-
Tarkibi
1 ampula tarkibida:
faol moddalar: artikain gidroxlorid – 80 mg, adrenalin gidroxlorid – 0,024 mg;
yordamchi moddalar: natriy metabisulfit, natriy xlorid, in'ektsiya uchun suv.
-
Qo'llanilishi
Stomatologiyada quyidagi operatsiyalar va muolajalar vaqtida infiltratsion va o'tkazuvchi anesteziya o'tkazish:
shilliq qavatlar yoki suyakda operatsiyalar;
tish pulpasi ustida operatsiyalar (pulpani amputatsiya va ekstirpatsiya qilish);
singan tishni olib tashlash (osteotomiya);
apikal parodontit bilan zararlangan tishni olib tashlash;
Kolduell-Lyuk operatsiyasi;
kistektomiya;
- tish ildizining uchini rezektsiya qilish;
- kariyes bo'shliqlarini va tishlarni toj ostiga tayyorlash yuqori tish sezgirligiga ega bemorlarda.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Adrenalinga, artikainga yoki preparatning boshqa komponentlariga yuqori sezuvchanlik.
Xolinesteraza yetishmovchiligi, chunki bu holda preparat ta'sirining davomiyligi oshishi ehtimoli yuqori, ba'zi sharoitlarda esa preparat ta'sirining noxush kuchayishi mumkin.
Adrenalin tarkibi mavjudligi sababli quyidagi qarshi ko'rsatmalarni hisobga olish kerak:
paroksizmal taxikardiya va boshqa taxiaritmiyalar;
yopiq burchakli glaukoma shakli;
neselektiv beta-adrenoblokatorlar va markaziy analepitiklarni bir vaqtda qabul qilish.
Tomir ichiga qo'llash mumkin emas. Yallig'langan to'qimalarga yuborishdan saqlanish kerak.
-
Qo'llash usuli
Yuqori jag‘ tishlarini asoratsiz olib tashlashda yallig‘lanish bo‘lmaganda odatda har bir tish uchun 1,7 ml dan vestibulyar in'ektsiya yetarli bo‘ladi. Ayrim hollarda to‘liq anesteziya ta’minlash uchun qo‘shimcha vestibulyar in'ektsiya 1 dan 1,7 ml gacha dozada talab qilinishi mumkin. Ko‘pchilik hollarda og‘riqli tanglay yo‘li orqali in'ektsiya qilish zarurati yo‘q. Agar tanglayni kesish yoki tikish zarur bo‘lsa, taxminan 0,1 ml dozada tanglayga depo-in'ektsiya yetarli bo‘ladi. Yonma-yon joylashgan bir nechta tishlarni olib tashlashda vestibulyar in'ektsiyalar sonini odatda cheklash mumkin bo‘ladi. Pastki premolyarlarni asoratsiz olib tashlashda yallig‘lanish bo‘lmaganda pastki jag‘ anesteziyasiz ham bo‘lishi mumkin, chunki har bir tish uchun 1,7 ml dozada in'ektsiya orqali amalga oshiriladigan infiltratsion anesteziya odatda yetarli bo‘ladi. Agar bu yo‘l bilan kerakli effektga erishilmasa, qo‘shimcha vestibulyar in'ektsiya 1,0 dan 1,7 ml gacha dozada bajariladi. Faqat ushbu usullar bilan to‘liq anesteziyaga erishilmasa, odatdagi pastki jag‘ blokadasi usuli bilan anesteziya talab qilinadi.
Har qanday tishni, pastki molyarlardan tashqari, bo‘shliq tayyorlash yoki toj ostiga tayyorlash uchun har bir tish uchun 0,5 dan 1,7 ml gacha dozada vestibulyar in'ektsiya ko‘rsatiladi. Aniq miqdor kerakli chuqurlik va anesteziya davomiyligiga bog‘liq. Jarrohlik amaliyotlarini bajarishda preparat dozasi operatsiyaning og‘irligi va davomiyligiga bog‘liq.
Bitta davolash muolajasi davomida kattalarga tana vazniga 1 kg ga 7 mg gacha artikain yuborish mumkin. 500 mg gacha (ya’ni 12,5 ml in'ektsion eritma) dozalari bemorlar tomonidan yaxshi ko‘tarilgan (aspiratsion nazorat usullari qo‘llanilganda).
In'ektsiyadan oldin har doim qon tomir ichiga in'ektsiya ehtimolini istisno qilish uchun sinov aspiratsiyasi o‘tkazilishi kerak. In'ektsiya bosimi to‘qima sezgirligiga mos bo‘lishi kerak.
Ovqat qabul qilish faqat sezuvchanlik qaytgandan keyin ruxsat etiladi.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Markaziy asab tizimi tomonidan: doza miqdoriga bog‘liq holda buzilishlar mumkin, masalan, stupordan hushdan ketishgacha, nafas olish buzilishlari, to‘xtab qolishigacha, mushaklarning tremori, ixtiyorsiz mushak qisqarishlari, umumiy konvulsiyalargacha, shuningdek, ko‘ngil aynishi qusgungacha.
Ko‘rish organi tomonidan: bosh sohasiga in'ektsiya vaqtida yoki in'ektsiyadan so‘ng qisqa muddatli ko‘rish buzilishlari (xiralashish, o‘tkinchi ko‘rlik, diplopiya) mumkin. Biroq, bunday reaksiyalar kam uchraydi.
Yurak-qon tomir tizimi tomonidan: arterial bosimning biroz pasayishi, taxikardiya yoki bradikardiya. Juda kam hollarda – hayot uchun xavfli bo‘lgan shok yoki yurak yetishmovchiligi.
Allergik reaksiyalar: in'ektsiya joyida shish, qizarish yoki yallig‘lanish paydo bo‘lishi mumkin, shuningdek, in'ektsiya joyidan qat'i nazar, terining qizarishi, qichishish, kon'yunktivit, rinit, yuzning angionevrotik shish turi bo‘yicha shishi, yuqori va/yoki pastki lab va/yoki yanoq shishi, til shishi, disfagiya bilan til shishi, urtikariya, nafas olishda qiyinchilik, bu anafilaktik shokka o‘tishi mumkin.
Mahalliy reaksiyalar: ayrim hollarda in'ektsiya joylarida ishemiya zonalari rivojlanishi mumkin, ba'zan to‘qima nekrozi darajasigacha rivojlanadi, bu tasodifiy tomir ichiga in'ektsiya bilan bog‘liq. Yuz nervi shikastlanishi, falajgacha, faqat in'ektsiya texnikasi buzilganda yuzaga keladi.
-
Farmakologik xususiyatlari
Artikain gidroxlorid - tiyoifenlar guruhiga mansub, infiltratsion va mintaqaviy anesteziya uchun mo'ljallangan amid tipidagi mahalliy anestezik. Ta'sir mexanizmi neyron membranalarini barqarorlashtirish va nerv tolalari bo'ylab impulslarning paydo bo'lishi va o'tkazilishini oldini olish bilan bog'liq. Ta'siri tez rivojlanadi (latent davri 1-3 daqiqa), anesteziya effekti juda yaqqol.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Sulfidlarga, xususan natriy metabisulfitga yuqori sezuvchanlik, odatda bronxial astma bilan kasallangan bemorlarda kuzatiladi. Bunda qusish, diareya, nafas olishda qiyinchilik, astmaning o'tkir xurujlari, hushyorlikning buzilishi yoki shok rivojlanishi mumkin.
Homiladorlik va emizish davrida qo'llanilishi
Homiladorlik davrida mahalliy anesteziya jarrohlik amaliyotlarida analgeziya yoki anesteziya hosil qilishning stresssiz usuli hisoblanadi. Artikain boshqa anesteziklarga nisbatan platsentar to'siqdan kamroq o'tadi. Tez parchalanishi va yaxshi chiqarilishi sababli artikain klinik ahamiyatli konsentratsiyalarda ona sutida aniqlanmaydi. Shuning uchun emizishni to'xtatishga hojat yo'q.
Avtotransport boshqarish va potensial xavfli mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta'siri
Preparat reaksiya tezligini biroz sekinlashtiradi. Ushbu holat, shuningdek, operatsiyani kutish bilan bog'liq tashvish va operatsion stress samarali harakat qilish qobiliyatining o'zgarishiga, xususan, avtomobil boshqarishga olib kelishi mumkin.
Faqat stomatolog shifokor operatsiyadan keyin bemor qachondan boshlab yana avtomobil boshqarishi yoki mexanizmlar bilan ishlashi mumkinligi masalasini hal qilishi mumkin.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Agar preparat yuborilganda nojo‘ya reaksiyalar yoki toksik ta’sir belgilari, masalan, bosh aylanishi, harakat bezovtaligi, stupor paydo bo‘lsa, inʼektsiyani to‘xtatish va bemorni gorizontal holatga yotqizish kerak. Nafas yo‘llarining o‘tkazuvchanligini ta’minlash, puls va arterial bosimni nazorat qilish lozim. Quyida keltirilgan preparatlar yordamida tomir ichiga infuziya boshlash tavsiya etiladi, hatto simptomlar og‘ir bo‘lmasa ham. Nafas olish buzilganda, holat og‘irligiga qarab, kislorod buyuriladi; zarur bo‘lsa, sun’iy nafas (og‘izdan burunga) yoki traxeyani intubatsiya qilish va boshqariladigan o‘pka ventilyatsiyasi qo‘llaniladi. Ixtiyorsiz mushak qisqarishlari yoki mushaklarning umumiy tutqanoqlari qisqa yoki ultra qisqa ta’sirli barbituratlarning tomir ichiga inʼektsiyasi yordamida bartaraf etiladi. Barbituratlarni sekin, kuzatilayotgan ta’sirga qarab yuborish, shu bilan birga kislorod qo‘llash va yurak faoliyatini kuzatishni davom ettirish tavsiya etiladi, qon aylanishi buzilishi va nafas olishni bostirish xavfini oldini olish uchun. Barbituratlarni yuborish avval o‘rnatilgan kanyula orqali suyuqlik infuzion yetkazib berilishi bilan birga olib borilishi kerak. Taxikardiya va arterial bosimning pasayishini oldini olish ko‘pchilik hollarda bemorni gorizontal holatga yoki oyoqlari bosh darajasidan biroz balandroq bo‘lgan holatga o‘tkazish orqali mumkin. Qon aylanishining og‘ir buzilishlarida, shuningdek, shokda, sababidan qat’i nazar, inʼektsiyani to‘xtatish va quyidagi choralarni ko‘rish kerak: bemorni oyoqlari biroz ko‘tarilgan gorizontal holatga yotqizish, nafas yo‘llarining o‘tkazuvchanligini ta’minlash (kislorod insuffleatsiyasi), muvozanatli elektrolit eritmasini tomir ichiga infuzion yuborishni yo‘lga qo‘yish, glyukokortikoidlarni (masalan, 250-1000 mg metilprednizolon) tomir ichiga yuborish, suyuqlik o‘rnini to‘ldirish (zarur bo‘lsa, plazmoekspanderlar va inson albuminidan foydalanish tavsiya etiladi). Og‘ir taxikardiya yoki taxiaritmiya β-adrenoblokatorlarni ehtiyotkorlik bilan tomir ichiga yuborish uchun ko‘rsatma bo‘lishi mumkin (masalan, yurak yetishmovchiligi, stenokardiya yoki miokard infarktusidan keyin bo‘lgan bemorlarda). Barcha ushbu holatlarda kislorod qo‘llash va parametrlarni nazorat qilish majburiydir. Arterial bosim oshgan gipertenziyalik bemorlarda, zarur bo‘lsa, periferik vazodilatatorlar yordamida davolash kerak.