-
Qo'llanilishi
Turli kelib chiqishli yengil va o‘rta og‘riq sindromini davolash (bosh og‘rig‘i, migren, tish og‘rig‘i, nevralgiya, mialgiya, algodisminoreya va boshqalar), infeksion-yallig‘lanish kasalliklarida tana haroratining ko‘tarilishi.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Jiddiy jigar, buyrak, o‘pka va yurak funksiyasining buzilishi. Jiddiy anemiya. Paratsetamolga yuqori sezuvchanlik. Genetik jihatdan belgilanadigan glyukozo-6-fosfatdegidrogenaza yetishmovchiligi (gemolitik anemiya rivojlanishi xavfi).
-
Qo'llash usuli
Og'iz orqali, ovqatdan keyin. 6-12 yoshdagi bolalar uchun bir martalik doza - 0,25-0,50 g (2-4 choy qoshiq); 1-6 yosh - 0,125-0,25 g (1-2 choy qoshiq); 3 oylikdan 1 yoshgacha - 0,040 g (uchdan bir choy qoshiq), 3 oylikkacha - 0,024-0,040 g. Preparatni buyurish tez-tezligi kuniga 4 marta; har bir qabul orasidagi interval kamida 4 soat. Bolalarda davolashning maksimal davomiyligi - 3 kun. Tana vazni 60 kg dan ortiq bo'lgan kattalar va o'smirlar uchun bir martalik doza 0,5 g (4 choy qoshiq). Maksimal bir martalik doza - 1 g (8 choy qoshiq). Buyurish tez-tezligi - kuniga 4 martagacha. Qisqa muddatli qabulda maksimal sutkalik doza - 4 g (32 choy qoshiq), 3-4 kundan ortiq qabulda - 2,5 g (20 choy qoshiq). Davolashning maksimal davomiyligi - 5-7 kun.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Qusish, epigastral sohada og'riq, terining qizarishi, terida nuqtali toshmalar bilan allergik reaksiyalar. Hiperreaktiv javoblar holatlari, Kvinke shishi, dispneya, profuz terlash, qon bosimining pasayishi (hatto shok holatiga qadar) tasvirlangan. Qon tasvirida o'zgarishlar mumkin – trombotsitopeniya, leykopeeniya, ba'zan agranulotsitoz, pancitopeniya, metgemoglobinemia, anemiya. Oldindan moyil shaxslarda bronxospazm ("aspirin astmasi") mumkin. Oddiy dozalarni juda uzoq qabul qilish yoki juda katta dozalarni qabul qilish jigar va buyraklarga og'ir zararga olib kelishi mumkin.
-
Farmakologik xususiyatlari
Og‘iz orqali buyurilganda paratsetamol yaxshi va tez so‘riladi. Plazmadagi konsentratsiya cho‘qqisi 30-90 daqiqada erishiladi. Devor organlarning deyarli barcha to‘qimalariga o‘tadi, platsentadan oson o‘tadi va ko‘krak suti bilan ajraladi. Paratsetamol plazma oqsillari bilan zaif bog‘langan, jigar mikrosomal fermentlari tomonidan, asosan glyukuron kislotasi bilan kon’yugatsiyalanish va kamroq darajada sulfatlar bilan metabolizatsiyalanadi. Metabolitlar farmakologik jihatdan nofaol, lekin to‘planishi jigar nekroziga olib kelishi mumkin. Paratsetamol asosan kon’yugatlar ko‘rinishida va qisman (5%) o‘zgarmagan holda buyraklar orqali chiqariladi. Yarim chiqarilish davri 1,5 dan 3 soatgacha o‘zgaradi. Jigar funksiyasi buzilganda yarim chiqarilish davri uzayadi, bu paratsetamol metabolitlarining organizmda to‘planishiga olib keladi.
-
Dorilarning o'zaro ta'siri
Bir vaqtda jigar mikrosomal fermentlarini induktsiyalovchi dori vositalari – barbituratlar va ayrim antiepileptik vositalar (fenobarbital, fenitoin, karbamazepin, benzonal), spirtli ichimliklar, rifampitsin bilan buyurilganda preparatning gepatotoksikligi kuchayadi. Fenotiazinlar bilan birga qo‘llanganda ortiqcha gipoteremiya rivojlanishi mumkin, azidotimidin bilan esa – neyropeniya. Preparat xloramfenikolning toksikligini kuchaytiradi, uzoq muddatli qabul qilinganda bilvosita antikoagulyantlarning ta’sirini kuchaytirishi mumkin.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Jigar va buyrak funksiyasi yengil va o‘rta darajada buzilganida, Gilbert sindromida va chaqaloqlarga ehtiyotkorlik bilan buyuriladi (alohida dozalashlar orasidagi intervalni uzaytirish yoki doza kamaytirish tavsiya etiladi). Paratsetamol platsentar to‘siqdan o‘tadi va sut bilan ajraladi. Shuning uchun preparatni homiladorlik va laktatsiya davrida buyurishda foyda va mumkin bo‘lgan xavfni diqqat bilan baholash, uzoq muddatli qabul qilish va katta dozalardan (ayniqsa homiladorlikning birinchi trimestrida) saqlanish zarur.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Og'iz orqali 6 g dan ortiq paratsetamol (preparatning 240 ml) qabul qilinishi jigarni og'ir shikastlanishiga, hatto jigar komasiga olib kelishi mumkin. Preparat bilan intoksikatsiya simptomlari 1-faza (1-kun) – ko'ngil aynishi, qusish, terlash, uyquchanlik. 2-faza (2-kun) – sub'ektiv holatning yaxshilanishi, qorin sohasida yengil og'riqlar, jigar kattalashishi, transaminazalar, bilirubin zardobiy konsentratsiyasining oshishi, protrombin vaqti uzayishi. 3-faza (3-kun) – ahvolning yomonlashuvi, zardobiy transaminazalar konsentratsiyasining keskin oshishi, sariqlik, qon ivishining buzilishi, gipokaliemiya, jigar komasi. Paratsetamol bilan intoksikatsiya belgilari paydo bo'lsa, darhol shifokorni chaqirish va oshqozonni yuvish zarur.