Farmakologik xususiyatlari
Farmakodinamikasi
Rabeprazol antisekretor moddalar sinfiga, benzimidazol hosilalariga kiradi. Oshqozon shirasining sekretsiyasini oshqozonning parietal hujayralarining sekretor yuzasida H+ /K+ -ATF-aza ni aniq inhibitsiyalash yo‘li bilan bostiradi. Tuz kislota sekretsiyasining yakuniy bosqichini bloklaydi, bazal va stimullangan sekretsiya miqdorini pasaytiradi, tirnash xususiyati beruvchi tabiatidan qat’i nazar.
Yuqori lipofillikka ega bo‘lib, oshqozonning parietal hujayralariga oson kiradi, ularda to‘planadi, tsitoprotektor ta’sir ko‘rsatadi va gidrokarbonat sekretsiyasini oshiradi. 20 mg rabeprazolni peroral qabul qilgandan so‘ng antisekretor ta’sir 1 soat ichida boshlanadi va 2-4 soatda maksimal darajaga yetadi; birinchi doza qabul qilingandan 23 soat o‘tib bazal va ovqat bilan stimullangan kislota sekretsiyasining bostirilishi mos ravishda 62 va 82 % ni tashkil etadi va 48 soatgacha davom etadi.
Qabul qilish to‘xtatilganda sekretor faollik 1-2 kun ichida tiklanadi. Rabeprazol bilan davolashning dastlabki 2-8 haftasida plazmadagi gastrin kontsentratsiyasi oshadi (bu tuz kislota sekretsiyasiga inhibitiv ta’sirining aksidir) va bekor qilingandan 1-2 hafta o‘tib boshlang‘ich darajaga qaytadi.
Rabeprazol antixolinergik xususiyatlarga ega emas, markaziy asab tizimi (MAT), yurak-qon tomir va nafas olish tizimiga ta’sir qilmaydi. Rabeprazol qabul qilish fonida enterochromaffin-o‘xshash hujayralarning morfologik tuzilmasida, gastrit darajasida, atrofik gastrit chastotasida, ichak metaplaziyasi yoki Helicobacter pylori infeksiyasi tarqalishida barqaror o‘zgarishlar aniqlanmagan. 3
Farmakokinetikasi
So‘rilish
Rabeprazol ichakdan tez so‘riladi va plazmadagi maksimal kontsentratsiyaga 20 mg dozani qabul qilgandan taxminan 3,5 soat o‘tib erishiladi. Plazmadagi maksimal kontsentratsiyalar (Smax) va «kontsentratsiya-vaqt» egri chizig‘i ostidagi maydon (AUC) qiymatlarining o‘zgarishi rabeprazol uchun 10 dan 40 mg gacha bo‘lgan doza diapazonida chiziqli xarakterga ega.
20 mg peroral qabul qilingandan keyin (tomir ichiga yuborish bilan solishtirganda) mutlaq biologik o‘zlashtirilish taxminan 52 % ni tashkil etadi. Bundan tashqari, rabeprazolni ko‘p marta qabul qilishda biologik o‘zlashtirilish o‘zgarmaydi. Sog‘lom ko‘ngillilarda plazmadan yarim chiqarilish davri taxminan 1 soat (0,7 dan 1,5 soatgacha o‘zgaradi), umumiy klirens esa 3,8 ml/min/kg ni tashkil etadi.
Surunkali jigar shikastlanishi bo‘lgan bemorlarda AUC sog‘lom ko‘ngillilar bilan solishtirganda ikki baravar oshgan, bu birinchi o‘tish metabolizmining pasayganini ko‘rsatadi, plazmadan yarim chiqarilish davri esa 2-3 baravar oshgan. Preparatni kunning qaysi vaqtida qabul qilish yoki antatsidlar rabeprazol so‘rilishiga ta’sir qilmaydi. Preparatni yog‘li ovqat bilan qabul qilish rabeprazol so‘rilishini 4 soat va undan ko‘proq muddatga sekinlashtiradi, biroq Smax ham, so‘rilish darajasi ham o‘zgarmaydi.
Taqqoslash
Insonda rabeprazolning plazma oqsillari bilan bog‘lanish darajasi taxminan 97 % ni tashkil etadi.
Metabolizm va chiqarilish
Sog‘lom odamlarda
20 mg 14S-bilan belgilangan rabeprazolning bir martalik peroral dozasi qabul qilingandan so‘ng o‘zgarmagan preparat siydikda aniqlanmagan. Rabeprazolning taxminan 90 % si siydik bilan asosan ikki metabolit shaklida: merkaptur kislotasi kon’yugati (M5) va karboksil kislotasi (M6), shuningdek, toksikologik tahlil davomida aniqlangan ikki noma’lum metabolit shaklida chiqariladi.
Qabul qilingan rabeprazolning qolgan qismi najas bilan chiqariladi. Umumiy chiqarilish 99,8 % ni tashkil etadi. Bu ma’lumotlar rabeprazol metabolitlarining o‘t bilan chiqarilishi kamligini ko‘rsatadi. Asosiy metabolit tioefir (M1) hisoblanadi. Yagona faol metabolit desmetil (M3) bo‘lib, u faqat bir ishtirokchida 80 mg rabeprazol qabul qilingandan so‘ng past konsentratsiyada kuzatilgan.
Bubuniy buyrak yetishmovchiligining terminal bosqichi
Terminal bosqichdagi barqaror buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan, doimiy gemodializga muhtoj bemorlarda (kreatinin klirensi < 5 ml/min/1,73m2 ), rabeprazol chiqarilishi sog‘lom ko‘ngillilarnikiga o‘xshash. Ushbu bemorlarda AUC va Smax sog‘lom ko‘ngillilarnikiga nisbatan taxminan 35 % past bo‘lgan.
O‘rtacha rabeprazolning yarim chiqarilish davri sog‘lom ko‘ngillilarda 0,82 soat, gemodializ vaqtida bemorlarda 0,95 soat va gemodializdan so‘ng 3,6 soatni tashkil etgan. Buyrak kasalligi bo‘lgan va gemodializga muhtoj bemorlarda preparat klirensi sog‘lom ko‘ngillilarnikiga nisbatan taxminan ikki baravar yuqori bo‘lgan.
Surunkali kompensatsiyalangan jigar sirrozi
Surunkali kompensatsiyalangan jigar sirrozi bo‘lgan bemorlar rabeprazolni 20 mg dozada kuniga 1 marta qabul qilishni yaxshi ko‘taradilar, garchi AUC ikki baravar oshgan va Smax mos jinsdagi sog‘lom ko‘ngillilar bilan solishtirganda 50 % ga oshgan bo‘lsa ham.
Keksalar
Keksalarda rabeprazol eliminatsiyasi biroz sekinlashgan. 20 mg rabeprazolni 7 kun davomida kuniga bir marta qabul qilgandan so‘ng, keksalarda AUC taxminan ikki baravar katta, Smax esa yosh sog‘lom ko‘ngillilar bilan solishtirganda 60 % ga yuqori bo‘lgan. Biroq, rabeprazolning kumulyatsiyasi belgilanmagan.
CYP2C19 polimorfizmi
CYP2C19 sekin metabolizator bo‘lgan bemorlarda rabeprazolni 20 mg dozada 7 kun davomida qabul qilgandan so‘ng AUC 1,9 baravar, yarim chiqarilish davri esa 1,6 baravar tez metabolizatorlarnikiga nisbatan oshadi, Smax esa 40 % ga oshadi.
Dorilar
Dorixona kosmetikasi
Ona va bola
Tibbiy mahsulotlar
Gigiena va parvarish
Vitaminlar va BFQ
Qo'shimcha mahsulotlar
