Farmakologik xususiyatlari
Tsiftriakson - polusintetik antibiotik beta-laktamlar guruhidan, III avlod tsefalosporin, bakteritsid ta'sirga ega.
Ta'sir mexanizmi mikroorganizmlarning hujayra devoridagi peptidoglikan biosintezini buzuvchi, transpeptidaza fermentining faoliyatini bostirish bilan bog'liq.
Dori keng spektrli ta'sirga ega: aerob gram-pozitiv mikroorganizmlarga nisbatan faol: fakultativ anaeroblar - Staphylococcus aureus (shu jumladan penitsillinaza hosil qiluvchi shtammlar), Staphylococcus epidermidis, Streptococcus pneumoniae, b-gemolitik A guruhi streptokoklari (S.pyogenes), B guruhi streptokoklari (S.agalactiae), Streptococcus viridans, Streptococcus bovis, enterokok bo'lmagan D guruhi streptokoklari; gram-negativ mikroorganizmlar: Escherichia coli, Haemophilus influenzae, H.parainfluenzae, Klebsiella turlari (shu jumladan Kb. pneumoniae), Morganella morganii, Proteus mirabilis, Proteus vulgaris, Providencia, Salmonella (shu jumladan S.typhi), Serratia spp. (shu jumladan S.marcescens), Shigella, Yersinia (shu jumladan Y.enterocolitica); mikroaerofillar - Treponema pallidum; aeroblar - Neisseria gonorrhoeae (shu jumladan penitsillinaza hosil qiluvchi shtammi), Neisseria meningitidis, Pseudomonas aeruginosa; obligat anaeroblar - bakteroidlar turlari (shu jumladan ba'zi B.Fragilis shtammlari), Clostridium (lekin S.difficile ning ko'p shtammlari qarshilik ko'rsatadi), Peptococcus, Peptostreptococcus, Fusobacterium (shu jumladan F.mortiferum va F.varium).
Dori boshqa tsefalosporinlar, aminoglikozidlar, penitsillinlar va boshqalarga nisbatan mikroorganizmlarning qarshiligi holatlarida tayinlanadi.
Farmakokinetika
Dori ichga qabul qilinmaydi, chunki u oshqozon shirasining ta'sirida tezda parchalanadi. Muskul ichiga kiritilgandan so'ng (v/m) tez va to'liq so'riladi.
Biodostupnost 100% ni tashkil etadi. Dori plazma albuminlari bilan qaytariladigan bog'lanadi (85-95%), dori konsentratsiyasi qonning oshishi bilan bog'lanish kamayadi.
Dori R-plazmid beta-laktamazlari va xromosomaga bog'liq penitsillinazlar va tsefalosporinazlar tomonidan gidrolizlanmaydi, penitsillinlar va I va II avlod tsefalosporinlarga, aminoglikozidlarga nisbatan toqatli ko'p qarshilik ko'rsatadigan shtammlarga ta'sir ko'rsatishi mumkin. Ba'zi bakteriya shtammlarining olingan qarshiligi beta-laktamaz ishlab chiqarilishi bilan bog'liq bo'lib, bu esa Tsiftriaksonni inaktivatsiya qiladi.
Dori yuqori darajada barqarorlikka ega va uzoq muddatli yarim chiqarilish davriga (T1/2) ega. Muskul ichiga kiritilgandan so'ng maksimal konsentratsiya (Cmax) plazma qonida 1,5-2-3 soatdan so'ng aniqlanadi va 1 g dozada kiritilganda 80 mg/l ni tashkil etadi; venaga (v/v) kiritilganda esa 30 daqiqadan so'ng Cmax 100-150 mg/l ni tashkil etadi. Barqaror konsentratsiya 4 soatdan so'ng erishiladi.
Minimal antimikrobiyal konsentratsiyalar qonning 24 soatdan ko'proq vaqt davomida aniqlanadi.
Tsiftriakson to'qimalar va organizm suyuqliklarida (sinovial, peritoneal, interstitsial) yaxshi tarqaladi, miyaning qoplamalari yallig'langanda, u orqa miya suyuqligiga kiradi, dori suyak to'qimasida ham aniqlanadi, placentadan o'tadi.
Dori oz miqdorda emizikli sut bilan chiqariladi (3-4%).
O'zgarmagan shaklda (50-65%) buyraklar orqali 48 soat ichida chiqariladi, taxminan 40% - safro bilan. 0,15-3,0 g dozada dori kiritilganda T1/2 6-9 soatni tashkil etadi, taqsimlanish hajmi (Vd) - 5,78-13,5 l, plazma klirensi - 0,58-1,45 l/soat, buyrak klirensi 0,32-0,73 l/soat.
Ichakda mikroflora ta'sirida dori nofaol metabolitga aylantiriladi. T ½ o'rtacha 8 soatni tashkil etadi. Birinchi 8 kunlik hayotdagi bolalarda, shuningdek 75 yoshdan oshgan bemorlarda T1/2 16 soatgacha uzayadi.
Buynak va jigar funksiyasi yetarli bo'lmagan hollarda chiqarilish sekinlashadi.
Kumulyatsiya mumkin.