-
Tarkibi
Bitta tabletkada:
faol modda - kaptopril 25 mg;
yordamchi moddalari: suvdan holi laktoza, makkajo'xori kraxmali, mikrokristallik tsellyuloza, stearin kislotasi.
-
Qo'llanilishi
arterial gipertenziya (jumladan, renovaskulyar);
surunkali yurak yetishmovchiligi (kompleks terapiya tarkibida);
miokard infarktini boshdan kechirganidan so‘ng chap qorincha funksiyasining buzilishi klinik jihatdan barqaror holatda;
diyabetik nefropatiya insulinga bog‘liq qandli diabetda (albuminuriya 30 mg/sutkadan ortiq bo‘lsa).
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
preparatning har qanday komponentiga va boshqa ingibitorlarga (AKF) yuqori sezuvchanlik;
angionevrotik shish tarixi yoki boshqa tomir shishlari (masalan, oldingi AKF ingibitorlari bilan davolash natijasida);
buyrak funksiyasining og'ir buzilishlari (kreatinin klirensi 30 ml/min dan kam) yoki jigar;
giperkaliemiya;
leykopeniya, trombotsitopeniya;
hasharotlar zahariga qarshi desensibilizatsion terapiya (hayot uchun xavfli anafilaktoid reaksiyalar rivojlanishi mumkin - arterial bosimning pasayishi, bo'g'ilish, qusish, allergik teri reaksiyalari);
yuqori o'tkazuvchanlikka ega poliakrilonitril-metallil-sulfonat membranalari (masalan, «AN69») yordamida dializ, anafilaktoid reaksiyalar (gipersensitivlik reaksiyalari), hatto shok rivojlanish xavfi tufayli;
ikki tomonlama buyrak arteriyasi stenozi yoki yagona buyrak arteriyasi stenozi va azotemiya progresi;
buyrak ko'chirib o'tkazilgandan keyingi holat;
aorta og'zi stenozi va qon chiqishini qiyinlashtiradigan shunga o'xshash o'zgarishlar;
primar giperal'dosteronizm;
homiladorlik va laktatsiya davri;
18 yoshgacha bo'lgan bolalar va o'smirlar yoshi.
-
Qo'llash usuli
Arterial gipertenziya
Kaptopril VIVA FARM eng past samarali dozada qabul qilinishi kerak, doza har bir bemor uchun individual tarzda tanlanadi. Har bir Kaptopril VIVA FARM tabletkasining bir tomonida xochsimon chiziq mavjud bo‘lib, tabletkani bo‘lish uchun mo‘ljallangan (1 tabletka 25 mg; ½ tabletka – 12,5 mg; ¼ tabletka – 6,25 mg kaptopril).
Yengil/yengil o‘rtacha arterial gipertenziyada boshlang‘ich doza 12,5 mg (½ tabletka) kuniga ikki marta. Qo‘llab-quvvatlovchi doza 25 mg (1 tabletka) kuniga ikki marta. Zarur bo‘lsa, doza har 2-4 haftada oshiriladi. Maksimal sutkalik doza 150 mg.
Og‘ir arterial gipertenziyada Kaptopril VIVA FARM ko‘pincha boshqa gipotenziya vositalari, ko‘proq tiazid diuretiklari (gidroxlorotiazid – 25-50 mg/kun) bilan birga qo‘llaniladi. Diuretik dozasini har 1-2 haftada arterial gipertenziya davolashda qo‘llaniladigan maksimal dozaga yetguncha oshirish mumkin.
Yurak yetishmovchiligi
Kaptopril VIVA FARM bilan davolash shifokor nazorati ostida boshlanishi kerak. Boshlang‘ich doza sifatida 6,25 mg (¼ tabletka Kaptopril VIVA FARM) kuniga uch marta qo‘llanilganda tranzitor gipotenziya ta’siri maksimal darajada kamayadi. Zarur bo‘lsa, doza asta-sekin (har ikki haftada) maksimal 25 mg 2-3 marta kuniga oshirilishi mumkin. Ayrim hollarda maksimal sutkalik doza 150 mg bo‘lishi mumkin.
Miokard infarktini boshdan kechirgan, klinik jihatdan barqaror holatda bo‘lgan bemorlarda chap qorincha funksiyasining buzilishi
Kaptopril VIVA FARM preparatini miokard infarktidan 3 kun o‘tib boshlash mumkin. Boshlang‘ich doza 6,25 mg/kun (¼ tabletka Kaptopril VIVA FARM), keyin sutkalik doza bir necha hafta davomida 25 mg kuniga uch marta (preparatga toqat qilishiga qarab) oshiriladi. Zarur bo‘lsa, doza asta-sekin maksimal sutkalik doza 50 mg kuniga uch marta oshiriladi. Arterial gipotenziya rivojlanishida doza kamaytirilishi mumkin. Maksimal sutkalik doza 150 mg ni qo‘llashga keyingi urinishlar bemorning preparatga toqat qilishiga asoslanishi kerak. Kaptopril boshqa preparatlar, masalan, trombolitiklar, atsetilsalitsil kislotasi va beta-adrenoblokatorlar bilan birga qo‘llanilishi mumkin.
Insulinga bog‘liq qandli diabetda diabetik nefropatiya
Boshlang‘ich doza 6,25 mg/kun (¼ tabletka Kaptopril VIVA FARM). Zarur bo‘lsa, doza 75-100 mg/kun 2-3 marta oshiriladi. Insulinga bog‘liq diabetda mikroalbuminuriya (albumin ajralishi 30-300 mg/kun) bo‘lsa, preparat doza 50 mg kuniga ikki marta. Umumiy oqsil klirensi 500 mg/kun dan ortiq bo‘lsa, preparat 25 mg kuniga uch marta dozada samarali.
Buyrak funksiyasi buzilganda
Kaptopril buyraklar orqali chiqarilgani sababli, buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda doza kamaytirilishi yoki preparatni qabul qilish oralig‘i oshirilishi kerak.
Birga diuretiklar bilan davolashda, og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda tiazid diuretiklari emas, balki ilgak diuretiklari (masalan, furosemid) tavsiya etiladi.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Tez-tez:
bosh aylanishi, uyqu buzilishlari;
og'iz qurishi, ta'm sezish buzilishi (metall yoki sho'r ta'm, davolash boshlanganidan 2-3 oy o'tgach o'z-o'zidan yo'qoladi), ko'ngil aynishi, qusish, qorin og'rig'i, diareya, qabziyat;
giponatriemiya;
quruq yo'tal;
terida toshma, qichishish.
Kamdan-kam:
taxikardiya, yurak urishi, ko'krakda og'riq;
arterial gipotenziya;
charchoq hissi, asteniya.
Juda kam:
anoreksiya;
qon zardobida kreatinin, qoldiq siydik azoti miqdorining oshishi;
buyrak yetishmovchiligi, poliuriya, oliguriya, proteinuriya, siydik ajratishning tezlashuvi;
bosh og'rig'i, uyquchanlik, paresteziya;
stomatit, og'iz shilliq qavatining aftoz yaralari.
Juda noyob:
nefrotik sindrom;
neytropeniya, agranulositoz, panstsitopeniya, anemiya, trombotsitopeniya, eozinofiliya, antinuklear antitelolar musbat titri, SOE oshishi;
giperkaliemiya, gipoglikemiya;
bronxospazm, rinit, allergik alveolit/eozinofilik pnevmoniya;
glossit, me'da yarasi, pankreatit;
jigar funksiyasi buzilishi, xolestaz, sariq kasallik, gepatit, jigar hujayralari nekrozi, jigar transaminazalari, bilirubin darajasining oshishi;
angionevrotik shish, Stivens-Jonson sindromi, ko'p shaklli eritema, fotosensibilizatsiya, eksfoliativ dermatit;
mialgiya, artralgiya;
impotensiya, ginekomastiya.
-
Farmakologik xususiyatlari
Kaptopril VIVA FARM antigipertenziv vosita, angiotenzin konvertiruvchi ferment (AKF) ingibitori hisoblanadi. Kaptoprilning antigipertenziv ta’sir mexanizmi AKF faolligini raqobatli ingibitsiyalash bilan bog‘liq bo‘lib, bu angiotenzin I ning angiotenzin II ga to‘qimalar va qon plazmasida aylanish tezligini pasayishiga olib keladi, natijada tomirlarni kengaytiruvchi ta’sirga erishiladi va buyrak usti bezlarida aldosteron sekretsiyasi kamayadi. Natijada, kaptopril umumiy periferik tomir qarshiligini (postnagruzka), o‘pka kapillyarlarida bosimni (prednagruzka) va o‘pka tomirlaridagi qarshilikni kamaytiradi; yurak minut hajmini va jismoniy yuklamaga bardoshlilikni oshiradi. Kaptopril uzoq muddat qo‘llanganda chap qorincha miokardi gipertrofiyasining og‘irligini kamaytiradi, yurak yetishmovchiligining rivojlanishini oldini oladi va chap qorinchaning dilatatsiyasi rivojlanishini sekinlashtiradi. Arteriyalarni venalarga nisbatan ko‘proq kengaytiradi. Ishemiyalangan miokardning qon bilan ta’minlanishini yaxshilaydi. Trombotsitlar agregatsiyasini kamaytiradi. Buyrak glomerulalarining chiqaruvchi arteriolalari tonusini pasaytiradi, shu bilan glomerulalar ichidagi gemodinamikani yaxshilaydi va diabetik nefropatiya rivojlanishiga to‘sqinlik qiladi.
Buyrak usti bezlarida aldosteron sekretsiyasi kamayishi natijasida diurez va natriyurez kuchayadi, qon zardobida kaliy darajasi oshadi, suv almashinuvi normallashadi. Shu tariqa, kaptopril surunkali yurak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda natriy miqdorini kamaytirishga yordam beradi. Angiotenzin II ning renin sekretsiyasiga salbiy teskari ta’sirining yo‘qligi qon plazmasida renin faolligining oshishiga olib keladi. AKF ingibitsiyasi kalikrein-kinin lokal tizimlari faolligining oshishiga olib keladi, bu bradikinin (vazodepressor peptid) parchalanishiga to‘sqinlik qiladi va prostaglandinlar tizimi faollashuviga olib keladi. Ushbu mexanizm ham AKF ingibitorlarining gipotenziya ta’sirida ishtirok etadi.
Tavsiya etilgan sutkalik doza qo‘llanganda kaptoprilning antigipertenziv ta’siri uzoq muddatli davolash jarayonida saqlanib qoladi. Kaptopril qabulini qisqa muddatga to‘xtatish arterial bosimning tez va haddan tashqari oshishiga olib kelmaydi.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Simptomatik arterial gipotenziya rivojlanishi diuretiklar bilan davolash, maxsus dietalar qo‘llash yoki boshqa sabablarga ko‘ra (ko‘p terlash, qayta-qayta qusish, diareya, dializ) organizmning suvsizlanishi va yurak yetishmovchiligi natijasida giponatriemiya va/yoki aylanib yuruvchi qon hajmining kamayishi bo‘lgan bemorlarda mumkin. Gipotenziya davosi yotib davolanishni ta’minlash va zarur bo‘lsa, infuzion terapiyani o‘z ichiga oladi. Arterial bosimning o‘tkinchi pasayishi kaptopril bilan davolash uchun qarshi ko‘rsatma emas, biroq vaqtincha preparatni bekor qilish yoki dozasini kamaytirish talab qilinishi mumkin. Kaptopril bilan davolashdan oldin suv-elektrolit disbalansini normallashtirish va aylanib yuruvchi qon hajmi yetishmovchiligini bartaraf etish shart, shuningdek, boshlang‘ich doza qabul qilingandan keyin arterial bosim o‘zgarishini kuzatish zarur.
Serebrovaskulyar kasalliklar va yurak ishemik kasalligida arterial bosimning sezilarli pasayishi insult yoki miokard infarkti rivojlanishiga olib kelishi mumkinligini hisobga olish kerak.
Renovaskulyar gipertenziya, buyrak arteriyalari stenoz (ikkala yoki bir tomonlama, bitta buyrak bilan)
Renovaskulyar gipertenziyali, ikkala buyrak arteriyasi stenozli yoki yagona buyrak arteriyasi stenozli ayrim bemorlarda kaptopril buyurilganda og‘ir arterial gipotenziya va buyrak yetishmovchiligi (qon zardobida mochevina va kreatinin konsentratsiyasi oshadi) rivojlanish xavfi yuqori bo‘ladi. Bunday bemorlarda kaptopril bilan davolashni shifokor nazorati ostida kichik dozalardan boshlash va keyinchalik titrlash, buyrak funksiyasini muntazam monitoring qilish zarur.
Aortal, mitral klapanlar stenozlari, gipertrofik kardiomiopatiya
AKF ingibitorlarini aortal, mitral klapanlar stenozlari yoki gipertrofik kardiomiopatiyali bemorlarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak.
Yo‘tal
AKF ingibitorlari buyurilganda yo‘tal no‘produktli, doimiy bo‘ladi va davolash to‘xtatilgandan so‘ng o‘tib ketadi.
Angionevrotik shish
AKF ingibitorlari qabul qilayotgan bemorlarda yuz, qo‘l-oyoqlar, lablar, til, ovoz yoriqlari va/yoki hiqildoqning angionevrotik shishi kamdan-kam uchraydi. Bu asorat kaptopril bilan davolash davomida istalgan vaqtda yuzaga kelishi mumkin. Bunday hollarda preparatni darhol to‘xtatish va shish klinik simptomlari to‘liq bartaraf etilguncha mos davolashni buyurish kerak.
Neytropeniya, agranulositoz
AKF ingibitorlari qabul qilayotgan bemorlarda neytropeniya, agranulositoz, trombotsitopeniya va anemiya juda kam hollarda kuzatiladi. Bu holatlar kaptopril qabul qilish to‘xtatilgandan so‘ng qaytadi. Preparatni autoimmun kasalliklari, immunodepressantlar, allopurinol yoki prokainamid qabul qilayotgan bemorlarda alohida ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak. Bunday bemorlarning ayrimlarida og‘ir infeksiyalar rivojlanishi mumkin, ba’zi hollarda ular intensiv antibakterial terapiyaga javob bermaydi. Bunday bemorlarda kaptopril qo‘llanilganda davolashdan oldin, so‘ngra preparat qabul qilinishining dastlabki 3 oyida har 2 haftada va keyinchalik vaqti-vaqti bilan qon leykotsitlar darajasini nazorat qilish tavsiya etiladi.
Jigar yetishmovchiligi
AKF ingibitorlari juda kam hollarda xolestatik sariqlik yoki gepatit, hatto gepatosellyulyar nekroz chaqiradi. Bu asoratlarning mexanizmi noma’lum. Sariqlik yoki jigar fermentlari darajasining oshishi rivojlangan bemorlarda kaptopril qabul qilishni to‘xtatish va mos davolashni olish kerak.
Gemodializ / LPNP-lipid-aferez / Desensibilizatsiya terapiyasi
Kaptopril va poliakril-nitril membranali dializ yoki LPNP (lipoprotein past zichlikdagi)-aferez dekstran sulfat yordamida yoki hasharotlar (ari, asalari) zahariga desensibilizatsiya bilan birga buyurilganda anafilaktik shok rivojlanishi mumkin. Dializ uchun boshqa membranadan foydalanish yoki kaptoprilni vaqtincha boshqa antigipertenziv preparatlar (AKF ingibitorlari emas) bilan almashtirish tavsiya etiladi. Desensibilizatsiyadan oldin kaptoprilni bekor qilish kerak.
Jarrohlik aralashuvi/anesteziya
Keng ko‘lamli jarrohlik amaliyotlari yoki gipotonik ta’sirli narkotik vositalar qo‘llanganda arterial gipotenziya kuzatilishi mumkin. Gipotoniyani aylanib yuruvchi qon hajmini to‘ldirish orqali bartaraf etish mumkin.
Qandli diabetli bemorlar
Qandli diabetli, ilgari peroral antidiyabetik preparatlar yoki insulin qabul qilgan bemorlarda, ayniqsa kaptopril bilan davolashning birinchi oyida glikemiya darajasini diqqat bilan nazorat qilish zarur.
Irsiy galaktoza intoleransi, Lapp laktaza yetishmovchiligi, glyukoza-galaktoza so‘rilish sindromi
Kaptopril kamdan-kam uchraydigan irsiy galaktoza intoleransi, Lapp laktaza yetishmovchiligi yoki glyukoza so‘rilish sindromi bo‘lgan bemorlarga buyurilmasligi kerak.
Dori vositasining transport vositasini yoki potensial xavfli mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’sir qilish xususiyatlari
Kaptoprilning boshlang‘ich dozasi qabul qilingandan so‘ng ayniqsa bosh aylanishi mumkinligi sababli, transport vositalarini boshqarish yoki yuqori e’tibor talab qiladigan boshqa ishlarni bajarishda ehtiyotkorlik zarur.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Simptomlar: yaqqol gipotenziya, miokard infarkti rivojlanishi mumkinligi, o‘tkir miya qon aylanishi buzilishi va arterial bosimning keskin pasayishi fonida tromboembolik asoratlar.
Davolash: bemor gorizontal holatni egallashi kerak (oyoqlar ko‘tarilgan bo‘lishi lozim) va unga tomir ichiga natriy xloridning izotonik eritmasi yoki boshqa plazma o‘rnini bosuvchi suyuqliklar yuborilishi kerak, qon aylanish hajmini (O‘CH) tuzatish uchun. Kaptopril organizmdan gemodializ yordamida chiqariladi.