— Preparat tarkibidagi faol moddalarga yoki har qanday yordamchi moddalarga yuqori sezuvchanlik.

— Kortikosteroidlarga yuqori sezuvchanlik.

— Tizimli zamburug‘li infeksiyalar.

— Idiopatik trombotsitopenik purpura bo‘lgan bemorlarga mushak ichiga yuborish.

Qo‘llashdan oldin chayqatilsin.

Dozalash tartibi ko‘rsatmalarga, kasallik og‘irligiga va bemorning davolanishga klinik javobiga qarab individual tarzda belgilanadi.

Dozalash

Doza minimal bo‘lishi, qo‘llash muddati esa maksimal darajada qisqa bo‘lishi kerak. Boshlang‘ich doza qoniqarli klinik effektga erishish uchun tanlanishi lozim. Agar ma’lum vaqt davomida qoniqarli klinik ta’sir kuzatilmasa, preparat bilan davolashni dozani bosqichma-bosqich kamaytirib to‘xtatish va boshqa mos terapiyani o‘tkazish kerak.

Ijobiy javob bo‘lsa, mos doza aniqlanadi, uni saqlash uchun boshlang‘ich doza qabul qilinadigan oraliqlarda bosqichma-bosqich kamaytiriladi, to qoniqarli klinik javob bilan eng kichik doza aniqlanmaguncha.

Qo‘llash usuli

Betafos suspenziyasi tomir ichiga yoki teri ostiga yuborish uchun mo‘ljallanmagan.

Sistemali qo‘llash

Sistemali qo‘llashda ko‘pchilik hollarda davolash 1–2 ml preparat yuborishdan boshlanadi va zarurat bo‘lsa takrorlanadi. Dozalash va yuborish tezligi bemorning holati og‘irligiga va davolashga javobiga bog‘liq. Preparat chuqur muskul ichiga, dumba sohasiga yuboriladi:

— og‘ir holatlarda (sistemali qizil yuguruk va astmatik status) zudlik bilan choralar ko‘rishni talab qilganda, boshlang‘ich doza 2 ml bo‘lishi mumkin;

— turli dermatologik kasalliklarda odatda 1 ml preparatni mushak ichiga yuborish yetarli; davolashga javobga qarab preparat yuborishni takrorlash mumkin;

— nafas yo‘llari kasalliklarida Betafos preparatini mushak ichiga yuborilgandan so‘ng bir necha soat ichida simptomlar yengillashadi. Bronxial astma, pichan isitmasi, allergik bronxit va allergik rinitda 1–2 ml preparat yuborilgandan so‘ng ahvol sezilarli yaxshilanadi;

— o‘tkir va surunkali bursitlarda mushak ichiga yuborish uchun doza 1–2 ml ni tashkil etadi. Zarurat bo‘lsa bir necha marta takroriy yuborish mumkin.

Mahalliy qo‘llash

Mahalliy anestetik preparatni bir vaqtda qo‘llash faqat ayrim hollarda zarur (in’ektsiya deyarli og‘riqsiz). Agar anestetik modda bir vaqtda yuborilishi istalsa, Betafos preparatini (flakonda emas, shpritsda) 1% yoki 2% lidokain gidroxloridi yoki prokain gidroxloridi yoki shunga o‘xshash mahalliy anestetiklar eritmasi bilan aralashtirish mumkin, bunda parabenlar saqlamaydigan dori shakllari ishlatiladi. Metilparaben, propilparaben, fenol va boshqa shunga o‘xshash moddalarni o‘z ichiga olgan anestetiklarni qo‘llash mumkin emas. Anestetik Betafos preparati bilan birga qo‘llanganda, avval shpritsga flakondan kerakli doza preparat olinadi, so‘ngra shu shpritsga kerakli miqdorda mahalliy anestetik olinadi va shprits qisqa vaqt davomida chayqatiladi.

O‘tkir bursitlarda (subdeltoid, subskapulyar, tirsak va tizza oldi) 1–2 ml Betafos preparatini sinovial qopchaga yuborish og‘riqni yengillashtiradi va bir necha soat ichida harakatchanlikni to‘liq tiklaydi.

Surunkali bursitni davolash o‘tkir kasallik simptomlari bartaraf etilgandan so‘ng kichik dozalar bilan amalga oshiriladi.

O‘tkir tendosinovit, tendinit va peritendinitlarda Betafos preparatining bitta in’ektsiyasi bemorning ahvolini yengillashtirishi mumkin, surunkali holatlarda esa bemorning holatiga qarab preparatni takroran yuborish talab qilinishi mumkin.

Revmatoyid artrit va osteoartritda preparatni bo‘g‘im ichiga 0,5–2 ml dozada yuborish og‘riq, og‘riqlilik va bo‘g‘imlarning qattiqligini in’ektsiyadan 2–4 soat o‘tib kamaytirishi mumkin. Preparatning terapevtik ta’sir davomiyligi sezilarli darajada farq qiladi va 4 haftadan ko‘proq bo‘lishi mumkin. Betafos preparatini bo‘g‘im ichiga yuborish bo‘g‘im va atrof to‘qimalar tomonidan yaxshi o‘zlashtiriladi.

Katta bo‘g‘imlarga (masalan, tizza, son) yuborish uchun tavsiya etiladigan doza — 1–2 ml; o‘rta (masalan, tirsak) — 0,5–1 ml; kichik (masalan, qo‘l bo‘g‘imi) — 0,25–0,5 ml.

Dermatologik kasalliklarda preparatni to‘g‘ridan-to‘g‘ri shikastlanish o‘chog‘iga teri ichiga yuborish samarali. Ba’zi shikastlanishlarda, bevosita davolash o‘tkazilmayotgan hollarda ham, dori vositasining kichik sistemali ta’siri natijasida reaksiya bo‘lishi mumkin. Betafos preparatidan 0,2 ml/sm2 teri ichiga (teri ostiga emas) tuberkulin shprits va 26 G igna yordamida yuboriladi. In’ektsiya joyiga yuboriladigan dori vositasining umumiy miqdori 1 ml dan oshmasligi kerak.

Kortikosteroidlarga sezgir oyoq kasalliklari. Mo‘ylov osti bursitini ikki marta ketma-ket 0,25 ml dan in’ektsiya qilish orqali bartaraf etish mumkin. Bunday kasalliklarda, masalan, katta barmoq harakatsizligi (katta barmoqning fleksion kontrakturasi), kichik barmoqning varus deformatsiyasi (beshinchi barmoqning ichkariga og‘ishi) va o‘tkir podagrik artritda yengillik juda tez yuzaga kelishi mumkin. Oyoq uchun ko‘pchilik in’ektsiyalarda 1,9 sm uzunlikdagi 25 G ignali tuberkulin shprits mos keladi.

Betafos preparatini yuborish uchun tavsiya etiladigan doza (in’ektsiyalar orasidagi oraliq taxminan 1 hafta): mo‘ylov osti bursitida — 0,25–0,5 ml; tovon o‘simtasida — 0,5 ml; katta barmoq harakatsizligida — 0,5 ml; kichik barmoq varus deformatsiyasida — 0,5 ml; sinovial kistada — 0,25–0,5 ml; Morton metatarsalgiyasida — 0,25–0,5 ml; tendosinovitda — 0,5 ml; kuboid suyak yallig‘lanishida — 0,5 ml; o‘tkir podagrik artritda — 0,5–1 ml.

Betafos preparatini qo‘llashda aniqlangan nojo‘ya hodisalar, boshqa kortikosteroidlar kabi, preparatning dozasiga va qo‘llash davomiyligiga bog‘liq.

Kortikosteroidlarga umumiy nojo‘ya reaksiyalar orasida quyida keltirilgan ta’sirlarni alohida ta’kidlash lozim.

Suv-elektrolit muvozanati buzilishlari: natriyning ushlanishi, kaliy ajralishining oshishi, gipokaliemik alkaloz, to‘qimalarda suyuqlik ushlanishi, moyil bemorlarda dimlangan yurak yetishmovchiligi, gipertenziya, kalsiy ajralishining oshishi.

Suyak-mushak tizimi tomonidan: mushak zaifligi, mushak massasining yo‘qolishi, og‘ir psevdoparalitik miasteniya holatida miastenik simptomlarning kuchayishi, osteoporoz, ba’zan suyaklarda kuchli og‘riqlar va o‘z-o‘zidan yuzaga keladigan sinishlar (umurtqa pog‘onasining kompression sinishlari), son yoki yelka suyagi boshchalarining aseptik nekrozi, paylarning uzilishi, steroid miopatiya, patologik sinishlar, bo‘g‘imlarning beqarorligi.

Teri tomonidan: teri atrofiyasi, yaralarning bitishining yomonlashuvi, terining yupqalashuvi va zaiflashuvi, petechiyalar, qon quyilishlar, teri reaksiyalari, masalan, allergik dermatit, angionevrotik shish, yuz eritemasi, terlashning oshishi, toshma.

Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan: me’da yaralari, mumkin bo‘lgan perforatsiya va qon ketish bilan, pankreatit, qorin dam bo‘lishi, ichak perforatsiyasi, qizilo‘ngach yaralari, ko‘ngil aynishi, qusish, hiqichoq.

Nevrologik buzilishlar: tutqanoq, bosh aylanishi, bosh og‘rig‘i, migren, bosh ichki bosimining oshishi (miya psevdoshishasi).

Psixik buzilishlar: eyforiya, kayfiyat o‘zgarishi, shaxs o‘zgarishi va og‘ir depressiya, asabiylashuvning oshishi, uyqusizlik, psixotik reaksiyalar, ayniqsa, psixik buzilishlar tarixi bo‘lgan bemorlarda, depressiya.

Ko‘z organlari tomonidan: ko‘z ichki bosimining oshishi (miya psevdoshishasi: qarang Nevrologik buzilishlar), glaukoma, orqa subkapsulyar katarakta, ekzoftalm, ko‘rishning xiralashuvi (qarang, shuningdek, «Qo‘llash xususiyatlari» bo‘limi).

Endokrin tizim tomonidan: Kushing sindromining klinik simptomlari, hayz siklining buzilishi, diabet bilan kasallangan bemorlarda insulin yoki og‘iz orqali qabul qilinadigan antidiyabetik vositalarga ehtiyojning oshishi, homila yoki bolaning o‘sishining sekinlashuvi, uglevodlarga tolerantlikning buzilishi, latent qandli diabet namoyon bo‘lishi, gipofiz va buyrak usti bezlari po‘stlog‘ining ikkilamchi susayishi, ayniqsa, stress (jarohat, jarrohlik aralashuvi yoki kasallik) holatida xavfli.

Metabolik buzilishlar: oqsil katabolizmi natijasida azot balansining manfiy bo‘lishi, lipomatoz, tana vaznining oshishi.

Immun tizimi tomonidan: kortikosteroidlar teri testlarini susaytirishi, infeksiya simptomlarini yashirishi va latent infeksiyalarni faollashtirishi, shuningdek, infeksiyalarga, xususan, mikobakteriyalar, sil, Candida albicans va viruslarga qarshi rezistentlikni kamaytirishi mumkin.

Boshqa buzilishlar: anafilaktik yoki allergik reaksiyalar, gipotonik reaksiyalar yoki shok bilan bog‘liq reaksiyalar.

Kortikosteroidlarni parenteral yuborishda quyidagi nojo‘ya reaksiyalar yuzaga kelishi mumkin.

Bosh sohasidagi shikastlanish o‘chog‘iga, xususan, yuzga yuborilganda ko‘rlikning alohida hollari, gipergipogipigmentatsiya, teri osti va teri atrofiyasi, aseptik abstsesslar, in’ektsiyadan so‘ng kuchayish (bo‘g‘im ichiga yuborish) va Sharco artropatiyasi.

Bo‘g‘im ichiga takroran yuborilgandan so‘ng bo‘g‘imlarning shikastlanishi mumkin. Infeksiya xavfi mavjud.

Shubhali nojo‘ya reaksiyalar haqida hisobot

Dori vositasi ro‘yxatdan o‘tkazilgandan so‘ng shubhali nojo‘ya reaksiyalar haqida hisobot berish muhimdir. Bu dori vositasini qo‘llashda foyda/xavf nisbatini nazorat qilish imkonini beradi. Sog‘liqni saqlash sohasidagi malakali xodimlardan barcha shubhali nojo‘ya reaksiyalar haqida xabar berish so‘raladi.

Boshqa dori vositalari bilan o‘zaro ta’siri

Fenobarbital, rifampitsin, fenitoin yoki efedrin bilan bir vaqtda qo‘llanilganda kortikosteroidlarning metabolizmi kuchayishi mumkin, bu esa ularning terapevtik faolligini kamaytiradi.

Kortikosteroidlar bilan davolanayotgan bemorlar quyidagi davolash turlarini ololmaydi:

— chechakga qarshi emlash;

— boshqa immunizatsiya usullari (ayniqsa yuqori dozalarda qo‘llanganda) nevrologik asoratlar va antitanachaning yetarli javob bermaslik xavfi tufayli.

Biroq, kortikosteroidlarni o‘rnini bosuvchi terapiya sifatida oladigan bemorlarga (masalan, Addisson kasalligida) immunizatsiya o‘tkazish mumkin.

Tiazidlar kabi diuretiklar bilan birga qo‘llanganda glyukoza intolerantligi xavfi oshishi mumkin.

Kortikosteroidlar va estrogenlarni bir vaqtda qo‘llayotgan bemorlarning holatini kortikosteroidlarning mumkin bo‘lgan ortiqcha ta’sirini aniqlash uchun kuzatib borish kerak.

Kortikosteroidlar va yurak glikozidlari birga qo‘llanganda aritmiya yoki gipokaliemiya bilan bog‘liq digitalis intoksikatsiyasi belgilari xavfi oshishi mumkin. Yurak glikozidlarini qabul qilayotgan bemorlar ko‘pincha kaliyni chiqarib yuboradigan diuretiklarni ham qabul qiladilar, bunday hollarda kaliy darajasini aniqlash muhimdir.

Kortikosteroidlar amfoteritsin B tomonidan chaqirilgan kaliyning chiqarilishini kuchaytirishi mumkin. Bunday dori kombinatsiyalaridan birini qabul qilayotgan barcha bemorlarda, ayniqsa, qonda kaliy darajasini diqqat bilan nazorat qilish kerak.

Kortikosteroidlar va kumarin qatoridagi antikoagulyantlarni birga qo‘llash antikoagulyant ta’sirini kuchaytirishi yoki kamaytirishi mumkin, bu esa doza tuzatishni talab qilishi mumkin. Antikoagulyantlarni glyukokortikoidlar bilan birga qabul qilayotgan bemorlarda, kortikosteroidlar sababli me’da-ichak yaralari yoki ichki qon ketish xavfi oshganini hisobga olish kerak.

Kortikosteroidlar birga qo‘llanganda qonda salitsilatlar konsentratsiyasini kamaytirishi mumkin. Asetilsalitsil kislotasini gipoprotrombinemiyada kortikosteroidlar bilan birga ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak. Kortikosteroidlar dozasini kamaytirganda yoki davolashni to‘xtatganda, bemorlarning holatini salitsil kislotasi bilan zaharlanish ehtimolini aniqlash uchun kuzatib borish kerak. Kortikosteroidlar va salitsilatlarni birga qo‘llash me’da-ichak yarasi chastotasi va og‘irligini oshirishi mumkin.

Glyukokortikosteroidlarni nosteroid yallig‘lanishga qarshi preparatlar yoki spirtli ichimliklar bilan birga qo‘llash me’da-ichak trakti yarali shikastlanishlari rivojlanish xavfini oshirishi yoki mavjud yarani og‘irlashtirishi mumkin. Qandli diabetli bemorlarda, kortikosteroidlarning giperglikemiya chaqirish xususiyati tufayli, og‘iz orqali qabul qilinadigan antidiyabetik preparatlar yoki insulin dozasini moslashtirish zarur bo‘lishi mumkin.

Glyukokortikosteroidlar va somatotropin birga yuborilganda, oxirgisining so‘rilishi sekinlashishi mumkin. Somatotropin qabul qilinayotganda, betametazonning tana yuzasining 1 m2 ga sutkasiga 300–450 mkg (0,3–0,45 mg) dan ortiq dozalari qo‘llanilishidan saqlanish kerak.

CYP3A ingibitorlari, jumladan kobitsistat saqlovchi preparatlar bilan birga terapiya olib borilganda, tizimli nojo‘ya ta’sirlar xavfi oshishi kutiladi. Agar foyda kortikosteroidlarning tizimli nojo‘ya ta’sirlarining oshgan xavfidan ustun bo‘lmasa, birga qo‘llashdan saqlanish kerak; bunday holatda bemorlarning holatini kortikosteroidlarning tizimli nojo‘ya ta’sirlari bo‘yicha kuzatib borish kerak.

Boshqa o‘zaro ta’sir turlari

Laborator testlarga ta’siri

Kortikosteroidlar nitrosin ko‘k tetrazolni tiklash testiga ta’sir qilishi va noto‘g‘ri manfiy natijalar berishi mumkin.

Kortikosteroidlar bilan davolash bemorlarda biologik parametrlar va tahlillarni (teriga testlar, qalqonsimon bez gormonal ko‘rsatkichlari) talqin qilishda ham hisobga olinishi kerak.

Betafos suspenziyasi vena ichiga yoki teri ostiga yuborish uchun mo‘ljallanmagan.

Kortikosteroidlarning epidural inyeksiyasidan so‘ng, jumladan o‘lim bilan yakunlangan, jiddiy nevrologik buzilishlar haqida xabar berilgan. Boshqa buzilishlar qatorida orqa miya infarkti, paraplegiya, kvadriplegiya, kortikal ko‘rlik va insult haqida xabar berilgan. Ushbu jiddiy nevrologik buzilishlar rentgenoskopiya bilan va rentgenoskopiyasiz kuzatilgan. Epidural yuborishning xavfsizligi va samaradorligi aniqlanmaganligi sababli, kortikosteroidlar epidural qo‘llash uchun tavsiya etilmaydi.

Parenteral yuborish uchun kortikosteroidlar bilan davolangan bemorlarda kamdan-kam hollarda anafilaktoid/anafilaktik reaksiyalar, shu jumladan shok ehtimoli bilan, kuzatilgan. Kortikosteroidlarga allergik reaksiyalar tarixi bo‘lgan bemorlarga nisbatan tegishli ehtiyot choralarini ko‘rish zarur.

Dori vositasini qo‘llashda aseptika qoidalariga qat’iy rioya qilish shart.

Betafos preparati tarkibiga ikkita betametazon efiri kiradi, ulardan biri — betametazon natriy fosfat — inyeksiya joyidan tez so‘riladi. Shuning uchun, Betafos preparatining ushbu eruvchan komponenti tizimli ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini hisobga olish kerak.

Doimiy qo‘llashda (juda yuqori dozalarda, qisqa muddatli qo‘llashdan so‘ng) yoki kortikosteroidlarga ehtiyoj oshganda (stress natijasida: infeksiya, jarohat, jarrohlik aralashuvi) preparatni to‘satdan bekor qilish yoki dozasini kamaytirish buyrak usti bezlari yetishmovchiligini kuchaytirishi mumkin. Bunday hollarda dozani asta-sekin kamaytirish zarur. Stress holatida ba’zan kortikosteroidlarni qayta qabul qilish yoki dozasini oshirish kerak bo‘ladi.

Dozani faqat shifokor nazorati ostida kamaytirish kerak; ba’zan bemorning holatini uzoq muddatli davolash yoki yuqori dozalardan so‘ng bir yilgacha nazorat qilish zarur.

Buyrak usti bezlari yetishmovchiligi simptomlariga noqulaylik, mushak zaifligi, ruhiy buzilishlar, uyquchanlik, mushak va suyaklarda og‘riq, teri qobig‘lanishi, nafas qisilishi, anoreksiya, ko‘ngil aynishi, qusish, isitma, gipoglikemiya, gipotenziya, organizmning suvsizlanishi va hatto to‘satdan davolashni to‘xtatgandan so‘ng o‘lim kiradi. Buyrak usti bezlari yetishmovchiligini davolash kortikosteroidlar, mineralokortikoidlar, suv, natriy xlorid va glyukoza qo‘llashdan iborat.

Yuqori dozalarda kortikosteroidlarni tez vena ichiga yuborish yurak-qon tomir yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin, shuning uchun inyeksiyani 10 daqiqa davomida amalga oshirish kerak.

Uzok muddatli kortikosteroidlar bilan davolashda parenteral qo‘llashdan peroral qo‘llashga o‘tish mumkinligi, potentsial foyda va xavf baholanganidan so‘ng ko‘rib chiqilishi kerak.

Intraartikulyar inyeksiyalar o‘tkazishda quyidagilarni bilish muhim:

bunday yuborish mahalliy va tizimli ta’sir ko‘rsatishi mumkin;

sepsis rivojlanish ehtimolini istisno qilish uchun bo‘g‘imda mavjud bo‘lishi mumkin bo‘lgan har qanday suyuqlikni tekshirish juda muhim;

mahalliy inyeksiyani ilgari infeksiyalangan bo‘g‘imga qilish mumkin emas;

og‘riq va mahalliy shishning sezilarli kuchayishi, bo‘g‘im harakatining yanada cheklanishi, haroratning ko‘tarilishi va noqulaylik septik artritdan dalolat berishi mumkin; agar ushbu infeksiya tashhisi tasdiqlansa, mos antibakterial davolashni boshlash kerak;

kortikosteroid vositalarni beqaror bo‘g‘imlarga, infeksiyalangan joylarga yoki orqa umurtqa oraliq bo‘shlig‘iga yuborish mumkin emas;

osteoartrit bilan zararlangan bo‘g‘imlarga takroriy inyeksiyalar bo‘g‘imning buzilishining kuchayishiga olib kelishi mumkin;

muvaffaqiyatli intraartikulyar davolashdan so‘ng bemor bo‘g‘imni ortiqcha yuklamaslik kerak;

kortikosteroid vositalarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri payga yuborish mumkin emas, chunki bu kelajakda payning uzilishiga olib kelishi mumkin.

Kortikosteroidlarning mushak ichiga inyeksiyalarini to‘qimalarning mahalliy atrofiyasini oldini olish uchun chuqur mushakka yuborish zarur.

Kortikosteroidni yumshoq to‘qimaga yoki zararlangan o‘choqqa va bo‘g‘imga yuborish tizimli va mahalliy ta’sirlarni keltirib chiqarishi mumkin.

Xavf guruhidagi maxsus bemorlar

Qandli diabet bilan kasallangan bemorlarga betametazon faqat qisqa muddat davomida va shifokor nazorati ostida, uning glyukokortikoid xususiyatlarini (oqsillarning glyukozaga aylanishi) hisobga olgan holda qo‘llanilishi mumkin.

Gipotiroidizm yoki jigar sirrozi bo‘lgan bemorlarda glyukokortikoidlarning ta’siri kuchayishi kuzatiladi.

Betafos preparatini ko‘zning gerpetik zararlanishi bo‘lgan bemorlarga (rog‘ koni perforatsiyasi ehtimoli tufayli) qo‘llashdan saqlanish kerak.

Kortikosteroidlarni qo‘llash fonida ruhiy buzilishlar mumkin. Kortikosteroidlar bilan davolashda emotsional beqarorlik yoki psixozga moyillik oshishi mumkin.

Quyidagi hollarda ehtiyot choralarini ko‘rish zarur: noaniq yarali kolit, perforatsiya xavfi, abscess yoki boshqa piojen infeksiyalar; divertikulit; ichak anastomozlari; me’da va o‘n ikki barmoqli ichak yarasi; buyrak yetishmovchiligi; arterial gipertenziya; osteoporoz; og‘ir miasteniya; glaukoma; o‘tkir psixozlar; virusli va bakterial infeksiyalar; o‘sishning sekinlashuvi; sil; Kushing sindromi; diabet; yurak yetishmovchiligi; davolashga qiyin bo‘lgan epilepsiya; tromboemboliyaga yoki tromboflebitga moyillik; homiladorlik davrida.

Kortikosteroidlar bilan davolashda asoratlar doza va davolash davomiyligiga bog‘liq bo‘lgani uchun, har bir bemor uchun doza va davolash davomiyligini tanlashda xavf va foyda nisbatini hisobga olish zarur.

Kortikosteroidlarni qo‘llash ayrim infeksiya belgilarini yashirishi yoki infeksiyani aniqlashni qiyinlashtirishi mumkin. Bunday davolashda rezistentlikning pasayishi tufayli yangi infeksiyalar paydo bo‘lishi mumkin.

Uzok muddatli davolash orqa subkapsulyar katarakta (ayniqsa bolalarda) yoki glaukoma rivojlanishiga olib kelishi mumkin, bu ko‘ruv nervlarining zararlanishiga va ikkilamchi ko‘z infeksiyalarining (zamburug‘ yoki virusli) og‘irlashishiga olib kelishi mumkin. Uzok muddatli davolashda (6 haftadan ortiq) muntazam oftalmologik tekshiruvdan o‘tish zarur.

O‘rtacha va yuqori dozalarda kortikosteroidlar arterial bosimning oshishi, to‘qimalarda suyuqlik va natriyning ushlanishi va organizmdan kaliy chiqarilishini kuchaytirishi mumkin. Ushbu ta’sirlar sintetik birikmalarni yuqori dozada qo‘llanmaganda kamroq ehtimolga ega. Tuz tarkibi past bo‘lgan dieta va kaliyli oziq-ovqat qo‘shimchalarini qabul qilish mumkin. Barcha kortikosteroidlar organizmdan kalsiyning chiqarilishini tezlashtiradi.

Kortikosteroidlar bilan davolanayotgan bemorlarga quyidagi davolash turlari mumkin emas:

— chechakga qarshi emlash;

— boshqa immunizatsiya usullari (ayniqsa yuqori dozalarda) — nevrologik asoratlar va antitanachaning yetarli javob bermasligi xavfi tufayli.

Biroq, kortikosteroidlarni o‘rnini bosuvchi terapiya sifatida qabul qilayotgan bemorlarga (masalan, Addison kasalligida) immunizatsiya o‘tkazish mumkin.

Kortikosteroidlarni immunitetni bostiruvchi dozada qabul qilayotgan bemorlar, ayniqsa bolalar, suvchechak va qizamiq bilan kasallangan bemorlar bilan aloqadan saqlanishi kerak.

Faol silda preparatni buyurish faqat tez rivojlanadigan yoki dissemine silda, yetarli antituberkulyoz terapiya bilan birga mumkin. Agar kortikosteroidlar latent sil bilan kasallangan yoki tuberkulinga reaksiya qiluvchi bemorlarga buyurilsa, kasallik qaytalanishi mumkinligi sababli qat’iy nazorat zarur. Uzok muddatli kortikosteroidlar bilan davolashda bemorlar kimyoprofilaktika ham olishlari kerak. Agar kimyoprofilaktika dasturida rifampitsin qo‘llanilsa, kortikosteroidlarning jigar metabolik klirensining kuchayishiga e’tibor berish kerak; kortikosteroidlar dozasini tuzatish zarur bo‘lishi mumkin.

Kortikosteroidlar bolalarda, shu jumladan chaqaloqlarda, o‘sishni sekinlashtirishi, shuningdek endogen kortikosteroidlar ishlab chiqarilishini bostirishi mumkinligi sababli, uzok muddatli davolashda bolalarning o‘sishi va rivojlanishini diqqat bilan nazorat qilish muhim.

Glyukokortikosteroidlarni qo‘llashda ayrim bemorlarda spermatozoidlarning harakatchanligi va soni o‘zgarishi mumkin.

Betafos preparati tarkibiga benzil spirti kiradi, u chaqaloqlarda va 3 yoshgacha bo‘lgan bolalarda toksik reaksiyalar va anafilaktoid reaksiyalar chaqirishi mumkin. Ushbu preparatni muddatidan oldin tug‘ilgan bolalar yoki yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga qo‘llash mumkin emas.

Betafos preparati tarkibiga metilparagidroksibenzoat (E 218) va propilparagidroksibenzoat (E 216) kiradi, ular allergik reaksiyalar (kechikkan bo‘lishi mumkin), kamdan-kam hollarda esa nafas olishda qiyinchilik chaqirishi mumkin.

Ushbu dori vositasi 1 mmol (23 mg)/dozadan kam natriy saqlaydi, ya’ni natriydan deyarli xoli.

Ko‘rish buzilishlari

Sistemali va mahalliy ta’sirga ega kortikosteroidlarni (shu jumladan, burun ichiga, inhalyatsion va ko‘z ichiga yuborish) qo‘llashda ko‘rish buzilishlari mumkin. Agar ko‘rishning xiralashuvi yoki boshqa ko‘rish bilan bog‘liq buzilishlar yuzaga kelsa, bemor ko‘rish buzilishining mumkin bo‘lgan sabablarini baholash uchun oftalmolog tekshiruvdan o‘tishi kerak, bu sabablar katarakta, glaukoma yoki sistemali va mahalliy ta’sirga ega kortikosteroidlarni qo‘llashdan so‘ng xabar qilingan markaziy seroz xorioretinopatiya kabi kam uchraydigan kasalliklarni o‘z ichiga olishi mumkin.