Nadpochechnik yetishmovchiligida o‘rnini bosuvchi terapiya (natriy xlorid va/yoki mineralokortikosteroidlar bilan birga): o‘tkir nadpochechnik po‘stlog‘i yetishmovchiligi (Addison kasalligi, ikki tomonlama adrenalektoomiya); GKSlardan davolash to‘xtatilgandan keyin rivojlanadigan nisbiy nadpochechnik yetishmovchiligi; birlamchi yoki ikkilamchi nadpochechnik po‘stlog‘i yetishmovchiligi. Boshqa kasalliklarda simptomatik va patogenetik terapiya, tez ta’sir qiluvchi GKS kiritilishi talab etilganda, shuningdek, preparatni peroral qabul qilish mumkin bo‘lmaganda: endokrin kasalliklar: tug‘ma nadpochechnik po‘stlog‘i gipertrofiyasi, subakut tireoidit; shok (kuvish, travmatik, operatsion, toksik) – tomirlarni toraytiruvchi vositalar, plazma o‘rnini bosuvchi preparatlar va boshqa simptomatik terapiya samarasiz bo‘lsa; bosh miya shishi (faqat magnit-rezonans yoki kompyuter tomografiyasi natijalari bilan bosh ichki bosimi oshganining simptomlari tasdiqlangandan so‘ng, bosh miya o‘smalari, bosh miya jarohati, neyroxirurgik aralashuv, miya ichiga qon quyilishi, ensefalit, meningit, nurlanish zarari sababli); astmatik status; og‘ir bronxospazm (bronxial astmaning zo‘rayishi); og‘ir allergik reaksiyalar, anafilaktik shok; revmatik kasalliklar; birlamchi biriktiruvchi to‘qima tizimli kasalliklari; o‘tkir og‘ir dermatozlar; yomon sifatli kasalliklar: kattalarda leykoz va limfomani palliativ davolash; bolalarda o‘tkir leykoz; yomon sifatli o‘smalarga chalingan bemorlarda, peroral davolash mumkin bo‘lmaganda, giperkaltsemiya; qon kasalliklari: o‘tkir gemolitik anemiyalar, agranulotsitoz, kattalarda idiopatik trombotsitopenik purpura; oftalmologik amaliyotda (subkon’yunktival, retrobulbar yoki parabulbar yuborish): allergik kon’yunktivit, keratit, keratokon’yunktivit (epiteliy shikastlanmasdan), irit, iridotsiklit, blefarit, blefarokon’yunktivit, sklerit, episklerit, ko‘z jarohatlari va operatsiyalardan keyingi yallig‘lanish jarayoni, simpatik oftalmiya, transplantatsiyadan so‘ng immunosupressiv davolash; mahalliy qo‘llash (patologik o‘simta sohasiga): keloidlar, diskoid qizil volchanka, halqali granuloma; kuydiruvchi suyuqliklar bilan zaharlanish (kuydiruvchi suyuqliklar bilan zaharlanishda yallig‘lanish hodisalarini kamaytirish va chandiqli torayishlarning oldini olish zarurati).

"Hayotiy" ko'rsatmalar bo'yicha qisqa muddatli qo'llash uchun yagona qarshi ko'rsatma bu faol modda yoki preparatning boshqa har qanday komponentiga yuqori sezuvchanlik; sistemali mikozlar; emizish davri; preparatning immunosupressiv dozalari bilan bir vaqtda tirik va zaiflashtirilgan vaksinalarni qo'llash. Preparatni quyidagi kasalliklar/holatlar/xavf omillarida ehtiyotkorlik bilan buyurish kerak: Sistemali parazitar va infeksion kasalliklar virusli, zamburug'li yoki bakterial tabiatli (hozirda yoki yaqinda o'tkazilgan, shu jumladan bemor bilan yaqinda bo'lgan kontakt) - oddiy gerpes, zona gerpesi (viremik faza), suvchechak, qizamiq; amebiaz, strongiloidoz (aniqlangan yoki gumon qilingan); faol yoki latent sil. Og'ir infeksion kasalliklarda qo'llash faqat maxsus antimikrob terapiya fonida ruxsat etiladi. Vaksinatsiya davri (vaksinatsiyadan 8 hafta oldin va 2 hafta keyin), BCG vaksinasidan keyingi limfadenit. Immunodefitsit holatlari (shu jumladan OITS yoki OIV-infektsiya). GIT kasalliklari: oshqozon va 12 barmoqli ichak yara kasalligi, ezofagit, gastrit, o'tkir yoki latent peptik yara, yaqinda yaratilgan ichak anastomozlari, perforatsiya yoki abstsesslash xavfi bo'lgan yarali kolit, divertikulit. Yurak-qon tomir tizimi (YQT) kasalliklari, shu jumladan yaqinda o'tkazilgan miokard infarkti (o'tkir va subakut miokard infarkti bo'lgan bemorlarda nekroz o'chog'ining tarqalishi, chandiq to'qima shakllanishining sekinlashuvi va natijada yurak mushagining yorilishi mumkin), dekompensatsiyalangan surunkali yurak yetishmovchiligi (SYUY), arterial gipertenziya, giperlipidemiya. Endokrin kasalliklar - qandli diabet (shu jumladan uglevodlarga tolerantlikning buzilishi), tireotoksikoz, gipotiroidizm, Itsenko-Kushing kasalligi, III-IV darajali semizlik. Og'ir surunkali buyrak va/yoki jigar yetishmovchiligi, nefrourolitiaz. Gipoalbuminemiya va unga moyillik keltirib chiqaradigan holatlar. Jigar yetishmovchiligi. Sistemali osteoporoz, miasteniya gravis, poliomiyelit (bulbar ensefalit shaklidan tashqari), epilepsiya, "steroid" miopatiya. O'tkir psixoz, og'ir affektiv buzilishlar (shu jumladan anamnezda, ayniqsa "steroid" psixoz). Ochiq va yopiq burchakli glaukoma, ko'z gerpesi (qorachiqning perforatsiyasi xavfi). Homiladorlik. Qariyalar - osteoporoz va arterial gipertenziya rivojlanishining yuqori xavfi bilan bog'liq. O'sish davridagi bolalarda Deksametazon preparati faqat mutlaq ko'rsatmalar bo'yicha va davolovchi shifokorning alohida diqqatli nazorati ostida qo'llanilishi kerak.

Nojo'ya ta'sirlarning rivojlanish chastotasi va ifodaliligi qo'llash davomiyligi va ishlatilgan doza miqdoriga bog'liq. Endokrin tizimi tomonidan buzilishlar: glyukozaga tolerantlikning pasayishi, "steroid" qandli diabet yoki latent qandli diabetning namoyon bo'lishi, buyrak usti bezlari funksiyasining susayishi, Itsenko-Kushing sindromi (oy shaklidagi yuz, gipofizar tipdagi semirish, girsutizm, arterial bosimning oshishi, dismenoreya, amenoreya, miasteniya, "steroid" striyalar), bolalarda jinsiy rivojlanishning kechikishi. Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan buzilishlar: ko'ngil aynishi, qusish, pankreatit, "steroid" me'da va 12 barmoqli ichak yarasi, eroziyali ezofagit, ovqat hazm qilish tizimi qon ketishlari va perforatsiyasi, ishtahaning oshishi yoki pasayishi, meteorizm, qichqiriq, qorin og'rig'i, epigastral sohada noqulaylik hissi. Kamdan-kam hollarda - "jigar" transaminazalari va ishqoriy fosfataza faolligining oshishi. Yurak tomonidan buzilishlar: aritmiyalar, bradikardiya (hatto yurak to'xtab qolishigacha), (moyil bemorlarda) yurak yetishmovchiligini rivojlanishi yoki og'irligining kuchayishi, gipokaliemiyaga xos elektrokardiogramma o'zgarishlari. O'tkir va subo'tkir miokard infarkti bo'lgan bemorlarda - nekroz o'chog'ining kengayishi, chandiq to'qima hosil bo'lishining sekinlashuvi, bu yurak mushagi yorilishiga olib kelishi mumkin. Tomirlar tomonidan buzilishlar: arterial bosimning oshishi, giperkogulyatsiya, trombozlar, v/i yuborilganda: yuzga "qon yugurishi", vaskulit, kapillyarlarning mo'rtligi oshishi. Psixika tomonidan buzilishlar: deliriy, dezorientatsiya, eyforiya, gallyutsinatsiyalar, manik-depressiv psixoz, depressiya, paranoya, asabiylik yoki bezovtalik, uyqusizlik, emotsional labilitet, o'z joniga qasd qilishga moyillik. Nerv tizimi tomonidan buzilishlar: bosh ichki bosimning oshishi, bosh aylanishi, vertigo, miyada soxta o'sma, bosh og'rig'i, tutqanoq. Ko'z organi tomonidan buzilishlar: to'satdan ko'rishning yo'qolishi (bosh, bo'yin, burun chig'anog'i, bosh terisi sohasiga parenteral yuborilganda preparat kristallarining ko'z tomirlarida to'planishi mumkin), orqa subkapsulyar katarakta, ko'z ichki bosimining oshishi va natijada ko'rish nervining shikastlanishi mumkinligi, ko'zning ikkilamchi bakterial, zamburug'li yoki virusli infeksiyalariga moyillik, qorin parda trofik o'zgarishlari, ekzoftalm, xemoza, ptoz, midriaz, qorin parda perforatsiyasi, markaziy seroz xorioretinopatiya. Modda almashinuvi va ovqatlanish tomonidan buzilishlar: kalsiyning ko'paygan chiqarilishi, gipokaltsemiya, tana vaznining oshishi, manfiy azot balansi (oqsillarning ko'paygan parchalanishi), ko'paygan terlash, giperxolesterinemiya, epidural lipomatoz. Mineralokortikoid faollik bilan bog'liq - suyuqlik va natriyning ushlanishi (periferik shishlar), gipernatriemiya, gipokaliemik sindrom (gipokaliemiya, aritmiya, mialgiya yoki mushak spazmi, noodatiy holsizlik va charchoq). Skelet-mushak va biriktiruvchi to'qima tomonidan buzilishlar: bolalarda o'sish va suyaklanish jarayonlarining sekinlashuvi (epifiz o'sish zonalarining erta yopilishi), osteoporoz (juda kam hollarda - suyaklarning patologik sinishi, yelka va son suyagi boshining aseptik nekrozi), mushak paylarining uzilishi, "steroid" miopatiya, mushak massasining kamayishi (atrofiya). Buyrak va siydik chiqarish yo'llari tomonidan buzilishlar: leykotsituriya. Teri va teri osti to'qimalari tomonidan buzilishlar: yaralarning sekin bitishi, petechiyalar, ekximozlar, terining yupqalashuvi, gipergipogipigmentatsiya, "steroid" akne, "steroid" striyalar, piodermiya va kandidozlarga moyillik. Immun tizimi tomonidan buzilishlar: umumiy (terida toshma, teri qichishishi, anafilaktik shok), mahalliy allergik reaksiyalar. Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi buzilishlar: infeksiyalarning rivojlanishi yoki kuchayishi (bu nojo'ya ta'sirga birga qo'llaniladigan immunodepressantlar va emlash sabab bo'lishi mumkin), "bekor qilish" sindromi. Parenteral yuborilganda mahalliy: kuydiruvchi hissi, uvishish, og'riq, paresteziya va yuborish joyida infeksiyalar; kamdan-kam hollarda - atrof to'qimalarning nekrozi, in'ektsiya joyida chandiq hosil bo'lishi; mushak ichiga yuborilganda teri va teri osti yog' to'qimasining atrofiyasi (ayniqsa, deltoid mushakka yuborish xavfli). V/i yuborilganda: aritmiyalar, yuzga "qon yugurishi", tutqanoq.

Deksametazon - bu buyrak usti bezlari po‘stlog‘ining sintetik gormoni, glyukokortikosteroid (GKS), ftorprednizolonning metillangan hosilasi. Yallig‘lanishga qarshi, allergiyaga qarshi, desensibilizatsiyalovchi, shokga qarshi, antitoksik va immunodepressiv ta’sir ko‘rsatadi. Glyukokortikosteroidlarning spetsifik sitoplazmatik retseptorlari bilan o‘zaro ta’sirga kirishib, kompleks hosil qiladi, bu kompleks hujayra yadrosiga kirib, matritsali ribonuklein kislotasi sintezini rag‘batlantiradi, oxirgisi esa hujayraviy effektlarni vositachilik qiluvchi oqsillar, jumladan, lipokortin hosil bo‘lishini induktsiyalaydi. Lipokortin fosfolipaza A2 ni bostiradi, araxidon kislotasining ajralishini va endoperoksidlar, prostaglandinlar, leykotrienlar sintezini bostiradi, ular yallig‘lanish, allergiya va boshqa jarayonlarga yordam beradi. Oqsil almashinuviga ta’siri: plazmadagi oqsil miqdorini (asosan globulinlar hisobiga) kamaytiradi, albumin/globulin koeffitsientini oshiradi, jigar va buyrakda albuminlar sintezini oshiradi; mushak to‘qimasida oqsil katabolizmini kuchaytiradi. Lipid almashinuviga ta’siri: yuqori yog‘ kislotalari va triglitseridlar sintezini oshiradi, yog‘ni qayta taqsimlaydi (yog‘ asosan yelka kamari, yuz, qorin sohasida to‘planadi), giperkolesterinemiyani rivojlanishiga olib keladi. Uglevod almashinuviga ta’siri: uglevodlarning me’da-ichak traktidan (MITr) so‘rilishini oshiradi; glyukoza-6-fosfataza faolligini oshiradi, bu esa jigardan qonga glyukoza chiqishini oshiradi; fosfoenolpiruvatkarboksilaza faolligini va aminotransferazlar sintezini oshiradi, bu esa glyukoneogenezni faollashtiradi. Suv-elektrolit almashinuviga ta’siri: natriy va suvni organizmda ushlab turadi, kaliy chiqarilishini rag‘batlantiradi (mineralokortikoid faollik), MITr dan kalsiy so‘rilishini kamaytiradi, suyaklardan kalsiyni "yuvib chiqaradi", buyraklar orqali kalsiy chiqarilishini oshiradi. Yallig‘lanishga qarshi ta’siri eozinofillar tomonidan yallig‘lanish mediatorlarining ajralishini bostirish, lipokortin hosil bo‘lishini induktsiyalash va gialuron kislotasini ishlab chiqaruvchi to‘qima hujayralari sonini kamaytirish, kapillyarlarning o‘tkazuvchanligini kamaytirish, hujayra membranalari va organoidlar (ayniqsa, lizosomal) membranalarini barqarorlashtirish bilan bog‘liq. Allergiyaga qarshi ta’siri allergiya mediatorlarining sintezi va sekretsiyasini bostirish, sensibilizatsiyalangan to‘qima hujayralari va bazofillardan gistamin va boshqa biologik faol moddalarning ajralishini to‘xtatish, aylanib yuruvchi bazofillar sonini kamaytirish, limfoid va biriktiruvchi to‘qima rivojlanishini bostirish, T- va B-limfotsitlar, to‘qima hujayralari sonini kamaytirish, effektor hujayralarning allergiya mediatorlariga sezuvchanligini kamaytirish, antitana hosil bo‘lishini bostirish, organizmning immun javobini o‘zgartirish natijasida rivojlanadi. Surunkali obstruktiv o‘pka kasalligida ta’siri asosan yallig‘lanish jarayonlarini to‘xtatish, shilliq qavatlarning shishishini rivojlanishini yoki oldini olish, bronxlar epiteliyining shilliq osti qatlamida eozinofillar infiltratsiyasini to‘xtatish, bronxlar shilliq qavatida aylanib yuruvchi immun komplekslar to‘planishini to‘xtatish, shuningdek, shilliq qavatning eroziyalanishi va deskvamasiyasini to‘xtatish bilan bog‘liq. Kichik va o‘rta kalibrli bronxlarning beta-adrenoretseptorlarining endogen katexolaminlar va ekzogen simpatomimetiklarga sezuvchanligini oshiradi, bronx sekretsiyasining yopishqoqligini uning ishlab chiqarilishini bostirish yoki kamaytirish hisobiga pasaytiradi. Shokga qarshi va antitoksik ta’siri arterial bosimni (AB) oshirish (aylanib yuruvchi katexolaminlar konsentratsiyasini oshirish va adrenoretseptorlarning ularga sezuvchanligini tiklash, shuningdek, vazokonstriksiya hisobiga), tomir devorining o‘tkazuvchanligini kamaytirish, membranoprotektor xususiyatlari, jigar fermentlarini faollashtirish, endo- va ksenobiotiklar metabolizmida ishtirok etuvchi fermentlarni faollashtirish bilan bog‘liq. Immunodepressiv ta’siri limfotsitlar va makrofaglardan sitokinlar (interleykin-1 va interleykin-2, gamma-interferon) ajralishini to‘xtatish bilan bog‘liq. Gipofiz tomonidan adrenokortikotrop gormon (AKTG) sintezi va ajralishini, ikkilamchi esa endogen GKS sintezini bostiradi. Tireotrop gormon va follikulostimullovchi gormon sekretsiyasini bostiradi. Beta-lipotropin ajralishini bostiradi, lekin aylanib yuruvchi beta-endorfin miqdorini kamaytirmaydi. Yallig‘lanish jarayonida biriktiruvchi to‘qima reaksiyalarini to‘xtatadi va chandiq to‘qima hosil bo‘lish ehtimolini kamaytiradi. Markaziy asab tizimining qo‘zg‘aluvchanligini oshiradi. Limfotsitlar va eozinofillar sonini kamaytiradi, eritrotsitlar sonini oshiradi (eritropoetinlar ishlab chiqarilishini rag‘batlantirish yo‘li bilan). Ta’sirining o‘ziga xosligi - gipofiz funksiyasini sezilarli darajada ingibitsiyalash va deyarli to‘liq mineralokortikoid faollikning yo‘qligi. 1-1,5 mg/kun dozalar buyrak usti bezlari po‘stlog‘ini bostiradi; biologik yarim chiqarilish davri (T1/2) - 32-72 soat (gipotalamo-gipofizar-buynak usti bezlari tizimining bostirilish davomiyligi).