faol modda: bupivakain

1 ml bupivakain gidroxlorid suvdan holi 2,5 mg

Yordamchi moddalari: natriy xlorid, in'ektsiya uchun suv.

Infiltratsion yo‘li bilan mahalliy anesteziya.

Hududiy anesteziya: periferik nervlar (tanasi va puchmoqlari) blokadasi va markaziy nervlar (epidural va spinal) blokadasi, jarrohlik anesteziyasi yoki og‘riqsizlantirish, shu jumladan akusherlik muolajalari.

Bupivakainni arterial gipotenziya og‘ir darajada bo‘lgan bemorlarda, masalan, kardiogen yoki gipovolemik shok holatida, epidural anesteziya uchun qo‘llash mumkin emas.

Davolashni boshlashdan oldin individual sezuvchanlikka sinov o'tkazish zarur.

Bupivakainni faqat mahalliy yoki mintaqaviy anesteziya o'tkazishda tajribaga ega bo'lgan mutaxassislar qo'llashlari kerak. Kuzatuv, shoshilinch yordam va reanimatsiya uchun zarur bo'lgan jihozlar darhol foydalanish uchun mavjud bo'lishi kerak. Periferik yoki markaziy blokada yoki yuqori dozalarda infiltratsiya boshlanishidan oldin bemorlarga vena ichiga kanyula o'rnatilishi kerak. Doimiy EKG kuzatuvi olib borilishi lozim.

Anesteziya samaradorligini ta'minlash uchun eng past konsentratsiyadagi og'riqsizlantiruvchi vositani eng kichik dozada qo'llash kerak.

Kattalar

Keltirilgan tavsiya etilgan dozalari o'rtacha kattalar uchun, ya'ni 70 kg vaznga ega yosh odam uchun belgilangan. Anesteziya turidan qat'i nazar, boshlang'ich in'ektsiya dozasining miqdori 150 mg dan oshmasligi kerak, orqa miya anesteziyasidan tashqari, bunda boshlang'ich in'ektsiya dozasining miqdori 20 mg dan oshmasligi kerak.

Keyingi in'ektsiyalar. Bupivakainning keyingi dozalarini yuborish natijasida uning to'planishi orqali plazmadagi konsentratsiyasi sezilarli darajada oshishi mumkin. Shuning uchun quyidagi tavsiyalarga qat'iy rioya qilish kerak:

Keksalar uchun, ayniqsa takroriy in'ektsiyalar amalga oshirilganda, dozani kamaytirish imkoniyatini ko'rib chiqish mumkin (qarang «Qo'llash xususiyatlari» bo'limi).

 

Preparatning subaraxnoidal bo'shliqiga tasodifiy yuborilishi juda yuqori darajadagi orqa miya anesteziyasiga olib kelishi mumkin, ehtimol, apnoe va og'ir arterial gipotenziya bilan.

Longokain® preparatining nojo'ya reaksiyalari profili boshqa uzoq ta'sir qiluvchi mahalliy anestetiklarni qo'llashda yuzaga keladigan nojo'ya ta'sirlar profiliga o'xshashdir. Preparatning o'zi keltirib chiqaradigan nojo'ya reaksiyalarni nerv tolalarining blokadasi (masalan, arterial bosimning pasayishi, bradikardiya) fiziologik ta'sirlaridan, shuningdek, bevosita (masalan, nervlarning shikastlanishi) yoki bilvosita (masalan, epidural abstsess) igna punktsiyasi bilan bog'liq hodisalardan ajratish qiyin.

Nevrologik shikastlanishlar kam uchraydi, biroq mintaqaviy, ayniqsa, epidural va orqa miya anesteziyasining yaxshi ma'lum bo'lgan oqibatlaridir. Ular bir necha sabablar bilan bog'liq bo'lishi mumkin, masalan, orqa miya yoki orqa miya nervlarining to'g'ridan-to'g'ri shikastlanishi, old orqa miya arteriyasi sindromi, tirnash xususiyati beruvchi modda yuborilishi yoki steril bo'lmagan eritma yuborilishi. Bu lokalizatsiyalangan sohalarda paresteziya yoki anesteziya, motor zaiflik, sfinkter ustidan nazoratni yo'qotish va paraplegiyaga olib kelishi mumkin. Ba'zan bu hodisalar uzoq muddatli bo'lishi mumkin. 

Davolashni boshlashdan oldin individual sezuvchanlikka sinov o'tkazish zarur.

Sportchilarga ushbu preparat faol modda saqlashini va doping nazoratidan o'tishda ijobiy natija berishi mumkinligini e'tiborga olishlari kerak.

Periferik yoki markaziy blokada yoki katta dozalarda infiltratsiya o'tkazishdan oldin bemorlarga tomir ichiga kanyula o'rnatish kerak.

Bupivakainni qo'llashda tomir ichiga yuborilmaganligiga ishonch hosil qilish zarur.

Ko'p qon tomirlari joylashgan sohada tasodifiy intravaskulyar in'ektsiyadan so'ng, qonda toksik konsentratsiya, dozani oshirib yuborish yoki tez-tez qayta so'rilish yuzaga kelishi mumkin. Bu og'ir nojo'ya reaksiyalar, jumladan, nevrologik va yurak reaksiyalarini keltirib chiqarishi mumkin (qarang «Nojo'ya ta'siri» va «Dozani oshirib yuborish» bo'limlari).

Bupivakainni faqat mahalliy yoki mintaqaviy anesteziya o'tkazishda tajribaga ega bo'lgan mutaxassislar yoki ularning nazorati ostida qo'llash kerak. Kuzatuv, shoshilinch yordam va reanimatsiya uchun zarur uskunalar darhol foydalanish uchun mavjud bo'lishi kerak.

Darhol foydalanish uchun quyidagilar mavjud bo'lishi kerak: tutqanoqka qarshi vositalar (benzodiazepinlar, tiopental), tomir toraytiruvchi vositalar, atropin, bemorga intubatsiya va kislorod berish uchun zarur uskunalar, shuningdek, defibrillyator. Shuningdek, kardiomonitor va arterial bosimni nazorat qilish uchun asboblar mavjud bo'lishi kerak.

Anesteziya yuborish usuli bilan bog'liq ehtiyot choralari

Infiltratsion anesteziya: og'riqsizlantiriladigan yuzasi katta yoki juda ko'p qon tomirlari bilan to'yingan bo'lsa, bupivakain eritmasi adrenalin bilan birga, qarshi ko'rsatmalar bo'lmagan taqdirda, qo'llanilishi kerak.

Mahalliy og'riqsizlantiruvchi vositalarning har qanday turi bilan epidural va spinal anesteziya og'ir gipotenziya va bradikardiyani keltirib chiqarishi mumkin, ayniqsa gipovolemiya (uning sababidan qat'i nazar) bo'lgan bemorlarda. Bunday hollarda arterial gipotenziya tomir toraytiruvchi vositalar va/yoki hajm qo'shish bilan davolanishi kerak.

Epidural anesteziya qovurg'alararo mushaklar falajini va plevral chiqindisi bo'lgan bemorlarda nafas olishning yomonlashishini keltirib chiqarishi mumkin. Septitsemiya bo'lgan bemorlarda, ayniqsa operatsiyadan keyingi davrda, intraspinal abstsess rivojlanish xavfi ortadi. Ro'yxatdan o'tkazilgandan keyingi davrda, jarrohlik amaliyotidan so'ng mahalliy anesteziklarning bo'g'im ichiga infuziyasi olgan bemorlarda xondroliz holatlari haqida xabar berilgan. Xabar qilingan holatlarning aksariyatida xondroliz yelka bo'g'imiga ta'sir qilgan. Etiologik omillar ko'pligi va ilmiy adabiyotlarda mexanizmga oid qarama-qarshiliklar sababli, sabab-oqibat bog'liqligi aniqlanmagan. Uzoq muddatli bo'g'im ichiga infuziyalar preparatni qo'llash uchun tasdiqlangan ko'rsatma emas.

Periferik blokada yoki infiltratsiyadan so'ng, shu vaqtda profilaktik yoki davolash maqsadida antikoagulyant olgan bemorlarni anesteziyadan keyingi davrda gematoma rivojlanishiga tekshirish kerak. Xuddi shu sababga ko'ra, trombotsit agregatsiyasini kamaytiruvchi dori vositalarini (masalan, atsetilsalitsil kislotasi, tiklopidin), og'ir trombotsitopeniyasi yoki umuman qon tarkibining og'ir buzilishlari bo'lgan bemorlarni diqqat bilan kuzatish kerak.

Bosh va bo'yin jarrohligida qo'llaniladigan ayrim mintaqaviy anesteziya usullari alohida ehtiyot choralarini talab qiladi.

Hatto kichik dozalarda ham tasodifiy intravaskulyar in'ektsiyalar miya toksikligini keltirib chiqarishi mumkin.

Retrobulbar va peribulbar in'ektsiyalarda subaraxnoid soha buzilishi vaqtinchalik ko'rlik, yurak-qon tomir yetishmovchiligi, apnoe yoki tutqanoqlar kabi toksik reaksiyalarni keltirib chiqarishi mumkin. Bundan tashqari, bunday usulda ko'z harakatining uzoq muddatli buzilishlari xavfi bor, bu esa shikastlanish va/yoki mushaklar va nervlarda mahalliy toksik hodisalarga olib kelishi mumkin (qarang «Nojo'ya ta'siri» bo'limi).

Juda uzoq Trendelenburg holatida bo'yin kanaliga tarqalish (tarqalish) ehtimoli mavjud.

Bupivakainning kardiotoksikligi bilan bog'liq ehtiyot choralari

Preparatni yuborish usuli bo'yicha tavsiyalarga ayniqsa diqqat bilan rioya qilish kerak, chunki preparatning plazmadagi konsentratsiyasining ortib ketishi og'ir qorinchalar aritmiyasi, qorinchalar taxikardiyasi, bu esa qorinchalar fibrillyatsiyasi va keyinchalik asistoliyaga olib kelishi mumkin.

Qorinchalar faoliyati buzilishi, ya'ni EKGda QRS kompleksining ancha uzayishi aniqlangan bemorlarni juda diqqat bilan kuzatish kerak.

Bupivakainni QT intervali uzaygan bemorlarga ehtiyotkorlik bilan qo'llash kerak, chunki u samarali refrakter davrni uzaytiradi.

Tavsiya etilgan dozalarda bupivakain AV-o'tkazuvchanlikka ta'sir qilmasa ham, uni sekinlashtirish qobiliyati tufayli, tasodifiy dozani oshirib yuborishda yurak stimulyatori bo'lmagan va blokada kuzatilgan hamda bupivakain olgan bemorlarda EKGni diqqat bilan nazorat qilish kerak. Bupivakainni qo'llashda, ko'pchilik mahalliy og'riqsizlantiruvchi vositalardan farqli o'laroq, kardiotoksiklik belgilari ayni vaqtda neyrotoksiklik belgilari bilan birga paydo bo'lishi mumkin, ayniqsa bolalarda.

Boshqa maxsus bemor guruhlari uchun chora-tadbirlar

Jigar yetishmovchiligi. Bupivakain jigar orqali metabolizatsiyalanadi, shuning uchun og'ir jigar yetishmovchiligi bo'lgan bemorlarga va zarur hollarda (masalan, epidural anesteziyada) doza kamaytirilishi kerak. Bunday bemorlarni takroriy in'ektsiyalar vaqtida dozani oshirib yuborishni oldini olish uchun diqqat bilan kuzatish kerak.

Xuddi shu sababga ko'ra, bupivakainni ehtiyotkorlik bilan qo'llash kerak, chunki kasallik (shok, yurak yetishmovchiligi) yoki hamroh dori vositalari (beta-blokatorlar) tufayli jigar orqali qon oqimi kamayishi xavfi mavjud.

Keksalar. Keksalarda bupivakain klirensi kamayganligi sababli, preparat to'planishi natijasida o'tkir toksiklikni oldini olish uchun takroriy in'ektsiyalarni ehtiyotkorlik bilan bajarish kerak.

Gipoksiya va giperkaliemiya. Bupivakain kardiotoksikligi xavfi ortadi va doza aniqlashtirilishi mumkin. Atsidoz bupivakainning erkin fraksiyalarini ko'paytiradi, bu esa neyro- va kardiotoksiklikni kuchaytirishi mumkin. Xuddi shuningdek, buyrak yetishmovchiligi mavjud bo'lsa, unga bog'liq atsidotik holat orqali bupivakain toksikligi kuchayishi mumkin.

Preparatning 1 mlida 3,15 mg natriy mavjud. Bu natriy miqdori cheklangan qat'iy dietada bo'lgan bemorlarda hisobga olinishi kerak.

Muvaffaqiyatsiz spinal anesteziya.

Muvaffaqiyatsiz spinal anesteziya mahalliy anesteziklar (mahalliy ta'sirli og'riqsizlantiruvchi vositalar) uchun xos bo'lib, lyumbal/spinal punksiya, eritmalarni tayyorlash va yuborishda xatolar, dori vositalarining orqa miya suyuqligi orqali yetarlicha tarqalmasligi, preparatning nerv to'qimasiga yetarlicha ta'sir qilmasligi, shuningdek, bemorni davolash bilan bog'liq qiyinchiliklarni keltirib chiqarishi mumkin.
 

Homiladorlik va emizish davrida qo'llanilishi

Odamlarda homiladorlik kechishiga salbiy ta'siri haqida dalillar yo'q, biroq Longokain® ni homiladorlikning ilk bosqichlarida faqat foyda xavfdan ustun bo'lgan hollarda qo'llash kerak.

Paratservikal blokada o'tkazilganda, homilada mahalliy anesteziklar qo'llanilishi natijasida yuzaga keladigan nojo'ya reaksiyalar (masalan, bradikardiya) xavfi ortadi. Bunday ta'sirlar anestezikning yuqori konsentratsiyasi homilaga yetib borishi bilan bog'liq bo'lishi mumkin (qarang «Qo'llash xususiyatlari» bo'limi).

Bupivakain ona sutiga o'tadi, biroq shunchalik kichik miqdorda, preparat terapevtik dozalarda qo'llanganda bolaga ta'sir qilish xavfi yo'q.

Preparat avtomobil boshqarish va mexanizmlar bilan ishlashda reaksiya tezligiga ta'sir qilishi mumkin, shuning uchun bemor bunday faoliyatdan tiyilishi kerak.

 

Bupivakain gidroxlorid uzoq ta'sir qiluvchi amidli mahalliy og'riqsizlantiruvchi vositalar guruhiga kiradi, anesteziya va analgeziya effektlariga ega. Yuqori dozalarda qo'llanganda jarrohlik anesteziyasi hosil bo'ladi, past dozalarda esa sezgi blokadasi (analgeziya) yuzaga keladi, bu esa kamroq ifodalangan motor blokada bilan kechadi.

Bupivakainning mahalliy og'riqsizlantiruvchi ta'sirining boshlanishi va davomiyligi doza va preparat yuborilgan joyga bog'liq.

Bupivakain, boshqa mahalliy anesteziklar kabi, nerv tolalari orqali impulslarning o'tkazilishini qaytar tarzda bloklaydi, natriy ionlarining nerv membranalari orqali transportini bostiradi. Nerv membranalaridagi natriy kanallari mahalliy anestezik molekulalari uchun retseptorlarga ega.

Shunga o'xshash effektlar miya va miokardning qo'zg'aluvchan membranalarida ham kuzatilishi mumkin.

Preparatning ortiqcha miqdori tizimli qon oqimiga tushganda, markaziy asab tizimi va yurak-qon tomir tizimidan kelib chiqadigan toksiklik simptomlari va belgilar paydo bo'lishi mumkin.

Markaziy asab tizimiga toksik ta'sir rivojlanishining belgilar (qarang. Bo'lim. «Nojo'ya reaksiyalar»), odatda yurak-qon tomir effektlaridan oldin paydo bo'ladi, chunki markaziy asab tizimiga toksik ta'sir belgilar plazmadagi preparatning pastroq konsentratsiyalarida kuzatiladi. Mahalliy anesteziklarning to'g'ridan-to'g'ri yurak effektlari o'tkazuvchanlikning sekinlashuvi, salbiy inotropizm va nihoyat yurak to'xtashini o'z ichiga oladi.

Boshqa yurak-qon tomir effektlari (arterial gipotenziya, bradikardiya) epidural blokadadan so'ng, hamroh bo'lgan simpatik blokada darajasiga qarab rivojlanishi mumkin. 

 Bupivakainni boshqa mahalliy anesteziklar yoki tuzilishi bo'yicha amid tipidagi mahalliy anesteziklarga o'xshash dori vositalari, masalan, ayrim antiaritmik preparatlar, lidokain va meksiletin bilan birga qo'llashda ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak, chunki tizimli toksik effektlar qo'shiladi. 

 Mahalliy anestetiklarning tasodifiy tomir ichiga yuborilishi darhol (bir necha soniyadan bir necha daqiqagacha) tizimli toksik reaksiyalarni keltirib chiqarishi mumkin. Dozani oshirib yuborishda tizimli toksiklik kechroq (in'ektsiyadan 15-60 daqiqa o'tgach) mahalliy anestetikning qonda konsentratsiyasi sekin oshishi orqali namoyon bo'ladi