-
Tarkibi
1 kapsula tarkibida:
faol modda: ursodezoksixolevaya kislota - 250 mg;
yordamchi modda: makkajo‘xori kraxmali, oldindan jelatinlangan makkajo‘xori kraxmali, kolloid kremniy dioksidi, magniy stearati.
-
Qo'llanilishi
Asoratsiz o‘t toshi kasalligi (OTK): biliar sladj, faoliyat ko‘rsatayotgan o‘t pufagida xolesterinli o‘t toshlarini eritish; xolekistektomiyadan keyin tosh hosil bo‘lishining qaytalanishini oldini olish.
Turli genezli surunkali gepatitlar (toksik, dori vositalari va boshqalar).
Turli genezli xolestatik jigar kasalliklari, shu jumladan birlamchi biliar sirroz, birlamchi sklerozlovchi xolangit, kistoz fibroz (mukovissidoz).
Alkogolsiz yog‘li jigar kasalligi, shu jumladan alkogolsiz steatogepatit.
Alkogolli jigar kasalligi.
Surunkali virusli gepatitlar.
O‘t yo‘llari diskineziyasi.
Biliar reflyuks-gastrit va reflyuks-ezofagit.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Gipersensitivlik, rentgen musbat (yuqori kalsiy miqdorli) o't toshlari, ishlamaydigan o't pufagi, buyrak, jigar, oshqozon osti bezi funksiyasining og'ir buzilishlari, jigar sirrozi dekompensatsiya bosqichida, o't yo'llarining o'tkir infeksion-yallig'lanish kasalliklari.
Ursodezoksixol kislotasini qo'llashda yosh bo'yicha cheklovlar yo'q, biroq 3 yoshgacha bo'lgan bolalarga ushbu dori shaklida preparatni qo'llash tavsiya etilmaydi.
-
Qo'llash usuli
Urokast og'iz orqali, oz miqdorda suv bilan ichiladi. Xolesterinli o't toshlarini eritish uchun preparatning o'rtacha sutkalik dozasi 10-15 mg/kg ni tashkil etadi. Davolash kursi 6-12 oy va undan ko'proq, toshlar to'liq eriguncha davom etadi.
O't toshi kasalligi (JKB)da butun sutkalik preparat dozasini bir marta, kechasi qabul qilinadi. Toshlarning qayta hosil bo'lishining oldini olish uchun toshlar erigandan so'ng preparatni bir necha oy davomida qo'llash tavsiya etiladi.
Xolesistektomiyadan so'ng qayta xolelitiazning oldini olish uchun 250 mg dan kuniga 2 marta bir necha oy davomida.
Turli genezli surunkali gepatitlarda (toksik, dori vositalari va boshqalar), surunkali virusli gepatitda, alkogolsiz yog'li jigar kasalligida, shu jumladan alkogolsiz steatogepatitda, alkogolli jigar kasalligida o'rtacha sutkalik doza 10-15 mg/kg ni 2-3 marta qabul qilinadi. Davolash davomiyligi 6-12 oy va undan ko'proq.
Turli genezli xolestatik jigar kasalliklarida, shu jumladan: birlamchi biliar sirroz, birlamchi sklerozlovchi xolangit, kistoz fibroz (mukovissidoz)da o'rtacha sutkalik doza 12-15 mg/kg ni tashkil etadi, zarurat tug'ilganda o'rtacha sutkalik doza 20-30 mg/kg gacha oshirilishi mumkin, 2-3 marta qabul qilinadi. Davolash davomiyligi 6 oydan bir necha yilgacha.
O't yo'llari diskineziyasining gipokinetik turi bo'yicha o'rtacha sutkalik doza 10 mg/kg ni 2 marta qabul qilinadi, davomiyligi 2 haftadan 2 oygacha.
Zarurat tug'ilganda davolash kursini takrorlash tavsiya etiladi.
Biliar reflyuks-gastrit va reflyuks-ezofagitda 250 mg sutkada, uxlashdan oldin. Davolash kursi 10-14 kundan 6 oygacha, zarurat tug'ilganda 2 yilgacha.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Diareya (dozaga bog‘liq bo‘lishi mumkin).
Kamdan-kam hollarda o‘t toshlarining kalsifikatsiyasi, o‘tkinchi (tranzitor) «jigar» transaminazalari faolligining oshishi, ko‘ngil aynishi, qusish, qorin og‘rig‘i, allergik reaksiyalar.
-
Farmakologik xususiyatlari
Gepatoprotektor vositasi, shuningdek, xoleretik, xolelitolitik, gipo-lipidemik, gipoxolesterinemik va ba'zi immunomodulyator ta'sir ko'rsatadi.
Yuqori polyar xususiyatlarga ega bo'lgan ursodezoksixolevaya kislota (UDXK) gepatotsit, xolangiosit va me'da-ichak trakti epiteliy hujayrasi membranasiga o'rnatiladi, uning tuzilishini barqarorlashtiradi va hujayrani toksik o‘t kislotalari tuzlarining zararli ta’siridan himoya qiladi, shu tariqa ularning sitotoksik ta’sirini kamaytiradi. Apolyar (toksik) o‘t kislotalari bilan no-toksik aralash mitsellalar hosil qiladi, bu esa biliar reflyuks-gastrit va reflyuks-ezofagitda me’da reflyuktatining hujayra membranalariga zarar yetkazish qobiliyatini pasaytiradi. Konsentratsiyani kamaytirib va bikarbonatlarga boy xolerzni stimulyatsiya qilib, UDXK jigar ichidagi xolestazni samarali bartaraf etishga yordam beradi. Xolestazda Ca²- ga bog‘liq alfa-proteazani faollashtiradi va ekzotsitozni stimulyatsiya qiladi, toksik o‘t kislotalari (xenodezoksixolevaya, litoxolevaya, dezoksixolevaya va boshqalar) konsentratsiyasini kamaytiradi, ularning konsentratsiyasi surunkali jigar kasalliklari bo‘lgan bemorlarda oshgan bo‘ladi.
Ichakda uning so‘rilishini bostirish, jigarda sintezini susaytirish va o‘tga sekretsiyasini kamaytirish hisobiga o‘tning xolesterin bilan to‘yinganligini kamaytiradi; xolesterinning o‘t ichida eruvchanligini oshiradi, u bilan suyuq kristallar hosil qiladi; o‘tning litogen indeksini kamaytiradi, unda o‘t kislotalari konsentratsiyasini oshiradi, me’da va oshqozon osti bezining sekretsiyasini kuchaytiradi, lipaza faolligini oshiradi, gipoglikemik ta’sir ko‘rsatadi. Xolesterinli o‘t toshlarini qisman yoki to‘liq eritadi, o‘tning xolesterin bilan to‘yinganligini kamaytiradi, bu esa o‘t toshlaridan xolesterinning mobilizatsiyasiga yordam beradi. Natijada xolesterinli o‘t toshlari eriydi va yangi koncrementlar hosil bo‘lishi oldi olinadi.
Ichakda lipofil o‘t kislotalarining so‘rilishini raqobatli ravishda kamaytiradi, ularning enterogepatik aylanishda "fraksion" aylanishini oshiradi, xolerzni induktsiya qiladi, o‘tning o‘tishi va toksik o‘t kislotalarining ichak orqali chiqarilishini stimulyatsiya qiladi.
Immunomodulyator ta’siri gepatotsitlar membranasida HLA-1 gistososmoshlik antigenlari va xolangiositlarda HLA-2 ekspressiyasini bostirish, limfotsitlarning tabiiy killer faolligini normallashtirish, interleykin-2 hosil bo‘lishi, eozinofillar sonini kamaytirish, immunokompetent immunoglobulinlar (1g), birinchi navbatda IgM ni bostirish bilan bog‘liq. Fibrozning rivojlanishini sekinlashtiradi.
Gepatotsitlar, xolangiositlar va me’da-ichak trakti epiteliy hujayralarining apoptoz jarayonlarini tartibga soladi.
Farmakokinetika
UDXK ingichka ichakda passiv diffuziya orqali (taxminan 90%), chanoq ichakda esa faol transport orqali so‘riladi. Qon plazmasida maksimal konsentratsiya (Smax) og‘iz orqali 50 mg qabul qilinganda 30, 60, 90 daqiqada mos ravishda 3,8 mmol/l, 5,5 mmol/l va 3,7 mmol/l ni tashkil qiladi. Qon plazmasida maksimal konsentratsiyaga erishish vaqti (TSmax) 1-3 soat ichida erishiladi. Plazma oqsillari bilan bog‘lanishi yuqori – 96-99% gacha. Plasentar to‘siqdan o‘tadi.
Preparatni muntazam qabul qilganda UDXK qon zardobida asosiy o‘t kislotasiga aylanadi. Jigarda metabolizatsiyalanadi (jigar orqali "birlamchi o‘tish"da klirens) taurin va glitsin kon'yugatlariga. Hosil bo‘lgan kon'yugatlar o‘tga sekretsiyalanadi. Preparatning umumiy dozasining taxminan 50-70% o‘t bilan chiqariladi. So‘rilmagan UDXK ning oz miqdori yo‘g‘on ichakka tushadi, u yerda bakteriyalar tomonidan parchalanadi (7-degidroksilanish); hosil bo‘lgan litoxolevaya kislota yo‘g‘on ichakdan qisman so‘riladi, jigarda sulfatlanadi va tezda sulfolitoxolilglitsin yoki sulfolitoxoliltaurin kon'yugati ko‘rinishida chiqariladi.
-
Dorilarning o'zaro ta'siri
Alyuminiy saqlovchi antatsidlar va kation almashinuvi qatronlari (kolestiramin) so‘rilishni kamaytiradi.
Gipolipidemik dori vositalari (ayniqsa klofibrat), estrogenlar, neomitsin yoki progestinlar o‘tning xolesterin bilan to‘yinganligini oshiradi va xolesterinli o‘t toshlarini eritish qobiliyatini kamaytirishi mumkin.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Preparatni o‘t toshlarini eritish maqsadida qabul qilganda quyidagi shartlarga rioya qilish zarur: toshlar xolesterinli (rentgen manfiy) bo‘lishi kerak, ularning o‘lchami 15-20 mm dan oshmasligi lozim, o‘t pufagi funksional bo‘lishi va toshlar bilan yarmidan ko‘p to‘lmagan bo‘lishi kerak, pufak va umumiy o‘t yo‘li o‘tkazuvchanligi saqlangan bo‘lishi lozim.
Preparatni o‘t toshlarini eritish maqsadida uzoq muddat (1 oydan ortiq) qabul qilganda, davolashning dastlabki 3 oyida har 4 haftada, keyinchalik har 3 oyda “jigar” transaminazalarining faolligini aniqlash uchun qonning biokimyoviy tahlilini o‘tkazish kerak.
Davolash samaradorligini nazorat qilish uchun har 6 oyda o‘t yo‘llarining ultratovush tekshiruvini o‘tkazish lozim.
Toshlar to‘liq erigandan so‘ng, ularning qoldiqlarini, o‘lchami aniqlash uchun juda kichik bo‘lgan toshlarni eritishga va tosh hosil bo‘lishining qaytalanishini oldini olishga yordam berish uchun preparatni 3 oy davomida qabul qilish tavsiya etiladi.
Homiladorlik va laktatsiya davri
UDXK ni homiladorlik davrida qo‘llash faqat onaga kutilayotgan foyda homila uchun potensial xavfdan ustun bo‘lsa mumkin. Ursodezoksixol kislotasining ko‘krak suti bilan ajralishi haqida hozirda ma’lumotlar yo‘q.
Agar laktatsiya davrida UDXK ni qo‘llash zarur bo‘lsa, emizishni to‘xtatish masalasini hal qilish kerak.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Preparatning dozani oshirib yuborish holatlari noma’lum.