-
Qo'llanilishi
Tsefepimga sezgir mikroorganizmlar chaqirgan infeksion-yallig‘lanish kasalliklari, kattalarda:
quyi nafas yo‘llari infeksiyalari, shu jumladan pnevmoniya va bronxit;
siydik chiqarish yo‘llari infeksiyalari, asoratli, shu jumladan pielonefrit, va asoratsiz;
teri va yumshoq to‘qimalar infeksiyalari;
qorin bo‘shlig‘i infeksiyalari, shu jumladan peritonit va o‘t yo‘llari infeksiyalari;
ginekologik infeksiyalar;
sepsisemiya;
Febril neyropeniya.
Bo‘shliq jarrohlik amaliyotlari o‘tkazilganda mumkin bo‘lgan infeksiyalarning oldini olish.
Tsefepimga sezgir mikroorganizmlar chaqirgan infeksion-yallig‘lanish kasalliklari, bolalarda:
pnevmoniya;
siydik chiqarish yo‘llari infeksiyalari, asoratli, shu jumladan pielonefrit, va asoratsiz;
teri va yumshoq to‘qimalar infeksiyalari;
sepsisemiya;
febril neyropeniya;
bakterial meningit.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Tsefepim, arginin, shuningdek, tsefalosporinlar, penisillinlar va boshqa beta-laktam antibiotiklarga yuqori sezuvchanlik. 2 oylikkacha bo‘lgan bolalar yoshi.
Ehtiyotkorlik bilan:
Surunkali buyrak yetishmovchiligi; oshqozon-ichak trakti kasalliklari anamnezida (ayniqsa, kolit).
-
Qo'llash usuli
Tomoq ichiga (v/v), mushak ichiga (v/m). Dozalar va yuborish yo‘li qo‘zg‘atuvchilarning sezuvchanligi, infeksiya og‘irligi, buyrak funksiyasi holati va bemorning umumiy holatiga bog‘liq. Tomir ichiga yuborish og‘ir yoki hayot uchun xavfli infeksiyalari bo‘lgan bemorlarga, ayniqsa, septik shok rivojlanish xavfi bo‘lsa, tavsiya etiladi.
Kattalar va tana vazni 40 kg dan ortiq bo‘lgan bolalar, buyrak funksiyasi normal bo‘lsa:
siydik chiqarish yo‘llari infeksiyalari yengil va o‘rta og‘irlikda – 0,5-1 g v/v yoki v/m har 12 soatda;
boshqa joylardagi yengil va o‘rta og‘irlikdagi infeksiyalar – 1 g v/v yoki v/m har 12 soatda;
o‘ta og‘ir infeksiyalar – 2 g v/v har 12 soatda;
juda og‘ir va hayot uchun xavfli infeksiyalar, jumladan, febril neyropeniya – 2 g v/v har 8 soatda.
Davolashning odatdagi davomiyligi 7-10 kun; og‘ir infeksiyalarda uzoqroq davolash talab qilinishi mumkin. Febril neyropeniya davolashda odatdagi davomiylik 7 kun yoki neyropeniya yo‘qolguncha.
Jarrohlik amaliyotlarida infeksiya profilaktikasi: jarrohlik amaliyoti boshlanishidan 60 daqiqa oldin 2 g preparat 30 daqiqa davomida tomir ichiga infuzion tarzda yuboriladi.
Infuzion tugaganidan so‘ng darhol 0,5 g metronidazol tomir ichiga yuboriladi. Farmatsevtik nomutanosiblik tufayli metronidazol va tsefepim eritmalari bir infuzion flakonda aralashtirilmasligi kerak. Metronidazol yuborishdan oldin infuzion tizimni yuvish kerak. Uzoq (12 soatdan ortiq) jarrohlik amaliyotlarida birinchi dozadan 12 soat o‘tgach, tsefepimni shu dozada qayta yuborish va undan so‘ng metronidazol yuborish tavsiya etiladi.
2 oylikdan boshlab tana vazni 40 kg gacha bo‘lgan bolalar:
siydik yo‘llari infeksiyalari, teri va yumshoq to‘qimalar infeksiyalari, pnevmoniya – 50 mg/kg v/v yoki v/m kuniga 2 marta 10 kun davomida; og‘ir infeksiyalarda – har 8 soatda;
febril neyropeniya, septitsemiya, bakterial meningit – 50 mg/kg har 8 soatda 7-10 kun davomida.
Bolalar uchun doza kattalar uchun maksimal tavsiya etilgan dozadan oshmasligi kerak – 2 g v/v har 8 soatda. Bolalarda v/m qo‘llash tajribasi cheklangan.
Buyrak funksiyasi buzilgan bemorlar: buyrak yetishmovchiligida preparat dozasini kreatinin klirensiga qarab tuzatish talab qilinadi. Dozalash rejimi buyrak funksiyasi buzilish darajasi va infeksiya og‘irligiga bog‘liq. Buyrak funksiyasi yengil yoki o‘rta darajada buzilgan bemorlarda tsefepimning boshlang‘ich dozalari buyrak funksiyasi normal bo‘lgan bemorlarnikidan farq qilmaydi.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Eng ko‘p uchraydigan nojo‘ya ta’sirlar me’da-ichak trakti va allergik reaksiyalar bilan bog‘liq. Quyida nojo‘ya ta’sirlar organ va tizimlar bo‘yicha ularning tez-tezligi bilan ko‘rsatilgan: juda tez-tez (>10 %); tez-tez (>1 % va <10 %); kamdan-kam (>0,1 % va <1 %); juda kamdan-kam (>0,01 % va <0,1 %); tez-tezligi noma’lum.
Allergik reaksiyalar: tez-tez - teri toshmasi; kamdan-kam - eritema, eshakemi, teri qichishishi; juda kamdan-kam - anafilaktik reaksiyalar; tez-tezligi noma’lum - anafilaktik shok, toksik epidermal nekroliz, ko‘p shaklli eritema, Stivens-Djonson sindromi.
Infeksiyalar: kamdan-kam - og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavatining kandidozi, vaginit; juda kamdan-kam - kandidoz (aniqlanmagan joylashuvda).
Markaziy asab tizimi tomonidan: kamdan-kam - bosh og‘rig‘i; juda kamdan-kam - tutqanoq, paresteziya, disgeziya, bosh aylanishi; tez-tezligi noma’lum - ong buzilishi, gallyutsinatsiyalar, koma, stupor, ensefalopatiya, mioklonik tutqanoqlar.
Tomirlar tomonidan: juda kamdan-kam - vazodilatatsiya; tez-tezligi noma’lum - qon ketishi.
Nafas olish tizimi tomonidan: juda kamdan-kam - nafas qisishi.
Me’da-ichak trakti tomonidan: tez-tez - diareya, kamdan-kam - ko‘ngil aynishi, qusish, kolit (shu jumladan psedomembranoz kolit); juda kamdan-kam - qorin og‘rig‘i, qabziyat; tez-tezligi noma’lum - ovqat hazm qilish buzilishi.
Siydik ajratish tizimi tomonidan: tez-tezligi noma’lum - buyrak yetishmovchiligi, toksik nefropatiya.
Umumiy reaksiyalar va yuborish joyidagi reaksiyalar: tez-tez - yuborish joyida flebit, yuborish joyida og‘riq, kamdan-kam - harorat ko‘tarilishi va yuborish joyida yallig‘lanish; juda kamdan-kam - titroq.
Boshqa: juda kamdan-kam - genital qichishish, ta’m o‘zgarishi, gemolizsiz soxta musbat Kumbs testi.
Laborator ko‘rsatkichlar o‘zgarishi: tez-tez - alaninaminotransferaza, aspartataminotransferaza, ishqoriy fosfataza, umumiy bilirubin faolligining oshishi, anemiya, eozinofiliya, protrombin vaqti yoki qisman tromboplastin vaqtining oshishi; kamdan-kam - qonda siydik azoti, zardob kreatinini, trombotsitopeniya, leyopeniya va neyropeniya; tez-tezligi noma’lum - aplastik anemiya, gemolitik anemiya, agranulotsitoz.
Ro‘yxatdan o‘tkazilgandan keyingi tajriba: ensefalopatiya (ong buzilishi, shu jumladan ong chalkashligi, gallyutsinatsiyalar, stupor va koma), mioklonus, tutqanoqlar va tutqanoqsiz epileptik status. Ko‘pchilik holatlarda buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan va tavsiya etilgan dozadan yuqori dozalarda tsefepim olgan bemorlarda kuzatilgan bo‘lsa-da, ba’zi hollarda ensefalopatiya buyrak yetishmovchiligi darajasiga qarab doza tuzatmasi o‘tkazilgan bemorlarda ham kuzatilgan.
-
Farmakologik xususiyatlari
IV avlod tsefalosporin antibiotigi parenteral qo‘llash uchun. Gram musbat va gram manfiy bakteriyalarga, shu jumladan aminoglikozidlarga va/yoki III avlod tsefalosporinlarga, shuningdek boshqa antibiotiklarga rezistent shtammlarga nisbatan keng ta’sir doirasiga ega. Bakteritsid ta’sir ko‘rsatadi, bakteriyalarning hujayra devori sintezining yakuniy bosqichlarini buzadi (transpeptidaza fermentini inaktivatsiya qiladi). Gram manfiy bakteriyalarning tashqi membranasi orqali tez kiradi; penitsillin bilan bog‘lovchi oqsillar yoki bakterial transpeptidazalarga yuqori afinitetga ega. Ko‘pchilik beta-laktamazalar tomonidan gidrolizga yuqori darajada chidamli. Tsepefim quyidagi mikroorganizmlarga nisbatan faol:
Gram musbat aeroblar: Staphylococcus aureus (shu jumladan beta-laktamaza ishlab chiqaruvchi shtammlar); Staphylococcus epidermidis (shu jumladan beta-laktamaza ishlab chiqaruvchi shtammlar); boshqa Staphylococcus spp. shtammlari, shu jumladan Staphylococcus hominis, Staphylococcus saprophytics; Streptococcus pyogenes (A guruhi streptokokklari); Streptococcus agalactiae (B guruhi streptokokklari); Streptococcus pneumoniae (shu jumladan penitsillinga o‘rtacha chidamli shtammlar – minimal to‘xtatuvchi konsentratsiyasi 0,1 dan 1 mkg/ml gacha); boshqa beta-gemolitik Streptococcus spp. (C, G, F guruhlari), Streptococcus bovis (D guruhi), Viridans guruhi Streptococcus spp.
Gram manfiy aeroblar: Acinetobacter calcoaceticus (anitratus, hvoffii subtiplar).
Aeromonas hydrophila; Capnocytophaga spp.; Citrobacter spp., shu jumladan Citrobacter diversus, Citrobacter freundii; Campylobacter jejuni; Enterobacter spp., shu jumladan Enterobacter cloacae, Enterobacter aerogenes, Enterobacter sakazakii, Escherichia coli, Gardnerella vaginalis, Haemophilus ducreyi; Haemophilus influenzae (shu jumladan beta-laktamaza ishlab chiqaruvchi shtammlar); Haemophilus parainfluenzae; Hafnia alvei; Klebsiella spp., shu jumladan Klebsiella pneumoniae, Klebsiella oxytoca, Klebsiella ozaena; Morganella morganii; Moraxella catarrhalis (Branhamella catarrhalis) (shu jumladan beta-laktamaza ishlab chiqaruvchi shtammlar); Neisseria gonorrhoeae (shu jumladan beta-laktamaza ishlab chiqaruvchi shtammlar); Neisseria meningitidis; Pantoea agglomerans (ilgari Enterobacter agglomerans nomi bilan ma’lum); Proteus spp., shu jumladan Proteus mirabilis, Proteus vulgaris; Providencia spp., shu jumladan Providencia rettgeri, Providencia stuartii; Pseudomonas spp., shu jumladan Pseudomonas aeruginosa, Pseudomonas itida, Pseudomonas stutzeri; Salmonella spp.; Serratia, shu jumladan Serratia marcescens, Serratia liquefaciens; Shigella spp.; Yersinia enterocolitica.
Anaeroblar: Clostridium perfringens; Fusobacterium spp.; Mobiluncus spp.; Peptostreptococcus spp.; Prevotella melaninogenica, Bacteroides melaninogenicus nomi bilan ham ma’lum; Veillonella spp. Tsepefim ko‘plab Stenotrophomonas maltophilia shtammlariga (ilgari Xanthmonas maltophilia va Pseudomonas maltophilia nomi bilan ma’lum) (gram manfiy aeroblar); Bacteroides fragilis va Clostridium difficile (anaeroblar) ga nisbatan faol emas. Enterokokklarning ko‘pchilik shtammlari, masalan, Enterococcus faecalis, va metitsillinga rezistent stafilokokklar, ko‘pchilik tsefalosporin antibiotiklariga, shu jumladan tsepefimga chidamli. Ko‘plab Stenotrophomonas maltophilia (ilgari Xanthomonas maltophilia va Pseudomonas maltophilia nomi bilan ma’lum), Bacteroides fragilis va Clostridium difficile shtammlariga nisbatan faol emas.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Davolashni boshlashdan oldin bemorda tsefepim, boshqa tsefalosporin antibiotiklar, penisillinlar va boshqa beta-laktam antibiotiklarga, shuningdek, boshqa allergiya shakllariga allergik reaksiyalar mavjudligini aniqlash kerak. Allergik reaksiya rivojlanganida preparat bilan davolashni to‘xtatish va mos choralarni ko‘rish kerak. Anafilaktik reaksiya (anafilaktik shok) rivojlanganida preparat yuborilishini darhol to‘xtatish kerak; epinefrin va boshqa yordamchi terapiya qo‘llanilishi mumkin.
Tsefepim mikroorganizmlar-vozbuditel aniqlanmaguncha monoterapiya sifatida qo‘llanilishi mumkin, chunki u gram-musbat va gram-manfiy mikroorganizmlarga nisbatan keng spektrli antibakterial ta’sirga ega. Aralash aerob/anaerob infeksiya xavfi bo‘lsa (ayniqsa, tsefepimga chidamsiz mikroorganizmlar bo‘lishi mumkin bo‘lsa), tsefepim preparatini anaeroblarga ta’sir qiluvchi preparat bilan birga qo‘llashni mikroorganizmlar aniqlanmaguncha boshlash mumkin. Vozbuditel aniqlangandan va antibiotiklarga sezuvchanligi aniqlangandan so‘ng davolash test natijalariga muvofiq olib borilishi kerak.
Empirik davolash buyurilganda mikroorganizmlar-vozbuditellarning orttirilgan chidamliligi haqidagi ma’lumotlarni hisobga olish zarur. Mikroorganizmlarning chidamliligi vaqt o‘tishi va geografik joylashuvga qarab o‘zgarishi mumkin. Mikroorganizmlar-vozbuditelni aniqlash va tsefepimga sezuvchanligini aniqlash uchun mos testlar o‘tkazilishi kerak.
Boshqa antibiotiklar kabi, tsefepim preparati bilan davolash natijasida chidamsiz mikroflora bilan kolonizatsiya yuzaga kelishi mumkin. Davolash vaqtida superinfeksiyalar rivojlanganida mos choralar ko‘rish zarur.
Keng spektrli deyarli barcha antibiotiklarni qo‘llashda Clostridium difficile bilan bog‘liq diareya rivojlanishi mumkin, bu yengil, o‘z-o‘zidan o‘tib ketadigan diareyadan tortib, umumiy simptomlar (isitma, degidratatsiya va elektrolit buzilishlari simptomlari, jumladan taxikardiya, arterial gipotenziya, ventilyatsion buzilishlar, yuqori leykozitoz), tez-tez suyuq najas, ba’zan qon aralashmasi, qorin og‘rig‘i bilan kechadigan og‘ir kasallik – psevdomembranoz kolit shakliga qadar bo‘lishi mumkin. Clostridium difficile bilan bog‘liq diareya antibiotiklarni qo‘llash to‘xtatilganidan keyin 2 oydan ko‘proq vaqt o‘tgach ham qayd etilgan. Clostridium difficile bilan bog‘liq diareyadan shubha qilinganda yoki tasdiqlanganda, Clostridium difficile ni bostirish uchun buyurilganlardan tashqari antibiotiklarni qo‘llashni to‘xtatish kerak. Ichak peristaltikasini sekinlashtiruvchi preparatlarni qo‘llash mumkin emas.
Og‘ir buyrak va buyrak-jigar yetishmovchiligida preparatning plazmadagi konsentratsiyasini muntazam aniqlash va doza kretinin klirensiga qarab tuzatish kerak. Uzoq muddatli davolashda periferik qon, jigar va buyrak funksional holati ko‘rsatkichlarini muntazam nazorat qilish zarur. Postregistratsion kuzatuv vaqtida quyidagi jiddiy, hayot uchun xavfli bo‘lgan nojo‘ya reaksiyalar qayd etilgan: ensefalopatiya (ong buzilishi, shu jumladan ongning chalkashishi, gallyutsinatsiyalar, stupor va koma), mioklonus, tutqanoqlar va tutqanoqsiz epileptik status (qarang "Nojo‘ya ta’siri": Postregistratsion tajriba). Ko‘pchilik holatlarda buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan, doza tuzatish o‘tkazilmagan bemorlarda kuzatilgan. Biroq, ba’zi hollarda neyrotoksiklik buyrak yetishmovchiligi darajasiga qarab doza tuzatish o‘tkazilgan bemorlarda ham qayd etilgan. Ko‘pchilik hollarda neyrotoksiklik simptomlari qaytar edi va preparat bekor qilingandan va/yoki gemodializdan so‘ng yo‘qolgan. Agar neyrotoksiklik tsefepim qo‘llash bilan bog‘liq bo‘lsa, tsefepim terapiyasini to‘xtatish yoki buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda dozasini tuzatish masalasini ko‘rib chiqish kerak.
Avtotransport boshqarish va mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri
Preparatning diqqatni jamlash qobiliyatiga ta’siri o‘rganilmagan, biroq markaziy asab tizimi tomonidan nojo‘ya ta’sirlar rivojlanishi mumkinligini hisobga olib, davolash vaqtida transport vositalarini boshqarish va yuqori diqqat va tez psixomotor harakatlarni talab qiluvchi boshqa potensial xavfli faoliyat turlari bilan shug‘ullanishdan saqlanish kerak.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Siptomlar: epsefalopatiya (ongning chalkashishi, gallyutsinatsiyalar, stupor, koma), mioklonik tutqanoqlar, asab-mushak qo‘zg‘aluvchanligining oshishi. Davolash: simptomatik va qo‘llab-quvvatlovchi terapiya. Tavsiya etilgan dozalardan sezilarli darajada oshib ketgan hollarda, ayniqsa buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda, gemodializ ko‘rsatilgan.
-
Chiqarish shakli
Tomir ichiga va mushak ichiga yuborish uchun eritma tayyorlashga mo‘ljallangan kukun 1 g. Flakon 1 dona.
-
Dorilarning o'zaro ta'siri
Boshqa antimikrob dori vositalari va geparin bilan farmatsevtik jihatdan mos kelmaydi.
Diuretiklar tsefepimning kanalchali sekretsiyasini kamaytiradi va uning qon zardobidagi konsentratsiyasini oshiradi, yarim chiqarilish davrini uzaytiradi, nefrotoksikligini kuchaytiradi (nefronekroz rivojlanish xavfi oshadi).
Nesteroid yallig‘lanishga qarshi preparatlar tsefalosporinlarning chiqarilishini sekinlashtirib, qon ketish xavfini oshiradi.
Metronidazol eritmasi bilan mos kelmaydi (jarrohlik aralashuvlarida infeksiyalar profilaktikasi uchun metronidazol eritmasi yuborilishidan oldin infuzion tizim tsefepim eritmasidan tozalanishi kerak).
Aminoglikozidlarning nefro- va ototoksikligini oshiradi.