-
Tarkibi
ampitsillin (ampitsillin trigidrat ko‘rinishida)
-
Qo'llanilishi
Ampitsillin – yarim sintetik penisillinlar guruhiga mansub keng ta'sir doirasiga ega antibiotik. Ta'siri: bakteritsid, mikroorganizmlarning hujayra devori sintezini bostiradi. Penisillinaza ta'sirida parchalanadi. Kislotaga chidamli. Preparatga doimiy sezgir quyidagi mikroorganizmlar: Streptococci A, B, C, F, G, Str. pneumoniae, penisillinaza ishlab chiqarmaydiganlar; L. monocytogernes, Corynebacterium diphtheriae, Erysipelotrix rhusopatiae, Eikenelia, N. meningitidis, Bordetella pertussis, Clostridium spp., Propioniobacterium acnes, Peptostreptococcus spp., Actinomyces spp., Leptospira spp., Treponema; doimiy sezgir emas: Enterococcus faecalis, E. Coli, Proteus mirabilis, Salmonella spp., Vibrio cholerae, H. Influenzae, N. gonorrhoeae, Fusobacterium spp., Prevotella. Preparatga chidamli: Staphylococcus spp., B. catarrhalis, Klebsiella spp., Enterobacter spp., C. diversus, C. freundii, Proteus vulgaris, Providencia rettgeri, Morganella motanii, Y. enterocolitica, Pseudomonas spp., Acinetabacter spp., Xanthomonas spp., Flavobacterium spp., Alcaligenes spp., Nocardia spp., Campylobacter spp., Legionella pneumophila, Mycobacterium spp., Bacteroides spp., Mycoplasma spp., Chlamydia spp. Farmakokinetika Preparat oshqozonning kislotali muhitida parchalanmaydi, og'iz orqali qabul qilinganda qonga yaxshi so‘riladi. Plazmadagi eng yuqori konsentratsiyaga taxminan 1,5-2 soatdan keyin erishiladi. Tana to‘qimalari va suyuqliklariga kiradi, terapevtik konsentratsiyalarda plevral, peritoneal va sinovial suyuqliklarda, o‘t suyuqligida aniqlanadi. Preparat platsentar to‘siqdan o‘tadi, ona sutiga ajraladi. Yarim chiqarilish davri taxminan 1 soat, anuriyada 12-20 soatgacha uzayadi. Asosan buyraklar orqali chiqariladi, siydikda antibiotikning juda yuqori konsentratsiyasi hosil bo‘ladi. Preparat takroran yuborilganda kumulyatsiyalanmaydi, bu uni katta dozalarda va uzoq muddat qo‘llash imkonini beradi.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Mutlaq: penisillin qatoridagi antibiotiklarga yuqori sezuvchanlik. Jigar faoliyatining og‘ir buzilishlari. Miasteniya. 1 yoshgacha bo‘lgan bolalar yoshi. Preparatga sezgir bo‘lmagan shtammlar, ayniqsa, psedomonadalar va stafilokokklar chaqirgan infeksion kasalliklar. Nisbiy: sefalosporinlarga yuqori sezuvchanlik, anamnezda allergiya, bronxial astma, pichan tumovi yoki eshakemi mavjudligi, infeksion mononukleoz, limfoleykozda ikkilamchi infeksiyalar, laktatsiya davri, homiladorlik.
Dori vositalari o‘zaro ta'siri:
Bakteriostatik antibiotiklar (tetrasiklin, xloramfenikol, eritromitsin va boshqalar) bilan bir vaqtda yuborilganda o‘zaro antagonizm yuzaga keladi. Aminoglikozid antibiotiklar bilan antimikrob samaradorlikda sinergizm kuzatiladi. Probenitsidni birga buyurish preparatning siydik bilan chiqarilishini kamaytiradi va uning qon zardobidagi miqdorini oshiradi, allopurinol bilan esa preparat metabolizmini sekinlashtiradi va teri toshmasi paydo bo‘lishi tez-tez uchraydi. Preparat kam hollarda peroral kontratseptivlarning ta’sirini susaytiradi.
-
Qo'llash usuli
O‘rtacha og‘irlikdagi infeksiyalarda kattalar uchun sutkalik doza 2-3 g, og‘ir infeksiyalarda - 10 g, meningitda - 14 g ni tashkil etadi. Bolalarga preparat sutkalik 50-100 mg/kg dozada buyuriladi. 1 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun bu 0,25 - 0,75 g/sutka, 1 yoshdan 6 yoshgacha - 0,75 - 1,5 g/sut, 6 yoshdan 15 yoshgacha - 1,5 - 2 g/sutka. Sutkalik doza 2 - 4 marta qabul qilishga bo‘linadi, meningitda esa 6 - 8 marta qabul qilinadi. Istisno gonokokkli uretrit bo‘lib, bunda 3,5 g bir martalik ichga qabul qilinadi. Preparat ovqatdan 0,5 - 1 soat oldin qabul qilinadi. Davolash kursining davomiyligi odatda 5-10 kun, o‘tkir pielonefritda 2-3 hafta, surunkali pielonefritda - 6 oydan ko‘p.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Allergik reaksiyalar (toshma, eritema, Kvinke shishi, rinit, kon'yunktivit; kamdan-kam hollarda - isitma, bo‘g‘imlarda og‘riq, eozinofiliya; juda kam hollarda - anafilaktik shok). Markaziy asab tizimiga toksik ta'sir bo‘lishi mumkin (buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda yuqori dozalarda qo‘llanganda), dispeptik holatlar (diareya, ko‘ngil aynishi, qusish), kandidoz, ichak disbakteriozi.
-
Farmakologik xususiyatlari
Ampitsillin – yarim sintetik penisillinlar guruhiga mansub keng ta’sir doirasiga ega antibiotik. Ta’siri: bakteritsid, mikroorganizmlarning hujayra devori sintezini bostiradi. Penisillinaza ta’sirida parchalanadi. Kislotaga chidamli. Quyidagi mikroorganizmlar preparatga doimiy sezgir: Streptococci A, B, C, F, G, Str. pneumoniae, penisillinaza ishlab chiqarmaydigan; L. monocytogernes, Corynebacterium diphtheriae, Erysipelotrix rhusopatiae, Eikenelia, N. meningitidis, Bordetella pertussis, Clostridium spp., Propioniobacterium acnes, Peptostreptococcus spp., Actinomyces spp., Leptospira spp., Treponema; doimiy sezgir emas: Enterococcus faecalis, E. Coli, Proteus mirabilis, Salmonella spp., Vibrio cholerae, H. Influenzae, N. gonorrhoeae, Fusobacterium spp., Prevotella. Preparatga chidamli: Staphylococcus spp., B. catarrhalis, Klebsiella spp., Enterobacter spp., C. diversus, C. freundii, Proteus vulgaris, Providencia rettgeri, Morganella motanii, Y. enterocolitica, Pseudomonas spp., Acinetabacter spp., Xanthomonas spp., Flavobacterium spp., Alcaligenes spp., Nocardia spp., Campylobacter spp., Legionella pneumophila, Mycobacterium spp., Bacteroides spp., Mycoplasma spp., Chlamydia spp. Farmakokinetika Preparat oshqozonning kislotali muhitida parchalanmaydi, og‘iz orqali qabul qilinganda qonga yaxshi so‘riladi. Plazmadagi eng yuqori konsentratsiyaga taxminan 1,5-2 soatdan so‘ng erishiladi. Tana to‘qimalari va suyuqliklariga o‘tadi, terapevtik konsentratsiyalarda plevral, peritoneal va sinovial suyuqliklarda, o‘t suyuqligida aniqlanadi. Preparat platsentar to‘siqdan o‘tadi, ona sutiga ajraladi. Yarim chiqarilish davri taxminan 1 soat, anuriyada 12-20 soatgacha uzayadi. Asosan buyraklar orqali chiqariladi, siydikda antibiotikning juda yuqori konsentratsiyasi hosil bo‘ladi. Preparat takroran yuborilganda kumulyatsiyalanmaydi, bu uni katta dozalarda va uzoq muddat qo‘llash imkonini beradi.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Alergik reaksiyalar yuzaga kelgan taqdirda preparat qabulini to‘xtatish va desensibilizatsion terapiya o‘tkazish zarur. Preparat septik bemorlarda qo‘llanilganda bakterioliz reaksiyasi (Yarish-Gerkshgeymer reaksiyasi) yuzaga kelishi mumkin. Zaiflashgan bemorlarda uzoq muddatli davolashda preparatga chidamli mikroorganizmlar (xamirturushga o‘xshash zamburug‘lar, grammanfiy mikroorganizmlar) tomonidan chaqirilgan superinfeksiya rivojlanishi mumkin. Ushbu bemorlarga preparat bilan davolashda B guruhi vitaminlari va S vitaminini buyurish, zarur hollarda nistatin yoki levorin berish maqsadga muvofiq. Bronxial astma, pichan isitmasi va boshqa allergik kasalliklarda zarur hollarda preparat desensibilizatsion vositalar bilan birga qo‘llanadi. Preparat homilador va emizikli ayollarga ehtiyotkorlik bilan buyuriladi. Buyrak, jigar funksiyasi va qon manzarasini tizimli nazorat qilish zarur. Buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarga preparatni buyurishda ehtiyotkorlikka rioya qilish lozim. Preparatni bolalar uchun yaroqsiz joyda saqlash va yaroqlilik muddati o‘tganidan keyin ishlatmaslik kerak.