Farmakologik xususiyatlari
Empagliflozin - natriy-glyukoza ko-transporteri 2-turi (SGLT2) ning selektiv qaytariladigan inhibitori.
Taxminan 90% glyukoza proksimal buyrak tubulida natriy-glyukoza transporterlari 2-turi (SGLT-2) orqali qayta so'riladi, qolgan 10% esa distalda joylashgan glyukoza transporterlari 1-turi (SGLT-1) orqali. Empagliflozinning SGLT-2 ga selektivligi natriyga bog'liq glyukoza transporteri 1 (SGLT1) ga nisbatan 5000 baravar yuqoridir, bu ichakda glyukozaning so'rilishi uchun mas'uldir. Empagliflozin buyraklarda glyukozaning transportini to'xtatib, uning qayta so'rilishini kamaytiradi, bu esa glyukozaning siydik bilan chiqarilishiga olib keladi. Bu mexanizm orqali buyraklar tomonidan chiqariladigan glyukoza miqdori qon glyukozasi konsentratsiyasiga va glomerulyar filtratsiya tezligiga (GFT) bog'liq. Empagliflozin molekulasining maxsus farmakologik xususiyatlari 2-turi DM (diabet) bo'lgan bemorlarda yaxshi klinik ta'sir ko'rsatadi: xususan, 1,3 n/mol ga teng bo'lgan hatto kichik konsentratsiya SGLT2 fermentining 50% faoliyatini inhibe qilish uchun yetarli.
Glyukozaning buyraklar tomonidan chiqarilishi (glyukozuriy ta'sir) empagliflozinning birinchi dozasini qo'llaganidan keyin darhol kuzatiladi; bu ta'sir 24 soat davom etadi. Empagliflozinning ta'siri natijasida glyukozaning konsentratsiyasi ovqatlanishdan qat'i nazar kamayadi, shuningdek, 2-turi DM bo'lgan bemorlarda glyukoza bilan bog'liq gemoglobin (HbA1c) konsentratsiyasi kamayadi.
Glyukozaning chiqarilishi va o'rtacha osmotik diurezi bir qator tizimli ta'sirlarni keltirib chiqaradi, jumladan, yurak-qon tomir xavf omillarini modellashtiruvchi: qon bosimini kamaytirish, asosan yog' to'qimalari hisobiga tana vaznini kamaytirish, albominuriya darajasini kamaytirish, siydik kislota darajasini kamaytirish, gipoglikemiya xavfini kamaytirish, mushak to'qimalarining insulin sezgirligini yaxshilash va boshqalar. Empagliflozin yurak-qon tomir o'limi holatlarini kamaytirish orqali umumiy omon qolishni yaxshilaydi va yurak yetishmovchiligi bo'yicha kasalxonaga yotqizish xavfini kamaytiradi. Shuningdek, klinik tadqiqotlar davomida empagliflozin nefropatiya yoki progressiv nefropatiyaning yomonlashishi xavfini kamaytirishini ko'rsatdi.
Empagliflozinning ta'siri insulin qarshiligi β-hujayralarining disfunktsiyasining darajasidan va DM davomiyligidan bog'liq emas. Empagliflozin endogen glyukoza ishlab chiqarishni to'xtatmaydi va insulin sekretsiyasini rag'batlantirmaydi, shuning uchun umuman olganda, gipoglikemiya xavfi past.
Empagliflozin bilan natriy-glyukoza ko-transportining inhibe qilinishi zaif diuretik va o'tkinchi natriyuretik ta'sir bilan birga bo'ladi, bu qon bosimini o'rtacha kamaytirishga yordam berishi mumkin.
Siydik kislota darajasining pasayishi (o'rtacha 5,9-17,8%), glyukozuriyaning darajasiga bog'liq bo'lib, 2 GLUT-9 (SLC2A9b) izoformasi orqali siydik kislota transportining o'zgarishi bilan bog'liq.
Empagliflozin uchun albominuriyaning kamayishi va siydikdagi albomin/kreatinin nisbati pasayishi xosdir.
Statistik jihatdan ahamiyatli glyukoza bilan bog'liq gemoglobin (HbA1c) darajasining pasayishi, och qoringa glyukoza konsentratsiyasining kamayishi, shuningdek, qon bosimi va tana vaznining kamayishi klinik tadqiqotlarda empagliflozin monoterapiya, metformin bilan kombinatsiyalangan terapiya, birinchi marta aniqlangan 2-turi DM bo'lgan bemorlarda metformin bilan kombinatsiyalangan terapiya, metformin va sulfonilurea hosilalari bilan kombinatsiyalangan terapiya, birinchi marta aniqlangan 2-turi DM bo'lgan bemorlarda linagliptin bilan kombinatsiyalangan terapiya, metformin terapiyasiga qo'shilgan linagliptin bilan kombinatsiyalangan terapiya, linagliptin bilan kombinatsiyalangan terapiya, linagliptin va metformin qabul qilayotgan bemorlarda plasebo bilan solishtirganda, metformin bilan kombinatsiyalangan terapiya va glimepirid bilan solishtirganda (2 yillik tadqiqot ma'lumotlari), insulin bilan kombinatsiyalangan terapiya (ko'p marta insulin in'ektsiyalari rejimi), bazal insulin bilan kombinatsiyalangan terapiya, DPP-4 inhibitori bilan kombinatsiyalangan terapiya (metformin bilan kombinatsiyada).