-
Tarkibi
1 flakon tarkibida tsefotaksim (tsefotaksim natriy tuzi steril shaklida) 500 mg yoki 1000 mg mavjud.
-
Qo'llanilishi
Preparat ta'siriga sezgir mikroorganizmlar chaqirgan infeksiyalar:
LOR-organlar infeksiyalari (angina, otit);
nafas yo'llari infeksiyalari (bronxit, pnevmoniya, plevrit, abstsesslar);
siydik-jinsiy tizim infeksiyalari;
sepsisemiya, bakteriemiya;
intraabdominal infeksiyalar (peritonitni o'z ichiga olgan holda);
teri va yumshoq to'qimalar infeksiyalari;
suyak va bo'g'imlar infeksiyalari;
meningit (listeriozdan tashqari) va boshqa markaziy asab tizimi infeksiyalari;
oshqozon-ichak trakti, urologik va akusher-ginekologik operatsiyalardan keyin infeksiyalar profilaktikasi.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Tsefalosporin qatoridagi antibiotiklarga va boshqa beta-laktam antibiotiklarga yuqori sezuvchanlik, lidokainga yuqori sezuvchanlik (mushak ichiga yuborishda); qon ketishi, anamnezda enterokolit (ayniqsa, noaniq yarali kolit).
AV-blokadalar yurak ritmini boshqaruvchi o'rnatilmagan hollarda, og'ir yurak yetishmovchiligi.
-
Qo'llash usuli
Preparatni qo'llashdan oldin teri sinovlari o'tkazish zarur.
Tsefotaksim-BXFZ ni mushak ichiga va vena ichiga, oqim bilan va tomchilab yuborish tavsiya etiladi.
Mushak ichiga yuborish uchun 500 mg Tsefotaksim-BXFZ ni 2 ml, 1000 mg ni esa 4 ml steril in'ektsiya uchun suv yoki 1% lidokain eritmasida eritib, chuqur to'piq mushagiga yuborish kerak.
Vena ichiga yuborish uchun 500 mg Tsefotaksim-BXFZ ni 4 ml, 1000 mg ni 8 ml, 2000 mg ni esa 10 ml steril in'ektsiya uchun suvda eritib, sekin, 3–5 daqiqa davomida yuborish kerak.
Vena ichiga infuziya uchun 1000–2000 mg preparatni 50–100 ml 0,9% izotonik natriy xlorid eritmasi yoki 5% glyukoza eritmasida eritib, 50–60 daqiqa davomida yuborish kerak.
Davolash kursining davomiyligini shifokor individual belgilaydi.
Tsefotaksim-BXFZ ning bir martalik doza kattalar va tana vazni 50 kg va undan ortiq bo'lgan bolalarga — har 12 soatda 1000 mg, og'ir holatlarda dozani har 12 soatda 2000 mg gacha oshirish yoki yuborish sonini kuniga 3–4 martagacha ko'paytirish, umumiy sutkalik dozani maksimal 12 g gacha yetkazish mumkin.
Jarrohlik aralashuvdan oldin infeksion asoratlarning oldini olish uchun narkozga kiritish vaqtida 1000 mg preparat yuboriladi, zarur bo'lsa in'ektsiyani 6–12 soatdan keyin takrorlash mumkin.
Oddiy infeksiyalarda, shuningdek siydik chiqarish yo'llari infeksiyalarida preparat mushak ichiga yoki vena ichiga har 12 soatda 1 g dozada buyuriladi;
oddiy o'tkir gonoreyada preparat mushak ichiga yoki vena ichiga 1 g dozada kuniga 1 marta yuboriladi;
o'rtacha og'irlikdagi infeksiyalarda preparat har 12 soatda 1–2 g dozada buyuriladi;
og'ir infeksiyalarda (meningit) preparatni har 6–8 soatda 2 g vena ichiga yuborish buyuriladi.
Muddatidan oldin tug'ilgan bolalar va 1 haftagacha bo'lgan bolalarda preparatning sutkalik doza 50 mg/kg ni tashkil etadi, ikki teng qismga bo'linadi va vena ichiga yuboriladi.
1–4 haftalik bolalarda preparatning sutkalik doza 50–100 mg/kg ni tashkil etadi, 3 teng qismga bo'linadi va vena ichiga yuboriladi.
Tana vazni 50 kg gacha bo'lgan bolalarda Tsefotaksim-BXFZ ning sutkalik doza 50–100 mg/kg ni tashkil etadi va 3–4 marta mushak ichiga yoki vena ichiga yuboriladi. Og'ir infeksiyalarda, shu jumladan meningitda, sutkalik dozani 100–200 mg/kg gacha oshirish va 4–6 marta vena ichiga yoki mushak ichiga yuborish tavsiya etiladi.
Buyrak yetishmovchiligida (kreatinin klirensi 10 ml/min va undan kam) doza 2 marta kamaytiriladi.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Ovqat hazm qilish trakti: ko‘ngil aynishi, qusish, diareya, meteorizm, qorin og‘rig‘i, disbioz, stomatit, glossit, soxta membranoz kolit.
Immun tizimi, teri va teri osti yog‘ qavati: giperemiya, toshma, teri qichishishi, eshakemi, o‘tkir generalizatsiyalashgan ekzantematoz pustulez, bronxospazm, ko‘p shaklli ekssudativ eritema, Stivens-Djonson sindromi, toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi), isitma, anafilaktik reaksiyalar, angionevrotik shish, anafilaktik shok.
Gepatobiliar tizim: gepatit, o‘tkir jigar yetishmovchiligi, jigar funksiyasi buzilishi, sariq kasallik, xolestaz.
Biokimyoviy ko‘rsatkichlar: jigar transaminazalari, laktatdegidrogenaza, shchelochli fosfataza va bilirubin darajasining oshishi, siydik azoti va kreatinin konsentratsiyasi, Kumbs testi ijobiy natija.
Qon: granulositopeniya, neytripeniya, tranzitor leykopeniya, trombotsitopeniya, agranulositoz, anizotsitoz, gipoprothrombinemiya, gemolitik anemiya, eozinofiliya, gipokoagulyatsiya.
Nerv tizimi: bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi, tutqanoq, qaytariluvchi ensefalopatiya, charchoqlik, holsizlik.
Mahalliy reaksiyalar: yuborilgan joyda og‘riq va infiltrat, to‘qimalarning yallig‘lanishi, flebit.
Biologik ta’sir bilan bog‘liq effektlar: superinfeksiya rivojlanishi mumkin (jumladan, kandidoz, vaginit).
Boshqalar: qon ketishi va qon quyilishi, autoimmun gemolitik anemiya, interstitsial nefrite, aritmiya (tez oqim bilan yuborilganda).
Spiroxeta sababli infeksiyalarni davolashda Gerkshgeymer reaksiyasiga o‘xshash asorat paydo bo‘lishi mumkin. Bu isitma, titroq, bosh og‘rig‘i va bo‘g‘imlarda og‘riqqa olib kelishi mumkin.
-
Farmakologik xususiyatlari
Tsefotaksim-BHFZ — yarim sintetik antibiotik, III avlod sefalosporinlar guruhiga mansub, keng ta’sir doirasiga ega, parenteral yuborish uchun mo‘ljallangan. Preparat ko‘plab gram-musbat bakteriyalarga nisbatan samarali va gram-manfiy bakteriyalarga yuqori faollik ko‘rsatadi. Penitsillin, aminoglikozidlar, sulfanilamidlarga chidamli bakteriya shtammlariga bakteritsid ta’sir ko‘rsatadi. Tsefotaksim-BHFZning antimikrob ta’sir mexanizmi transpeptidaza fermenti faolligini susaytirish, peptidoglikanni bloklash, mikroorganizmlar hujayra devorining mukopeptid hosil bo‘lishini buzish bilan bog‘liq. Preparat gram-manfiy bakteriyalarning beshtadan to‘rttasiga nisbatan beta-laktamazalariga va stafilokokklarning penitsillinazasiga nisbatan barqaror. Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Enterococcus spp.ning ayrim shtammlari, Streptococcus pneumoniae (ayniqsa Diplococcus pneumoniae), Streptococcus pyogenes (A guruhi beta-gemolitik streptokokklar), Streptococcus agalactiae (B guruhi streptokokklar), Bacillus subtilis, Bacillus myroides, Corinebacterium diphtheriae, Erysipelothrix insidiosa, Eubacterium, Enterobacter aerogenes, Enterobacter cloacae, Escherichia coli, Haemophilus influenzae, shu jumladan ampisillinga chidamli shtammlar, Haemophilus parainfluenzae, Klebsiella oxytoca, Klebsiella pneumoniae, Morganella morganii, Neisseria meningitidis, Neisseria gonorrhoeae, shu jumladan penitsillinaza ishlab chiqaruvchi shtammlar, Propionibacterium, Proteus mirabilis, Proteus vulgaris, Proteus inconstans, Serratia spp., Veillonella, Yersinia, Bordetella pertussis, Moraxella, Aeromonas hydrophilia, Fusobacterium, Bacteroides spp., Clostridium species, Peptostreptococcus species, Peptococus spp.ga nisbatan faol.
Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter, Helicobacter pylori, Bacteroides fragilis, Clostridiun difficile ning ayrim shtammlariga ta’sir ko‘rsatadi. Penitsillinlar, birinchi va ikkinchi avlod sefalosporinlar, aminoglikozidlarga chidamli multirezistent shtammlarga ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Preparat gram-musbat kokklarga nisbatan I-II avlod sefalosporinlarga qaraganda kamroq faol.
Preparatga D guruhi streptokokklari, Listeria spp. va metitsillinga chidamli stafilokokklar chidamli.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Buyrak va jigar funksiyasi buzilganida preparat ehtiyotkorlik bilan buyuriladi; buyrak funksiyasi buzilganida preparat dozasini buyrak yetishmovchiligi darajasi va qo‘zg‘atuvchining sezuvchanligini hisobga olgan holda kamaytirish kerak.
Preparat uzoq muddat qo‘llanilganda buyrak funksiyasini nazorat qilish, disbakterioz profilaktikasini o‘tkazish lozim. Periferik qonning hujayra tarkibini, jigar funksiyasini muntazam nazorat qilish maqsadga muvofiq. Preparat qo‘llanilganda soxta ijobiy Kumbs testi rivojlanishi mumkin.
Anafilaktik reaksiyalar. Tsefalosporinlarni qo‘llashda allergologik anamnezni aniqlashtirish talab etiladi (allergik diatez, beta-laktam antibiotiklarga gipersensitivlik reaksiyalari). Bemor gipersensitivlik reaksiyasi rivojlanganida davolashni to‘xtatish kerak. Tsefotaksimni qo‘llash tsefalosporinlarga darhol tipdagi gipersensitivlik reaksiyasi bo‘lgan bemorlarga qat’iyan kontraindikatsiyalangan. Har qanday shubha bo‘lsa, preparat birinchi marta yuborilganda shifokor ishtiroki majburiy, chunki anafilaktik reaksiya rivojlanishi mumkin. Tsefalosporinlar va penisillinlar o‘rtasida 5–10% hollarda xoch allergik reaksiya ma’lum.
Psevdomebranli kolit. Davolashning dastlabki haftalarida og‘ir, uzoq davom etuvchi diareya bilan namoyon bo‘ladigan psevdomebranli kolit rivojlanishi mumkin. Diagnostika kolonoskopiya va/yoki gistologik tekshiruv bilan tasdiqlanadi. Ushbu asoratlar juda jiddiy deb baholanadi: preparat yuborilishini darhol to‘xtatish va adekvat terapiya, shu jumladan vankomitsin yoki metronidazol peroral qabul qilish buyuriladi.
Tsefatoksimni nefrotoksik preparatlar bilan birga qo‘llashda buyrak funksiyasini nazorat qilish, 10 kundan ortiq qo‘llanganda esa qon tarkibini nazorat qilish talab etiladi. Qariyalar va zaiflashgan bemorlarga K vitamini buyuriladi (gipokoagulyatsiya profilaktikasi).
Preparatning har bir grammi taxminan 0,048 g natriy saqlaydi, bu natriy miqdorini nazorat qiluvchi dietaga rioya qilayotgan bemorlarda hisobga olinishi kerak.
Keng ta’sir doirasiga ega boshqa antibiotiklar kabi, uzoq muddat qo‘llash sezuvchan bo‘lmagan mikroorganizmlarning ko‘payishiga olib kelishi mumkin, bu esa davolashni to‘xtatishni talab qiladi. Agar davolash vaqtida superinfeksiya rivojlansa, antimikrob terapiya qo‘llash kerak.
Siydikda glyukoza darajasini aniqlashda tiklanish usuli bilan soxta ijobiy natijalar olinishi mumkin. Buni oldini olish uchun fermentli testdan foydalanish kerak.
Davolash vaqtida spirtli ichimliklarni iste’mol qilish mumkin emas, chunki disulfiramga o‘xshash ta’sirlar (yuzning qizarishi, qorin va oshqozon sohasida spazm, ko‘ngil aynishi, qusish, bosh og‘rig‘i, arterial bosimning pasayishi, taxikardiya, nafas olishda qiyinchilik) yuzaga kelishi mumkin.
Lidokain mushak ichiga yuborishda erituvchi sifatida qo‘llanganda in’ektsiyadan oldin lidokainga teri testi o‘tkazish kerak.