faol modda: metformin   1 tabletka tarkibida metformin gidroxloridi 850 mg
yordamchi modda: povidon, magniy stearat, gipromelloza, polietilenglikol, titan dioksid (E 171).

 

60 yoshdan oshgan, og‘ir jismoniy ish bilan shug‘ullanuvchi shaxslarda preparatni qo‘llash tavsiya etilmaydi, chunki ularda laktatsidoz rivojlanish xavfi yuqori.

buyrak funksiyasi normal bo‘lgan kattalar bemorlar (SKF ≥90 ml/min). Monoterapiya yoki boshqa og‘iz orqali qabul qilinadigan gipoglikemik vositalar bilan birga qo‘llaniladigan kombinatsiyalangan terapiya. Odatda boshlang‘ich doza 500 mg (½ tabletka Metfogamma 1000) kuniga 2–3 marta ovqat vaqtida yoki ovqatdan keyin qabul qilinadi. 10–15 kundan so‘ng doza qondagi glyukoza darajasini o‘lchash natijalariga muvofiq tuzatilishi kerak. Dozaning sekin oshirilishi ovqat hazm qilish tizimi tomonidan yuzaga keladigan nojo‘ya ta’sirlar namoyon bo‘lishini kamaytirishga yordam beradi. Maksimal tavsiya etilgan doza kuniga 3000 mg ni tashkil etadi, 3 marta qabul qilishga bo‘linadi

davolanishning boshida eng ko'p uchraydigan nojo'ya ta'sirlar qorin og'rig'i, qusish, diareya, ishtahaning yo'qligi. Ushbu simptomlar ko'p hollarda o'z-o'zidan o'tadi. Ushbu nojo'ya hodisalarni oldini olish uchun dozani sekin oshirish va kunlik dozaning 2–3 qismga bo'lib olinishi tavsiya etiladi. Nojo'ya ta'sirlar paydo bo'lish chastotasi bo'yicha quyidagi toifalarga tasniflanadi: juda tez-tez (>1/10), tez-tez (>1/100 va <1/10), kamdan-kam (>1/1000 va <1/100), juda kam (>1/10000 va <1/1000), juda juda kam (<1/10 000). Har bir tizimli-organik klassda nojo'ya ta'sirlar klinik ahamiyatining kamayish tartibida keltirilgan. Metabolizm buzilishi: juda kam — laktoatsidoz (qarang, MAXSUS KO'RSATMALAR). Dori vositasini uzoq muddat qo'llaganda B12 vitamini so'rilishi kamayishi mumkin, bu esa qon serumida uning darajasining pasayishi bilan birga bo'ladi. Agar bemorda megaloblastik anemiya mavjud bo'lsa, B12 gipovitaminozining bunday mumkin bo'lgan sababini hisobga olish tavsiya etiladi. Nerv tizimidan: tez-tez — ta'mni buzilishi. 

Metformin preparatini 85 g dozada qo‘llashda gipoglikemiya rivojlanishi kuzatilmagan. Metformin preparati bilan dozani oshirib yuborishda laktatsidoz rivojlanishi va o‘lim bilan yakunlanishi mumkin. Laktatsidoz rivojlanishiga sabab buyrak funksiyasi buzilishi natijasida preparatning kumulyatsiyasi bo‘lishi ham mumkin. Laktatsidozning dastlabki simptomlari ko‘ngil aynishi, qusish, diareya, tana haroratining ko‘tarilishi, qorin va mushaklarda og‘riq, keyinchalik nafas olish tezlashuvi, bosh aylanishi, hushning qorong‘ilashuvi va koma rivojlanishi bo‘lishi mumkin. Laktatsidoz belgilari paydo bo‘lsa, davolashni darhol to‘xtatish, bemorni zudlik bilan shifoxonaga yotqizish va laktat konsentratsiyasini aniqlab, tashxisni tasdiqlash kerak. Laktat va metforminni organizmdan chiqarishning eng samarali usuli gemodializ hisoblanadi. Shuningdek, simptomatik davolash o‘tkazish kerak.

Laktoatsidoz kam uchraydigan, ammo og‘ir metabolik asorat bo‘lib, u metformin gidroxloridining kumulyatsiyasi natijasida yuzaga kelishi mumkin. Laktoatsidoz holatlari qandli diabet va og‘ir darajadagi jigar yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda qayd etilgan. Laktoatsidoz rivojlanishining xavf omillari: yomon nazorat qilinadigan qandli diabet, ketoz, uzoq muddatli ochlik, spirtli ichimliklarni haddan tashqari iste’mol qilish, jigar yetishmovchiligi yoki gipoksiya bilan bog‘liq har qanday holat.

Laktoatsidoz mushaklarda tirishishlar, atsidozli nafas qisilishi, qorin og‘rig‘i va gipotermiya bilan xarakterlanadi, keyinchalik koma rivojlanishi mumkin. Laktoatsidozdan shubhalanilganda preparatni qabul qilishni to‘xtatish va bemorni zudlik bilan shifoxonaga yotqizish zarur.

Laborator diagnostik ko‘rsatkichlar: qonda pH pasayishi, qonda laktat konsentratsiyasining 5 mmol/l dan yuqori bo‘lishi, anion oraliqning oshishi va laktat/pyruvat nisbatining oshishi.

Davolash davomida qonda kreatinin darajasini tekshirish zarur:

Buyrak yetishmovchiligi. Metformin buyraklar orqali chiqariladi, shuning uchun metformin bilan davolashni boshlashdan oldin va davolash davomida qonda kreatinin darajasini tekshirish zarur, ayniqsa buyrak funksiyasi buzilgan va keksalarda. Buyrak funksiyasi buzilishi mumkin bo‘lgan holatlarda, masalan, gipotenziya vositalari, diuretiklar bilan davolashni boshlashda va NPVP terapiyasini boshlashda ehtiyotkorlik bilan yondashish kerak.

Yod saqlovchi rentgenokontrast vositalar. Rentgenokontrast vositalarni tomir ichiga yuborish buyrak yetishmovchiligini chaqirishi, natijada metformin kumulyatsiyasiga va laktoatsidoz rivojlanishiga olib kelishi mumkin.

Rentgenologik tekshiruvlar o‘tkazishda rentgenokontrast vositalardan foydalanilganda metformin preparatini tekshiruvdan 48 soat oldin to‘xtatish va rentgenologik tekshiruvdan va buyrak funksiyasini baholashdan kamida 48 soat o‘tgach qayta boshlamaslik kerak.

Jarrohlik aralashuvlar. Metfogama preparatini rejalashtirilgan jarrohlik aralashuvdan 48 soat oldin to‘xtatish, umumiy, spinal yoki peridural anesteziya ostida o‘tkaziladigan operatsiyadan va buyrak funksiyasini baholashdan kamida 48 soat o‘tgach qayta boshlamaslik kerak.

Bolalar. Metforminning bolalarda o‘sish va jinsiy yetilishiga ta’siri aniqlanmagan. Biroq, metforminning uzoq muddatli qo‘llanilishida o‘sish va jinsiy yetilishga ta’siri bo‘yicha ma’lumotlar yo‘q, shuning uchun preparatni balog‘atga yetish davrida, ayniqsa 10 dan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak.

Bemorlar dieta saqlashi va laborator ko‘rsatkichlarni nazorat qilishi zarur. Metformin insulinga yoki sulfonilmochevina hosilalari bilan birga qo‘llanganda gipoglikemik ta’sir kuchayishi mumkin.

Odatda preparat avtomobil boshqarish qobiliyatini yomonlashtirmaydi. Bundan tashqari, aynan gipoglikemiya faol yo‘l harakatida ishtirok etish qobiliyatiga ta’sir qiladi, u yuzaga kelmasligi kerak. Sulfonilmochevina yoki qondagi qand miqdorini pasaytiruvchi boshqa dori vositalari bilan birga davolash holatlarida gipoglikemiya xavfi tufayli avtomobil yoki mexanizmlarni boshqarish qobiliyati yomonlashishi mumkin.

Metformin giperglikemiyani kamaytiradi, gipoglikemiyani rivojlanishiga olib kelmaydi. Sul'fonilmochevina farqli o'laroq, insulin sekretsiyasini stimullamaydi va sog'lom shaxslarda gipoglikemik ta'sir chaqirmaydi. Qon plazmasida ham boshlang'ich glyukoza darajasini, ham ovqatdan keyingi glyukoza darajasini kamaytiradi.

 

Sulfonilmochevina hosilalari, akarboza, insulin, nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalar, monoaminooksidaza ingibitorlari, oksitetratsiklin, angiotenzin aylanish fermenti ingibitorlari, klofibrat hosilalari, siklofosfamid, β-adrenoblokatorlar bilan bir vaqtda qo‘llanganda metforminning gipoglikemik ta’siri kuchayishi mumkin. Glyukokortikosteroidlar, og‘iz orqali kontratseptivlar, epinefrin, simpatomimetiklar, glyukagon, qalqonsimon bez gormonlari, tiazid va “halqali” diuretiklar, fenotiazin hosilalari, nikotin kislotasi hosilalari bilan bir vaqtda qo‘llanganda metforminning gipoglikemik ta’siri kamayishi mumkin.

Tsimetidin metforminning chiqarilishini sekinlashtiradi, natijada laktatsidoz rivojlanish xavfi oshadi. Metformin bilvosita antikoagulyantlar (kumarinni hosilalari) ta’sirini susaytirishi mumkin.

Alkogol bilan bir vaqtda qabul qilinganda laktatsidoz rivojlanishi mumkin.

Nifedipin so‘rilishini, Cmax ni oshiradi, chiqarilishini sekinlashtiradi.

Etanol bilan mos kelmaydi (laktatsidoz).

Kationli dori vositalari (amilorid, digoksin, morfin, prokainamid, xinin, xinin, ranitidin, triamteren, vankomitsin), kanallarda sekretsiya qilinadigan, kanallik transport tizimlari uchun raqobatlashadi va uzoq muddatli terapiyada Cmax ni 60% ga oshirishi mumkin.