Nojo´ya ta´sirlar
Markaziy asab tizimi tomonidan: ataksiya; kognitiv buzilishlar holatlari, bosqichma-bosqich rivojlanib, to‘liq demensiya sindromi manzarasigacha yetishi (preparat bekor qilingandan so‘ng bir necha hafta yoki oy ichida qaytuvchan); ongning chalkashligi yoki konvulsiyalar holatlari; stupor yoki letargiya, ba’zan o‘tkinchi koma (ensefalopatiya)ga olib kelgan; qaytuvchan parkinsonizm; bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi, yengil postural tremor va uyquchanlik, xulq-atvor, kayfiyat yoki ruhiy holat o‘zgarishlari (depressiya, charchoq hissi, gallyutsinatsiyalar, tajovuzkorlik, gipergolik holat, psixozlar, noodatiy qo‘zg‘alish, harakat bezovtaligi yoki asabiylik), dizartriya.
Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan: davolash boshida tez-tez – me’da-ichak buzilishlari (ko‘ngil aynishi, qusish, gastralgiya, ishtahaning pasayishi yoki oshishi, diareya), odatda preparatni bekor qilmasdan bir necha kun ichida o‘tib ketadi; jigar funksiyasi buzilishi; pankreatit, og‘ir zararlanishlar va o‘lim bilan yakunlanishi mumkin (davolashning dastlabki 6 oyida, ko‘proq 2-12 haftada).
Qon hosil bo‘lish organlari va gemostaz tizimi tomonidan: suyak ko‘migi qon hosil bo‘lishining susayishi (anemiya, leykopeiya yoki panstsitopeniya); trombotsitopeniya, fibrinogen miqdorining kamayishi va trombotsitlar agregatsiyasining pasayishi, gipokoagulyatsiya rivojlanishiga olib keladi (qon ketish vaqti uzayishi, petechial qon quyilishlar, ko‘karishlar, gematomalar, qon ketish va boshqalar bilan kechadi).
Siydik chiqarish tizimi tomonidan: enurez; qaytuvchan Fanconi sindromi holatlari (noaniq genezli).
Endokrin tizim tomonidan: dismenoreya, ikkilamchi amenoreya, sut bezlarining kattalashishi, galaktoreya.
Allergik reaksiyalar: teri toshmasi, eshakemi, vaskulit; angionevrotik shish, fotosensibilizatsiya, toksik epidermal nekroliz, Stivens-Djonson sindromi, ko‘p shaklli eritema holatlari.
Laborator ko‘rsatkichlar: jigar funksiyasi tahlillarida o‘zgarishlarsiz izolyatsiyalangan va o‘rtacha gipermmoniemiya, ayniqsa politerapiyada (preparatni bekor qilish talab qilinmaydi); nevrologik simptomlar bilan bog‘liq gipermmoniemiya bo‘lishi mumkin (keyingi tekshiruv talab qilinadi); "jigar" transaminazalarining faolligi oshishi mumkin; fibrinogen darajasining pasayishi yoki qon ketish vaqtining uzayishi, odatda klinik namoyonlarsiz va ayniqsa yuqori dozalarda (valproat kislotasi trombotsitlar agregatsiyasining ikkinchi bosqichiga ingibitor ta’sir ko‘rsatadi); giponatriemiya.
Boshqalar: teratogen xavf; diplopiya, nistagm, ko‘z oldida "chivinlar" paydo bo‘lishi, alopesiya; qaytuvchan yoki qaytmas eshitish yo‘qolishi; periferik shishlar; tana vaznining oshishi (tana vaznining oshishi tuxumdonlarning polikistoz sindromi uchun xavf omili bo‘lgani sababli, bunday bemorlarning holatini diqqat bilan nazorat qilish tavsiya etiladi); hayz sikli buzilishi, amenoreya.