Farmakologik xususiyatlari
Immunomodulyator, antibakterial, antivirus, zamburug‘larga qarshi, yallig‘lanishga qarshi, antioksidant ta’sir ko‘rsatadi.
Faol moddalarning xususiyatlari:
Laktoferrin antimikrob, antivirus va immunomodulyator faollikka ega, shuningdek, antioksidant va yallig‘lanishga qarshi xususiyatlarni namoyon qiladi. Antimikrob faollik ikki mexanizm bilan bog‘liq: infeksiya to‘planadigan joylarda temirni bog‘lab, mikroorganizmlarni ushbu mikroelementdan mahrum qiladi va bakteriyostatik effekt chaqiradi hamda LF molekulasining infeksion mikroorganizmlar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘zaro ta’siri orqali. LF tarkibidagi musbat zaryadlangan aminokislotalar bakterial, virusli, zamburug‘li va parazitar membranalardagi anion molekulalar bilan o‘zaro ta’sirga kirishib, mikroorganizmlar hujayralarining shikastlanishiga olib keladi. Laktoferrinning antivirus faollik mexanizmi eng ko‘p o‘rganilgan bo‘lib, viruslarning nishon hujayralarga kirishini oldini oladi. Laktoferrin shuningdek, zamburug‘larga qarshi, saratonga qarshi, antiallergik va radioprotektiv xususiyatlarga ega. Laktoferrin ruxning so‘rilishini yaxshilaydi va shu tariqa ruxning antimikrob, antivirus, yallig‘lanishga qarshi ta’sirini kuchaytiradi.
LF qon plazmasida, neyrofillarda mavjud va so‘lak, o‘t, ko‘z yoshi suyuqligi, oshqozon osti bezi sekreti, ayol suti tarkibidagi asosiy oqsillardan biridir.
Beta-glyukan – immunomodulyator va antioksidant xususiyatlarga ega tabiiy polisaxarid. Beta-glyukan eng kuchli tabiiy immunomodulyator modda hisoblanadi. U immunokompetent hujayralarga nisbatan stimulyator va regulyator xususiyatlarga ega va immunotoksik ta’sir ko‘rsatmaydi. Asosiy ta’sir mexanizmi – makrofaglar retseptorlari bilan bevosita o‘zaro ta’sir, bu esa noaniq himoya mexanizmlarini faollashtiradi va maxsus immun javob rivojlanishiga olib keladi: sitotoksik makrofaglar faollashadi, makrofaglar tomonidan interleykin-1 ishlab chiqarilishi kuchayadi, T-limfotsitlar stimulyatsiyasi, boshqa sitokinlar ishlab chiqarilishi ortadi, killer hujayralar faollashadi, qon zardobida o‘tkir faza oqsillari darajasi oshadi. Beta-glyukan shuningdek, yallig‘lanishga qarshi xususiyatlarga ega: yuqori faollik darajasida ular proyallig‘lanish sitokinlari – interleykin-6 va interleykin-12 sintezini inhibe qiladi va interferon sintezini kuchaytiradi. Shu sababli beta-glyukan immun tizimi funksiyasi buzilishi bilan kechadigan ko‘plab o‘tkir va surunkali kasalliklarda samaralidir. Beta-glyukan ichak mikroflorasini normallashtirishga yordam beradi va natijada immunitetni faollashtiradi. Beta-glyukan lipid almashinuviga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi, qonda xolesterin va glyukoza darajasini pasaytiradi.
Selen – immun tizimining normal faoliyatini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan mikroelement. Leykotsitlar ishlab chiqarilishi va ularni erkin radikallardan himoya qilishga yordam beradi. Antitanachalar hosil bo‘lishini stimulyatsiya qiladi, ular organizmni infeksiyalardan himoya qilishga yordam beradi. Selen organizmdagi 200 dan ortiq gormon va fermentlar tarkibiga kiradi, barcha organ va tizimlar faoliyatini tartibga soladi. Selen kuchli antioksidant bo‘lib, yurak-qon tomir va onkologik kasalliklarning oldini oladi. Selen og‘ir metallarga birikib, erimaydigan birikmalar hosil qiladi va ular oxir-oqibat organizmdan chiqariladi. Selen hayot uchun muhim mikroelement bo‘lib, sog‘liqni saqlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Selen qalqonsimon bez gormonlari ishlab chiqarilishi uchun muhim, soch va tirnoq holatini yaxshilaydi.
Rux – tabiiy immunomodulyator, viruslar ko‘payishini bloklaydi, to‘g‘ridan-to‘g‘ri antivirus va yallig‘lanishga qarshi ta’sir ko‘rsatadi, shamollash kasalliklari davomiyligini sezilarli darajada qisqartiradi. Rux immun tizimi hujayralarini faollashtiradi, himoya antitanachalar ishlab chiqarilishini rag‘batlantiradi. Qonda rux yetishmovchiligida immunitetni bostiruvchi «stress gormoni» kortizol darajasi oshadi. Rux immunitetni mustahkamlaydi, T-hujayralar ishlab chiqarilishiga javobgar bo‘lgan timus bezining funksiyasini yaxshilaydi, bu hujayralar viruslarni yo‘q qilish va hujayra xotirasini shakllantirish uchun javobgardir. Shuning uchun limfotsitlar soni kasallikdan so‘ng tezroq tiklanishi mumkin. Rux insulin sekretsiyasi uchun zarur. Rux buyrak usti bezlari, qalqonsimon bez, gipofiz, tuxumdon va moyaklarda sodir bo‘ladigan almashinuv jarayonlarida ishtirok etadi. Rux A vitaminini o‘zlashtirishga yordam beradi, bu ko‘rish, immun va gemopoez tizimlari uchun muhim. Rux 300 dan ortiq fermentlar faoliyatida ishtirok etadi, bu esa turli organ va tizimlar faoliyati uchun muhimdir.
Xolekalsiferol (vitamin D3) immunomodulyator bo‘lib, shamollash kasalliklari rivojlanish xavfini kamaytiradi va sog‘ayishni tezlashtiradi. Tug‘ma immunitetni kuchaytiradi. Vitamin D3 yetishmovchiligi proyallig‘lanish sitokinlari darajasining oshishiga muhim omil hisoblanadi. Vitamin D3 immun hujayralarini (monotsitlar va pre-limfotsitlar) ularning yetuk shakllarigacha faollashtirishda, T-limfotsitlar faolligini saqlashda ishtirok etadi. Vitamin D3 kalsiy va fosfor almashinuvini tartibga solishda muhim rol o‘ynaydi: ularning oziq-ovqat mahsulotlaridan ingichka ichakda so‘rilishini ta’minlaydi, kalsiyning suyak to‘qimasi va tishlarda to‘planishiga yordam beradi, shuningdek, fosforning buyraklar orqali chiqarilishini kamaytiradi. Bolalarda suyak skeleti va tishlar shakllanishi, kattalarda suyak tuzilishini saqlash uchun zarur. Shuningdek, paratireoid bezlarining normal faoliyati va qon ivishining tartibga solinishi uchun muhim. Yurak-qon tomir, asab tizimi va reproduktiv funksiyani saqlashda, «baxt gormoni» serotoninni oshirish va kayfiyatni yaxshilashda ishtirok etadi.