Farmakologik xususiyatlari
Edarbi® Klo - bu kombinasiyalangan preparat bo‘lib, uning tarkibiga angiotenzin II retseptorlari antagonisti (azilsartan medoksomil) va tiazidsimon diuretik (xlortalidon) kiradi. Ikki faol moddaning bir vaqtda qo‘llanilishi har birining monoterapiyada qabul qilinishiga nisbatan arterial bosimni (AB) yanada kuchliroq pasayishiga olib keladi. Preparatni kuniga bir marta qabul qilganda 24 soat davomida samarali AB pasayishi ta’minlanadi.
Azilsartan medoksomil - Edarbi® Klo preparatining faol moddalardan biri - AT1 tipdagi angiotenzin II retseptorlari uchun maxsus antagonist hisoblanadi. Angiotenzin II angiotenzin I dan angiotenzin aylantiruvchi ferment (AAF, kininaza II) tomonidan katalizlanadigan reaksiya natijasida hosil bo‘ladi. Angiotenzin II RAAS (renin-angiotenzin-aldosteron tizimi) ning asosiy tomir toraytiruvchi omili bo‘lib, uning ta’siri tomirlarning torayishi, aldosteron sintezi va sekretsiyasining stimulyatsiyasi, yurak urish tezligining (YUT) oshishi va buyraklar tomonidan natriy reabsorbtsiyasining kuchayishini o‘z ichiga oladi.
Azilsartan medoksomil - bu og‘iz orqali qabul qilinadigan prolekardir. Azilsartan medoksomil tezda faol molekula azilsartanga aylanadi, u esa angiotenzin II ning AT1 retseptorlari bilan bog‘lanishini bloklash orqali uning ta’sirini turli to‘qimalarda, masalan, tomirlarning silliq mushaklari va buyrak usti bezlarida, selektiv ravishda to‘sadi. Shuning uchun uning ta’siri angiotenzin II biosintezi yo‘li bilan bog‘liq emas.
AT2 retseptori ham ko‘plab to‘qimalarda mavjud, biroq uning yurak-qon tomir tizimi faoliyatini tartibga solishdagi roli to‘liq o‘rganilmagan. Azilsartanning AT1 retseptoriga affiniteti AT2 retseptoriga nisbatan 10 000 marta yuqoridir.
RAAS faoliyatini AAF ingibitorlari yordamida bostirish, ya’ni angiotenzin I dan angiotenzin II hosil bo‘lishini to‘xtatish, arterial gipertenziya davolashda keng qo‘llaniladi. AAF ingibitorlari, shuningdek, AAF tomonidan katalizlanadigan bradikinin parchalanishini ham to‘xtatadi. Azilsartan AAF (kininaza II) ni bostirmagani uchun, u bradikinin faolligiga ta’sir qilmasligi kerak.
Azilsartan yurak-qon tomir tizimini tartibga solishda muhim rol o‘ynaydigan boshqa retseptorlar yoki ion kanallari bilan bog‘lanmaydi va ularni bloklamaydi. Azilsartan dozaga bog‘liq ravishda angiotenzin II infuziyasining tomir toraytiruvchi ta’sirini bostiradi. Azilsartanning bir martalik qabul qilinishi, 32 mg azilsartan medoksomilga ekvivalent dozada, maksimal konsentratsiya vaqtida angiotenzin II ning maksimal tomir toraytiruvchi ta’sirini taxminan 90% ga, va qabul qilingandan 24 soat o‘tib taxminan 60% ga bostirgan. Sog‘lom ko‘ngillilarda azilsartan medoksomilni bir martalik va takroriy dozada og‘iz orqali qabul qilgandan so‘ng, plazmada angiotenzin I va angiotenzin II konsentratsiyalari hamda renin faolligi oshgan, aldosteron konsentratsiyasi esa kamaygan; qonda kaliy yoki natriy miqdoriga klinik ahamiyatli ta’sir aniqlanmagan. Umuman olganda, azilsartan medoksomilning farmakodinamik xususiyatlari AT1 retseptorini bloklash bilan mos keladi.
Azilsartan medoksomilning antigipertenziv ta’siri qo‘llashning dastlabki 2 haftasida rivojlanadi va maksimal terapevtik ta’sir 4 haftada erishiladi. Og‘iz orqali bir martalik doza qabul qilingandan so‘ng AB pasayishi odatda bir necha soat ichida yuzaga chiqadi va 24 soat davom etadi.
Xlortalidon - tiazidsimon diuretik - buyrak kanallari (nefronning distal o‘ralgan kanalining boshlang‘ich qismi) da natriy ionlarining faol reabsorbtsiyasini bostiradi, natriy va xlor ionlarining chiqarilishini oshiradi va diurezni kuchaytiradi. Bundan tashqari, xlortalidon kaliy, magniy va bikarbonat ionlarining chiqarilishini oshiradi, kalsiy va siydik kislotasi ionlarini ushlab turadi.
Xlortalidonning antigipertenziv ta’siri organizmdan suyuqlik va natriyning chiqarilishi bilan bog‘liq.
Diuretik ta’sir xlortalidon og‘iz orqali qabul qilingandan 2-3 soat o‘tib rivojlanadi va 2-3 kun davom etadi.
Xlortalidonning antigipertenziv ta’siri asta-sekin rivojlanadi va maksimal terapevtik ta’sir terapiya boshlanganidan 2-4 hafta o‘tib erishiladi.
O‘tkazilgan klinik tadqiqotlarda azilsartan medoksomil/xlortalidon kombinatsiyasi azilsartan medoksomil va gidroxlorotiazid kombinatsiyasi yoki olmesartan medoksomil/gidroxlorotiazid kombinatsiyasiga nisbatan samaraliroq bo‘lgan, garchi taqqoslash guruhidagi ishtirokchilarning ko‘proq qismida arterial bosim (AB) yetarli nazorat qilinmagani sababli doza oshirilishi talab etilgan bo‘lsa ham.
12 hafta davom etgan, doza bosqichma-bosqich oshirilgan, ikki tomonlama ko‘r va randomizatsiyalangan tadqiqotda azilsartan medoksomil/xlortalidon 40 mg/25 mg kombinatsiyasi olmesartan medoksomil/gidroxlorotiazid 40 mg/25 mg kombinatsiyasiga nisbatan o‘rtacha va og‘ir arterial gipertenziyada sistolik AB ni pasaytirishda statistik jihatdan ishonchli ustunlik ko‘rsatgan. Barcha bemorlar guruhlarida, yosh, jins yoki irqidan qat’i nazar, o‘xshash natijalar olingan.
Azilsartan medoksomil/xlortalidon kombinatsiyasi AB ni har bir 24 soatlik dozalar oralig‘ida olmesartan medoksomil/gidroxlorotiazid kombinatsiyasiga nisbatan samaraliroq pasaytirgan, bu SMaD (sutkalik monitoring AB) ma’lumotlariga ko‘ra aniqlangan.