Parkinson kasalligi. Parkinson sindromi.

• Faol moddalar yoki preparatning har qanday yordamchi moddalariga oshkora sezuvchanlik.
• Noseliktiv MAO inhibitorlarini bir vaqtda qo‘llash (bu preparatlarni Konfundus® davolashni belgilashdan kamida ikki hafta oldin to‘xtatish kerak). Preparat faqat tavsiya etilgan dozalar bilan selektiv MAO-B inhibitorlari bilan qo‘llanilishi mumkin (masalan, selegilinning gidrokloridi bilan).
• Glaukoma.
• Terida shubhali (melanoma bo‘yicha) pigmentli o‘sma yoki anamnezda melanoma.
• Og‘ir psixozlar.

karbidopa/levodopa preparatlarini qo‘llashda tez-tez kuzatiladigan nojo‘ya reaksiyalar dopaminning markaziy neyrofarmakologik faolligi bilan bog‘liq. Odatda bu reaksiyalar doza kamaytirilganda yo‘qolishi yoki susayishi mumkin. Eng ko‘p uchraydigan ko‘rinishlar diskineziya, xoreyaga o‘xshash, distonik va boshqa ixtiyorsiz harakatlar, hamda ko‘ngil aynishi hisoblanadi. Mushak spazmlari va blefarospazm dozani kamaytirish kerakligining erta belgisi bo‘lishi mumkin. Immun tizimi tomonidan: gipersensitivlik reaksiyalari, shu jumladan angionevrotik shish, toshma, qichishish, Shenleyn – Genox kasalligi. Teri va teri osti yog‘ qavati tomonidan: alopesiya, toshma, ter ajralishining to‘q rangga bo‘yalishi, qizarish, kuchaygan terlash, melanoma. Qon va limfa tizimi tomonidan: leyopeniya, anemiya, gemolitik anemiya, trombotsitopeniya, agranulositoz. Yurak-qon tomir tizimi tomonidan: yurak ritmi buzilishi va/yoki palpitatsiya, ortostatik effektlar, xususan arterial gipotenziya epizodlari, issiq bosilish, AG, flebit, ko‘krak og‘rig‘i. Nafas olish organlari tomonidan: dispnoe, nafas olish buzilishi, ovozning qo‘pol bo‘lishi. GIT tomonidan: qusish, me’da-ichak qon ketishi, o‘n ikki barmoqli ichak yarasi, diareya, so‘lakning to‘q rangga bo‘yalishi, dispepsiya, og‘iz qurishi, og‘izda achchiq ta’m, so‘lak ajralishi, disfagiya, bruksizm, hiqichoq, qorin og‘rig‘i, qabziyat, meteorizm, tilda kuydiruvchi his. Siydik ajratish tizimi tomonidan: siydikning to‘q rangga bo‘yalishi, siyishni ushlab qolish, siydik tutolmaslik, priapizm. Ko‘rish organi tomonidan: diplopiya, ko‘rishning noaniqligi, qorachiqning kengayishi, okulogir kriz. Modda almashinuvi buzilishlari: tana vaznining kamayishi yoki ortishi, shishlar. Yaxshi sifatli, yomon sifatli va aniqlanmagan yangi o‘simtalar (shu jumladan kistalar va poliplar): melanoma (qarang QARSHI KO‘RSATMALAR va MAXSUS KO‘RSATMALAR). Nerv tizimi tomonidan: diskineziya, shu jumladan xoreyaga o‘xshash, distonik va boshqa ixtiyorsiz harakatlar, blefarospazm, bosh og‘rig‘i, sinkope, yomon sifatli neyroleptik sindrom (qarang QARSHI KO‘RSATMALAR), bradikineziya epizodlari (“yoqish-o‘chirish” fenomeni); bosh aylanishi, paresteziya, uyqu buzilishi, shu jumladan uyquchanlik; haddan tashqari kunduzgi uyquchanlik va to‘satdan uxlab qolish epizodlari; tutqanoq; asteniya, ataksiya, qotib qolish, qo‘llarda kuchaygan tremor, mushaklarning qaltirashi, trizm, latent Horner sindromining faollashuvi, uyqusizlik, yiqilish, yurish buzilishi, dopamin disrulyatsiyasi sindromi1. Psixik buzilishlar: anoreksiya, disforiya, psixoz epizodlari (shu jumladan uydirma, gallyutsinatsiya va paranoidal fikrlar); depressiya, o‘z joniga qasd qilish moyilligi bilan yoki bo‘lmasdan; demensiya; ajitatsiya; asabiylashish, ongning chalkashishi; libido oshishi; tafakkur ravshanligining pasayishi, dezorientatsiya, bezovtalik, eyforiya, impulsiv xatti-harakatlarni nazorat qilish buzilishi2. Boshqa: umumiy holsizlik, patologik charchoq. 1 Dopamin disrulyatsiyasi sindromi (DDS) – bu ba’zi bemorlarda karbidopa/levodopa qabul qilganda yuzaga keladigan addiktiv buzilish. Ushbu sindromli bemorlarda motor simptomlarni yetarli nazorat qilish uchun zarur bo‘lgan dozadan yuqori dozalarda dopaminergik vositalarni suiiste’mol qilishga kompulsiv xatti-harakatlar kuzatiladi, bu ayrim hollarda og‘ir diskineziya rivojlanishiga olib kelishi mumkin (qarang MAXSUS KO‘RSATMALAR). 2 Impulsiv xatti-harakatlarni nazorat qilish buzilishlari. Patologik qimorbozlik, libido oshishi, giperseksualizm, pul sarflash yoki xarid qilishga impulsiv istak, haddan tashqari ovqat yeyish, dopamin agonistlari va/yoki karbidopa va levodopa saqlovchi boshqa preparatlarni qabul qilishda impulsiv ovqatlanish.

Farmakodinamikasi. Konfundus — kombinasiyalangan antiparkinson preparati bo‘lib, u dopaminning metabolik prekursorini — levodopani o‘z ichiga oladi, u Parkinson kasalligi/sindromida o‘rinbosar terapiya sifatida qo‘llaniladi, va periferik DOPA-dekarboksilaza inhibitörini — karbidopani o‘z ichiga oladi, u levodopaning periferik qon oqimida dopaminga metabolizmiga to‘sqinlik qiladi, shu tariqa bosh miya ichiga kirib, u yerda dopaminga aylanishi uchun levodopa miqdorini oshiradi. Bunday kombinatsiya levodopaning pastroq dozasini qo‘llash imkonini beradi, bu esa nojo‘ya ta’sirlar chastotasi va og‘irligini kamaytiradi. Karbidopa/levodopa kombinatsiyasini qo‘llash Parkinson kasalligi/sindromining ko‘plab simptomlarining, ayniqsa, rigidlik va bradikineziyaning ifodalanishini kamaytirishga yordam beradi. Ko‘pincha bu kombinatsiya tremor, disfagiya, sialoreya va postural bebaraklikka nisbatan samarali bo‘ladi. Agar levodopa bilan monoterapiyada klinik javob o‘zgaruvchan bo‘lsa, Parkinson kasalligi/sindromining obyektiv va subyektiv simptomlari kun davomida bir xilda nazorat qilinmasa, karbidopa/levodopa qabul qilish odatda terapevtik effekt tebranishlarini kamaytiradi. Faqat levodopa qabul qilishda yuzaga keladigan ba’zi nojo‘ya reaksiyalarning ifodalanishini kamaytirish hisobiga, uni karbidopa bilan kombinatsiyada qo‘llash ko‘proq bemorlarga Parkinson kasalligi/sindromi simptomlarining ifodalanishini yetarli darajada kamaytirish imkonini beradi. Farmakokinetikasi. Og‘iz orqali qabul qilingandan so‘ng, dekarboksilaza inhibitörisiz levodopa me’da-ichak traktidan tez, lekin o‘zgaruvchan darajada so‘riladi. Qon plazmasidan T½ taxminan 1 soatni tashkil etadi. Levodopa asosan dekarboksillanish yo‘li bilan dopaminga metabolizatsiyalanadi, uning bir qismi noradrenalinga aylanadi. 30% gacha 3-O-metildopaga aylanadi, uning T½ 9–22 soatni tashkil etadi. Levodopaning taxminan 80% si 24 soat ichida siydik bilan chiqariladi, asosan gomovanilin va digidroksofeniluksus kislotalari ko‘rinishida. 1% dan kamrog‘i o‘zgarmagan holda chiqariladi. Qonga tushganda, levodopa BGB orqali o‘tishda boshqa neytral aminokislotalar bilan raqobatlashadi. Levodopa striar neyronlarga kirgach, u dopaminga dekarboksillanadi, saqlanadi va presinaptik neyronlardan ajralib chiqadi. Levodopa me’da-ichak trakti va jigarida juda tez dekarboksillanadi, shuning uchun uning juda oz qismi bosh miya ichiga o‘zgarmagan holda yetib boradi. Periferik dekarboksillanish levodopaning terapevtik samaradorligini pasaytiradi va uning ko‘plab nojo‘ya ta’sirlariga sabab bo‘ladi. Shu sababli, levodopa odatda periferik dekarboksilaza inhibitörü, masalan, karbidopa bilan birga qabul qilinadi, shunda pastroq dozada ham xuddi shunday terapevtik effektga erishiladi. Og‘iz orqali karbidopa qabul qilinganda, levodopasiz, me’da-ichak traktidan tez, lekin to‘liq so‘rilmaydi. Uning taxminan 50% si siydikda aniqlanadi, shundan taxminan 3% preparat o‘zgarmagan holda bo‘ladi. Karbidopa BGB orqali o‘tmaydi, lekin platsenta orqali o‘tadi va ko‘krak sutiga ajraladi. Karbidopaning chiqarilishi tez, xususan, 7 soat ichida deyarli butun preparat o‘zgarmagan holda siydik bilan chiqariladi. Karbidopa levodopaning periferik dekarboksillanishini dopaminga to‘sqinlik qiladi, lekin u BGB orqali o‘tmagani uchun, bosh miya ichida samarali dopamin darajalariga levodopaning pastroq dozalarini qo‘llash orqali erishiladi, shu tariqa periferik nojo‘ya ta’sirlar, ayniqsa, ko‘ngil aynishi, qusish va aritmiyalar ehtimoli kamayadi.

karbidopa/levodopani quyida keltirilgan dori vositalari bilan bir vaqtda qo‘llashda ehtiyotkorlikka rioya qilish zarur. Antigipertenziv vositalar. Karbidopa/levodopa antigipertenziv preparatlar qabul qilayotgan bemorlarni davolashga qo‘shilganda postural gipotenziya yuzaga kelishi mumkin. Antigipertenziv preparat dozasini tuzatish zarurati paydo bo‘lishi mumkin. Antidepressantlar. Trisiklik antidepressantlar bilan birga qo‘llanganda, jumladan gipertenziya va diskineziya reaksiyalari kamdan-kam hollarda qayd etilgan (qarang QARSHI KO‘RSATMALAR). Antixolinergik vositalar. Antixolinergik vositalar preparatning so‘rilishiga va, shunga mos ravishda, uning terapevtik ta’siriga ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Temir. Tadqiqotlar karbidopa va/yoki levodopa biokiraolishliligi temir sulfat yoki temir glyukonati bilan birga qabul qilinganda kamayishini ko‘rsatadi. Boshqa dori vositalari. Hozirgacha standart antiparkinsonik preparatlarni bir vaqtda qo‘llashga to‘sqinlik qiladigan o‘zaro ta’sir belgilari aniqlanmagan. Dofamin D2-retseptorlari antagonistlari (masalan, fenotiazin, butirofenon, risperidon) va izoniazid levodopaning terapevtik ta’sirini kamaytirishi mumkin. Davolashning antiparkinsonik ta’sirini yo‘qotish nuqtai nazaridan bemorlarni diqqat bilan kuzatish zarur. Fenitoin va papaverin qo‘llanilishi Parkinson kasalligida levodopaning ijobiy ta’siriga to‘sqinlik qilishi haqida xabar berilgan. Ushbu preparatlarni karbidopa/levodopa bilan birga qabul qilayotgan bemorlarni terapevtik samaradorlikning yo‘qolishi nuqtai nazaridan kuzatish zarur. Karbidopa/levodopani dopaminni parchalaydigan agentlar (masalan, tetrabenazin) yoki boshqa monoaminlar miqdorini kamaytiruvchi preparatlar bilan birga qo‘llash tavsiya etilmaydi. Selegilinni karbidopa/levodopa bilan birga qo‘llash og‘ir ortostatik gipotenziyaga olib kelishi mumkin, bu faqat levodopa/karbidopa bilan davolash uchun xos emas (qarang QARSHI KO‘RSATMALAR). Levodopa ayrim aminokislotalar bilan raqobatlashishini hisobga olib, yuqori oqsilli dieta tutayotgan ayrim bemorlarda preparatning so‘rilishi yomonlashishi mumkin. Antatsidlarni karbidopa/levodopa bilan birga qo‘llash levodopa biokiraolishliligiga ta’siri o‘rganilmagan. Preparat Parkinson kasalligi/sindromi bo‘lgan, piridoksin gidroxlorid (vitamin B6) saqlovchi vitamin preparatlarini qabul qilayotgan bemorlarda qo‘llanilishi mumkin.

karbidopa/levodopa bilan o'tkir dozani oshirib yuborishda davolash choralari asosan levodopa bilan o'tkir dozani oshirib yuborishda bo'lgani kabi, biroq piridoksin qo'llanilishi Konfundus preparati komponentlarining ta'sirini bartaraf etishda samarali emas. Bemorning EKG sini aritmiyalarni aniqlash uchun nazorat qilish zarur. Aritmiyalar yuzaga kelganda mos antiaritmik vositalarni qo'llash kerak. Bemor tomonidan karbidopa/levodopa bilan birga boshqa preparatlarni qabul qilish ehtimoli hisobga olinishi lozim. Dializ qo'llash tajribasi yo'q, shu sababli karbidopa/levodopa dozasi oshib ketganida uning ahamiyati noma'lum. Karbidopa mavjudligida levodopa ning yakuniy T½ taxminan 2 soatni tashkil qiladi.