1 tabletka tarkibida: 5 yoki 10 mg lizinopril mavjud. 

 

Farmakodinamiya

Angiotenzin aylantiruvchi ferment (AAF) ingibitori. angiotenzin I dan angiotenzin II hosil bo‘lishini kamaytiradi. Angiotenzin II miqdorining kamayishi aldosteron ajralishini to‘g‘ridan-to‘g‘ri kamayishiga olib keladi. Bradikinin parchalanishini kamaytiradi va prostaglandinlar sintezini oshiradi. Umumiy periferik tomir qarshiligini, arterial bosimni (AB), old yuklamani, o‘pka kapillyarlaridagi bosimni kamaytiradi, yurak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda yurak chiqishi hajmini oshiradi va miokardning yuklamalarga bardoshliligini oshiradi.

Arteriyalarni venalarga nisbatan ko‘proq kengaytiradi. Ba’zi ta’sirlar to‘qima renin-angiotenzin-aldosteron tizimiga ta’siri bilan izohlanadi. Uzoq muddatli qo‘llanganda miokard va rezistent tipdagi arteriyalar devorlarining gipertrofiyasi kamayadi. Ishemiyalangan miokardning qon bilan ta’minlanishini yaxshilaydi. ABni pasaytirishdan tashqari, Lizinopril albuminuriyani kamaytiradi. AAF ingibitorlari surunkali yurak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda umr davomiyligini uzaytiradi, yurak yetishmovchiligi klinik belgilari bo‘lmagan, miokard infarktini boshdan kechirgan bemorlarda chap qorincha disfunktsiyasining rivojlanishini sekinlashtiradi. Ta’sir boshlanishi – 1 soat ichida. Maksimal effekt 6-7 soatda aniqlanadi, davomiyligi – 24 soat. Arterial gipertenziyada ta’sir davolash boshlangan dastlabki kunlarda kuzatiladi, barqaror ta’sir 1-2 oyda rivojlanadi.

 

Lizinoprilni kaliy tejovchi diuretiklar (spironolakton, triamteren, amilorid, eplerenon), kaliy preparatlari, kaliy saqlovchi tuz o‘rnini bosuvchi vositalar, siklosporin bilan bir vaqtda qo‘llanganda, ayniqsa buyrak funksiyasi buzilgan hollarda giperkaliemiya rivojlanish xavfi oshadi.

Allopurinol va aliskiren saqlovchi preparatlar bilan birga qo‘llanganda, qandli diabetli bemorlarda va buyrak funksiyasi o‘rtacha va/yoki og‘ir darajada buzilgan (kreatinin klirensi 60 ml/min dan kam) bemorlarda giperkaliemiya, buyrak funksiyasining yomonlashuvi va yurak-qon tomir kasalliklari va o‘lim holatlari tez-tez uchrash xavfi oshadi. Keksalarda (65 yoshdan katta) va buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda AYaF (angiotenzin aylantiruvchi ferment) ingibitorlarini sulfametoksazol/trimetoprim bilan birga qabul qilish og‘ir giperkaliemiya bilan kechgan, bu, deb hisoblanadi, trimetoprim bilan bog‘liq bo‘lgan, shuning uchun lizinoprilni trimetoprim saqlovchi preparatlar bilan ehtiyotkorlik bilan qo‘llash va plazmadagi kaliy miqdorini muntazam nazorat qilish kerak. 

 

Sintomatik gipotenziya. Ko‘pincha aniq arterial bosimning pasayishi diuretiklar bilan davolash, ovqatda osh tuzining kamaytirilishi, dializ, diareya yoki qusish natijasida yuzaga keladigan aylanuvchi qon hajmining (OQH) kamayishi bilan bog‘liq. Surunkali yurak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda, buyrak yetishmovchiligi bilan yoki usiz, arterial bosimning aniq pasayishi mumkin.

Lizinopril preparatini yurak ishemik kasalligi, serebrovaskulyar yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda, arterial bosimning keskin pasayishi miokard infarkti yoki insultga olib kelishi mumkin bo‘lgan hollarda, shifokor qat’iy nazorati ostida qo‘llash kerak. O‘tkir arterial gipotenziya preparatning keyingi dozasini qabul qilish uchun qarshi ko‘rsatma emas. Lizinopril preparatini qo‘llashda, surunkali yurak yetishmovchiligi bo‘lgan, ammo arterial bosimi normal yoki pasaygan ayrim bemorlarda arterial bosimning pasayishi kuzatilishi mumkin, bu odatda davolashni to‘xtatish uchun sabab bo‘lmaydi.

Davolashni boshlashdan oldin, imkon qadar natriy miqdorini normallashtirish va/yoki OQH ni to‘ldirish, Lizinopril preparatining boshlang‘ich dozasining bemorga ta’sirini diqqat bilan nazorat qilish kerak. Buyrak arteriyalari stenozida (ayniqsa, ikki tomonlama stenozda yoki yagona buyrak arteriyasi stenozida), shuningdek, natriy ionlari va/yoki suyuqlik yetishmasligi natijasida qon aylanishi yetishmovchiligida, Lizinopril preparatini qo‘llash buyrak funksiyasining buzilishiga, o‘tkir buyrak yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin, bu odatda preparat bekor qilingandan keyin ham qaytmas bo‘ladi. O‘tkir miokard infarktida standart terapiya (trombolitiklar, atsetilsalitsil kislotasi, beta-adrenoblokatorlar) ko‘rsatilgan, Lizinoprilni nitroglitserinning tomir ichiga yuborilishi yoki terapevtik transdermal tizimlari bilan birga qo‘llash mumkin.

Jarrohlik aralashuvi/umumiy anesteziya: keng ko‘lamli jarrohlik aralashuvlarida, shuningdek, arterial bosimni pasaytiruvchi boshqa vositalarni qo‘llashda, Lizinopril angiotenzin II hosil bo‘lishini bloklab, aniq oldindan aytib bo‘lmaydigan arterial bosimning pasayishiga olib kelishi mumkin.

APF ingibitorlarini qo‘llash xolestatik sariqlik rivojlanishiga, sariqlik fulminant jigar nekrozigacha kuchayishiga olib kelishi mumkin, shuning uchun "jigar" transaminazalari faolligi oshganda va xolestaz simptomlari paydo bo‘lganda preparatni qabul qilishni to‘xtatish zarur. APF ingibitorlarini qabul qilish fonida neytropeniya/agranulositoz, trombotsitopeniya va anemiya rivojlanish holatlari qayd etilgan. Bunday holatlar buyrak funksiyasi normal bo‘lgan bemorlarda yetarlicha kam uchraydi. Neytropeniya va agranulositoz APF ingibitorlari bekor qilingandan so‘ng yo‘qoladi. Lizinoprilni biriktiruvchi to‘qima tizimli kasalliklari bo‘lgan, immunosupressiv terapiya, allopurinol yoki prokainamid bilan davolanayotgan, ayniqsa buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak. Bunday bemorlarda ba’zi hollarda antibakterial preparatlar bilan davolashga chidamli infeksion kasalliklar rivojlanishi mumkin. Bunday bemorlarda lizinopril qo‘llanganda muntazam ravishda qon leykotsitlarini nazorat qilish kerak. Infeksiya har qanday simptomlari (masalan, angina, isitma) paydo bo‘lsa, bemor darhol shifokorga murojaat qilishi kerak, chunki ular neytropeniya belgisi bo‘lishi mumkin. Davolash davrida alkogol ichimliklarni iste’mol qilish tavsiya etilmaydi, chunki alkogol preparatning gipotenziya ta’sirini kuchaytiradi. Agranulositoz rivojlanishining potentsial xavfi istisno qilinmaydi, shuning uchun qon manzarasini davriy nazorat qilish talab etiladi. 
 

Transport vositalari va boshqa mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri

Lizinoprilning terapevtik dozalarda transport vositalari va mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri haqida ma’lumot yo‘q, biroq bosh aylanishi paydo bo‘lishi mumkinligini hisobga olish kerak, shuning uchun ehtiyotkorlikka rioya qilish lozim. 

 

Sintomlar: arterial bosimning yaqqol pasayishi, og'iz bo'shlig'i shilliq qavatining qurishi, suv-elektrolit muvozanatining buzilishi, buyrak yetishmovchiligi, nafas olish tezlashuvi, taxikardiya, yurak urishini sezish, bradikardiya, tomir kollapsi, bosh aylanishi, bezovtalik, xavotir holati, asabiylashuvning oshishi, quruq yo'tal, o'pkaning giperventilyatsiyasi, uyquchanlik, siyishni ushlab turish, qabziyat.

Davolash: simptomatik terapiya, vena ichiga 0,9% natriy xlorid eritmasini yuborish, zarurat tug'ilganda - vazopressor dori vositalari. Arterial bosim, suv-elektrolit muvozanati, siydikdagi mochevina konsentratsiyasi, kreatinin klirensini nazorat qilish zarur. Arterial bosimning yaqqol pasayishida bemorni oyoqlari yuqoriga ko'tarilgan gorizontal holatga o'tkazish kerak. Barqaror bradikardiya holatida vaqtinchalik yurak ritmi haydovchisini o'rnatish zarur. Gemodializ samarali. Oshqozonni yuvish, enterosorbentlar va ich ketkazuvchi vositalarni qo'llash.