Nojo´ya ta´sirlar
Nojo'ya ta'sirlar uchrashish tezligiga qarab quyidagicha tasniflanadi: tez-tez uchraydigan (1/100 dan 1/10 gacha), kam uchraydigan (1/1000 dan 1/100 gacha), nodir (1/10000 dan 1/1000 gacha) va juda nodir (<1/10000 yoki mavjud ma'lumotlarga ko'ra tezligi aniqlanmagan). Har bir guruhda nojo'ya ta'sirlar ularning og'irligi kamayish tartibida keltirilgan. Perindoprilning ma'lum nojo'ya ta'sirlari quyidagilarni o'z ichiga oladi: Psixiatriya buzilishlari - kam uchraydigan uyqu yoki kayfiyat buzilishlari. Nerv tizimi tomonidan - tez-tez bosh og'rig'i, bosh aylanishi, paresteziya; juda nodir - ongning chalkashligi. Sezgi organlari tomonidan - tez-tez ko'rish buzilishi, quloqda shovqin. Yurak-qon tomir tizimi tomonidan - tez-tez gipotenziya va gipotenziya bilan bog'liq ta'sirlar; juda nodir - miokard infarkti yoki insult, ehtimol ikkilamchi, yuqori xavfli bemorlarda og'ir gipotenziya natijasida, aritmiya, stenokardiya. Nafas olish organlari, ko'krak qafasi va o'rtacha ko'krak oralig'i tomonidan - tez-tez yo'tal, nafas qisishi; kam uchraydigan - bronxospazm; juda nodir - rinit, eozinofilik pnevmoniya. Ovqat hazm qilish tizimi buzilishlari - tez-tez ko'ngil aynishi, qusish, qorin og'rig'i, disgeziya, dispepsiya, diareya, qabziyat; kam uchraydigan - og'iz qurishi; nodir - pankreatit. Gepatobiliar tizim buzilishlari - juda nodir - gepatit. Teri va teri osti to'qimalari tomonidan - tez-tez toshma, qichishish; kam uchraydigan - angionevrotik shish; juda nodir - multiform eritema. Tayoq-harakat tizimi tomonidan - tez-tez mushaklarda tutqanoq. Siydik-jinsiy tizim tomonidan - kam uchraydigan buyrak yetishmovchiligi, impotensiya; juda nodir - o'tkir buyrak yetishmovchiligi. Umumiy buzilishlar - tez-tez asteniya; kam uchraydigan - terlash. Qon va limfa tizimi tomonidan - juda nodir - gemoglobin va gematokrit darajasining pasayishi, trombotsitopeniya, leyopeniya/neytropeniya, agranulositoz, pansitopeniya, gemolitik anemiya (ba'zi bemorlarda tug'ma glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza yetishmovchiligi bilan).
Farmakologik xususiyatlari
Perindopril – angiotenzin-aylantiruvchi ferment (AAF) ingibitori, angiotenzin I ni angiotenzin II ga aylantiradi. Angiotenzin-aylantiruvchi ferment yoki kinaza II oksopetidazalarga kiradi, angiotenzin I ni vazokonstriktor angiotenzin II ga aylantiradi va vazodilatator bradikininni inaktiv gektapeptidga parchalaydi. AAF faolligining bostirilishi angiotenzin II darajasining pasayishiga va plazmadagi renin faolligining oshishiga olib keladi (renin ajralib chiqishini tormozlovchi salbiy orqaga aloqa mexanizmini bostirish orqali) va aldosteron sekretsiyasining susayishiga olib keladi. Chunki AAF shuningdek bradikininni parchalaydi, AAF ni bostirish natijasida aylanuvchi va mahalliy kallikrein-kinin tizimlarining faolligi oshadi (shunday qilib, prostaglandinlar sintezini faollashtiradi). Ehtimol, ushbu mexanizm AAF ingibitorlarining antigipertenziv ta’siriga hissa qo‘shadi va ushbu dori sinfiga xos ayrim nojo‘ya ta’sirlarning (masalan, yo‘tal) rivojlanishiga qisman javobgardir. Perindopril o‘zining faol metaboliti perindoprilat orqali ta’sir ko‘rsatadi. Boshqa metabolitlar in vitro sharoitida AAF ga nisbatan bostiruvchi ta’sir ko‘rsatmagan. Arterial gipertenziya Perindopril arterial gipertenziyaning har qanday bosqichida – yengil, o‘rtacha va og‘ir – faol hisoblanadi. Sistolik va diastolik arterial bosim yotgan va tik turgan holatda ham pasayadi. Perindopril periferik tomir qarshiligini kamaytiradi, bu arterial bosimning pasayishi bilan birga kechadi. Natijada periferik qon aylanishi kuchayadi, yurak urish tezligi o‘zgarmaydi. Buyrak qon aylanishi, odatda, kuchayadi, glomerulyar filtrlatsiya esa o‘zgarmaydi. Maksimal antigipertenziv ta’sir perindoprilni bir marta qabul qilgandan so‘ng 4-6 soatda erishiladi; ta’sir 24 soat davom etadi va 24 soatdan so‘ng preparat maksimal ta’sirning 87% dan 100% gacha saqlab turadi. Arterial bosimning pasayishi tez rivojlanadi. Moslashuvchan bemorlarda bosimning normallashuvi bir oy ichida erishiladi va taxifilaksiya rivojlanmasdan saqlanib turadi. Davolashni to‘xtatish bekor qilish (rebound) effektiga olib kelmaydi. Odamda perindoprilning tomir kengaytiruvchi xususiyatlari isbotlangan. U yirik arteriyalarning elastikligini yaxshilaydi, kichik arteriyalardagi tuzilmaviy o‘zgarishlarni bartaraf etadi va chap qorincha gipertrofiyasi darajasini kamaytiradi. Tiazidli diuretiklar bilan yordamchi terapiya aditiv ta’sir ko‘rsatadi. AAF ingibitori va tiazidli diuretik kombinatsiyasi diuretik qabul qilish natijasida yuzaga keladigan gipokaliemiyani rivojlanish xavfini ham kamaytiradi. Yurak yetishmovchiligi Perindopril yurak mushaklari ishini kamaytiradi, old va orqa yuklamani pasaytiradi. Yurak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda o‘tkazilgan tadqiqotlar quyidagilarni ko‘rsatdi: - chap va o‘ng qorincha to‘lish bosimining kamayishi, - umumiy periferik tomir qarshiligining kamayishi, - yurak chiqishi va yurak indeksining oshishi. Plasebo va boshqa AAF ingibitorlari bilan solishtirma tadqiqotlarda, yurak yetishmovchiligi yengil yoki o‘rtacha bo‘lgan bemorlarda perindoprilning boshlang‘ich 2 mg dozasi arterial bosimning statistik ahamiyatli pasayishi bilan birga kechmagan. Barqaror IBO 4 yil davom etgan xalqaro ko‘p markazli randomizatsiyalangan, ikki ko‘r, plasebo-nazoratli EUROPA tadqiqotida perindoprilning barqaror ishemik yurak kasalligi (IBO) bo‘lgan bemorlardagi ta’siri o‘rganildi. Klinik tadqiqotda 18 yoshdan katta 12218 bemor ishtirok etdi: 6110 bemor perindopril 8 mg, 6108 bemor plasebo qabul qildi. Tadqiqotga IBO bo‘lgan, miokard infarkti aniqlangan, kamida bir marta koronar revaskulyarizatsiya o‘tkazgan, angiografiyada kamida bitta asosiy koronar arteriyaning 70% torayishi aniqlangan yoki anamnezida ko‘krak og‘rig‘i bo‘lgan va stress-testi ijobiy chiqqan bemorlar jalb qilindi. Preparat giperlipidemiya, gipertenziya va qandli diabetda qo‘llaniladigan standart terapiyaga qo‘shimcha sifatida buyurildi. Ko‘pchilik bemorlar antiagregantlar, gipolipidemik preparatlar va beta-blokatorlar qabul qilgan. Asosiy baholash mezonlari yurak-qon tomir o‘limi, nofatal miokard infarkti va/yoki yurak to‘xtashi va muvaffaqiyatli reanimatsiya edi. Tadqiqot oxirida yuqorida ko‘rsatilgan preparatlarni qabul qilgan bemorlar ulushi mos ravishda 91%, 69% va 63% ni tashkil etdi. 4,2 yil davomida perindopril 8 mg dozada kuniga bir marta qabul qilinganda, perindopril guruhi bemorlarida 488 (8%) va plasebo guruhi bemorlarida 603 (9,9%) da oldindan belgilangan asoratlar rivojlanishining nisbiy xavfi 20% ga (95% CI) sezilarli kamaydi (p=0,0003). Natija jins, yosh, arterial bosim va anamnezda miokard infarkti borligidan qat’i nazar kuzatildi. Anamnezida serebrovaskulyar kasalliklari bo‘lgan bemorlar Ko‘p markazli, xalqaro, ikki ko‘r, randomizatsiyalangan, plasebo-nazoratli tadqiqotda perindopril yoki perindopril va diuretik indapamid kombinatsiyasining 4 yillik faol monoterapiyasining serebrovaskulyar kasallik (so‘nggi 5 yil ichida insult yoki tranzitor ishemik ataka) bo‘lgan bemorlarda takroriy insult xavfiga ijobiy ta’siri baholandi. Birlamchi natija sifatida insult qabul qilindi. O‘rtacha kuzatuv muddati 3,9 yilni tashkil etdi; shu vaqt davomida sistolik va diastolik bosim o‘rtacha 9,0/4,0 mm simob ustuniga pasaydi. Takroriy insult, ishemik yoki gemorragik, xavfi plasebo bilan solishtirganda 28% ga sezilarli kamaydi (10,1% ga nisbatan 13,8%). Bundan tashqari, boshqa holatlar umumiy xavfining sezilarli kamayishi qayd etildi: - o‘limga olib keluvchi yoki nogironlikka olib keluvchi insult xavfi 33% ga kamaydi, - yirik yurak-qon tomir hodisalari (yurak-qon tomir o‘limi, nofatal miokard infarkti va nofatal insult) xavfi 26% ga kamaydi, - insult bilan bog‘liq demensiya xavfi 34% ga va insult bilan bog‘liq og‘ir kognitiv buzilishlar xavfi 45% ga kamaydi, - yirik koronar hodisalar, jumladan, nofatal miokard infarkti yoki ishemik yurak kasalligidan o‘lim xavfi 26% ga kamaydi. Ushbu afzalliklar arterial gipertenziyasi va normal bosimi bo‘lgan bemorlarda, yosh, jins, o‘tkazilgan insult turi yoki qandli diabet borligidan qat’i nazar kuzatildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, perindopril bilan 5 yil davomida davolash 23 kishidan birida insult va 18 kishidan birida yirik yurak-qon tomir hodisasini oldini olishi mumkin.