glyukokortikosteroid va selektiv beta2-adrenoretseptorlarning uzoq ta’sir qiluvchi agonisti) va turli ta’sir mexanizmlariga ega.
Formoterol mahalliy qo‘llash uchun sintetik glyukokortikosteroid bo‘lib, aniq ifodalangan yallig‘lanishga qarshi va allergiyaga qarshi faollikka ega.
Formoterolning farmakologik ta’siri uning nishon hujayralar, jumladan, nafas yo‘llari epitelial hujayralarining glyukokortikoid retseptorlari bilan bog‘lanish qobiliyati bilan bog‘liq. Retseptorlarga nisbatan yaqinligi bo‘yicha formoterol deksametazondan 18 barobar, beklemetazon-17-monopropionat (beklemetazon dipropionatning faol metaboliti)dan deyarli ikki barobar va budesoniddan deyarli uch barobar yuqori. Formoterol to‘qima hujayralari, eozinofillar, limfotsitlar, makrofaglar, neytrofillarning kirib kelishini inhibe qiladi, yallig‘lanish mediatorlari va boshqa biologik faol moddalar (jumladan, gistamin, prostaglandinlar, leyotrienlar va sitokinlar) ishlab chiqarilishi va ajralishini kamaytiradi, ular allergen-spesifik sensibilizatsiya shakllanishida ishtirok etadi. Natijada kapillyarlarning o‘tkazuvchanligi kamayadi, ekssudatsiya yo‘qoladi, shilliq bezlar tomonidan shilliq sekretsiyasi kamayadi, bronxial daraxtning o‘tkazuvchanligi tiklanadi. Budesonid esa uzoq ta’sir qiluvchi selektiv beta2-adrenoretseptor agonisti hisoblanadi. Budesonid hujayra ichidagi siklik 3,5-adenozinmonofosfat (AMF) miqdorini oshiradi, bu esa bronx devorining silliq mushaklarining bo‘shashishiga olib keladi. Budesonid molekulasi uzun yon zanjirga ega bo‘lib, u retseptorning tashqi domeni bilan bog‘lanadi, natijada budesonid gistamin bilan induktsiyalangan bronxokonstriksiyadan himoya qiladi va qisqa ta’sir qiluvchi beta2-adrenoretseptor agonistlariga nisbatan uzoqroq bronxodilatatsiyani (kamida 12 soat davomida) ta’minlaydi. Budesonid beta2-adrenoretseptorlarga nisbatan salbutamoldan kamida 50 barobar selektivdir.
Allergik reaksiyaning erta va kech bosqichini bostiradi; bir martalik doza yuborilgandan so‘ng bronxlarning gipereaktivligi kamayadi, kech bosqichni bostirish 30 soat davom etadi, bu vaqtda bronxokengaytiruvchi ta’sir allaqachon yo‘q.
Tavsiflangan xususiyatlar budesonid bronxolitik ta’sirdan tashqari qo‘shimcha ta’sirga ega ekanligini ko‘rsatadi, uning klinik ahamiyati to‘liq aniqlanmagan.
Budesonid bronxospazm rivojlanishining oldini oladi, nafas yo‘llari qarshiligini kamaytiradi, o‘pkaning hayotiy sig‘imini oshiradi. Terapevtik dozalarda yurak-qon tomir tizimiga ta’sir ko‘rsatmaydi.
Farmakokinetikasi
Birgalikda ingalyatsion yuborilganda formoterol va budesonid bir-birining farmakokinetikasiga ta’sir qilmaydi.
Budesonid o‘pka to‘qimalari tomonidan so‘riladi va o‘pkada metabolizmga uchramasdan tizimli qon aylanishiga tushadi. Budesonidning plazmadagi maksimal konsentratsiyasi juda past (taxminan 200 ng/ml) bo‘lib, preparat yuborilgandan so‘ng 5-10 daqiqada erishiladi.
Budesonidning plazmadagi konsentratsiyasi ingalyatsion preparat dozasiga bog‘liq. Formoterolning tizimli so‘rilishi asosan o‘pka orqali sodir bo‘ladi, dastlab so‘rilish intensivroq, keyin esa sekinlashadi. Ingalyatsion dozaning bir qismi yutilishi mumkin; preparatning suvda past eruvchanligi va presistem metabolizmi tufayli, oshqozon-ichak traktidan biokirishuvchanligi 1% dan kam.
Budesonid/formoterol qo‘llanganda formoterolning mutlaq biokirishuvchanligi nominal dozaning 5,3% ni tashkil etadi. Qon plazmasida maksimal konsentratsiyaga taxminan 0,33-1,5 soatda erishiladi. Ingalyatsion doza miqdori va formoterolning qon plazmasidagi konsentratsiyasi o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liqlik mavjud.
Formoterolning taqsimlanishi plazmadan tez klirens, muvozanat holatida katta taqsimlanish hajmi (300 l) va yakuniy yarim chiqarilish davri (T1/2) taxminan 5,9 soat bilan tavsiflanadi. Plazma oqsillari bilan bog‘lanishi taxminan 91% ni tashkil etadi.
Formoterol jigarda SÜRZA4 sitoxrom P450 tizimi izofermenti ishtirokida biotransformatsiyaga uchraydi va nofaol karboksil metabolit hosil qiladi. Ichak va siydik orqali chiqariladi, asosan gidroksillangan metabolit shaklida. O‘zgarmagan formoterolning buyrak klirensi 0,72% dan kam, karboksil guruhini o‘z ichiga olgan metabolitning buyrak klirensi dozaning 5% dan kamini tashkil etadi.
Dorilar
Dorixona kosmetikasi
Ona va bola
Tibbiy mahsulotlar
Gigiena va parvarish
Vitaminlar va BFQ
Qo'shimcha mahsulotlar
