Farmakologik xususiyatlari
Klyukva quyidagilarni o'z ichiga oladi: organik kislotalar (shu jumladan benzoy kislotasi), pektin moddalar, triterpen birikmalari, flavanoidlar, antosianlar, katexinlar, dubil moddalar, S vitamini, karotinoidlar. Shuningdek, klyukva kaliy va temirga boy. Klyukva antimikrob xususiyatlarga ega, shu jumladan stafilokokklar, streptokokklar, ichak tayoqchasi, proteyga nisbatan. Zamburug'larga qarshi ta'siri qayd etilgan. Bundan tashqari, klyukva mevalari antibiotiklar, nitrofuranlar va sulfanilamid preparatlari, xususan, pielonefrit va ginekologik yallig'lanish kasalliklarini davolashda ularning ta'sirini kuchaytiradi. Hozirgi vaqtda klyukvani siydik yo'llari infeksiyalarida qo'llash tavsiya etiladi. Klyukva mevalari ekstraktining qiziqarli xususiyati aniqlangan – siydik pufagi shilliq qavati hujayralariga bakteriyalarning yopishishi va birikishiga qarshi turadi, bu ularga koloniyalar hosil qilishga yo'l qo'ymaydi. Klyukva mevalarida mavjud bo'lgan komponentlardan biri, ursul kislotasi, kuchli siydik haydovchi ta'sir ko'rsatadi va buyrakda toshlar hosil bo'lishining oldini oladi.
Toloknyanka yallig'lanishga qarshi, antimikrob va siydik haydovchi xususiyatlarga ega. Yallig'lanishga qarshi ta'siri ko'p miqdorda dubil moddalarning mavjudligi bilan bog'liq. O'simlikning antimikrob xususiyati glikozid arbutin bilan bog'liq, u barglarda mavjud bo'lgan arbutaza fermenti ta'sirida erkin gidroxinon va glyukozaga parchalanadi. Toloknyanka barglarining antiseptik xususiyatlari gidroxinonning antimikrob va mahalliy ta'sir qiluvchi xususiyati bilan bog'liq, u siydik bilan ajralib chiqib, buyrak to'qimasini qo'zg'atadi va siydik ajralishini kuchaytiradi.
Ortosifon tichinochnyy o'tkir va surunkali buyrak kasalliklarida, shishlar, albuminuriya, azotemiya va buyrak tosh kasalligida siydik haydovchi vosita sifatida qo'llaniladi. Siydik haydovchi effekti organizmdan siydik, siydik kislotasi va xloridlarning kuchaygan ajralishi bilan birga kechadi.
Kukuruz rilsalari siydik haydovchi, o‘t haydovchi, qon to‘xtatuvchi vosita sifatida xolesistit, gepatit, urologik kasalliklar, siydik tosh kasalligi, nefrite, shishlarda qo‘llaniladi.
Xvosh siydik haydovchi, qon to‘xtatuvchi, gipotenziya, yallig‘lanishga qarshi, antisklerotik vosita sifatida qo‘llaniladi. Xvoshdan ajratib olingan 5-glikozid-luteolin antimikrob va yallig‘lanishga qarshi xususiyatlarga ega. Xvosh ekstrakti suv-tuz almashinuvini optimallashtiradi va siydik chiqarish tizimi kasalliklarida holatni yaxshilaydi. Mochekisliy diatezda xvosh faol moddalari siydikda kolloidlar va kristalloidlar o‘rtasida muvozanatni ushlab turadi va shu bilan siydik toshlari, ayniqsa oksalatlar hosil bo‘lishini kechiktiradi. O‘simlikning kremniy birikmalari bo‘g‘imlar va qon tomirlar devorlarining biriktiruvchi to‘qima metabolizmi va funksional faoliyatida muhim rol o‘ynaydi.
Chernika odatiy inulin, flavonoidlar, antosianlarga boy. Mevalarda uglevodlar, organik kislotalar, vitaminlar (S, V1, V2, R, RR), karotin, yuqori miqdorda fenokislotalar (xin, kofe, xlorogen), marganets va temir birikmalari mavjud. Chernikaning organizm immunitetini oshiruvchi, uning yuklamalarga chidamliligini kuchaytiruvchi, qon to‘xtatuvchi, qon hosil qiluvchi, tomir kengaytiruvchi, bog‘lovchi, o‘t haydovchi va siydik haydovchi vosita sifatida mashhurligi bor.
Oduvanchik dori yallig‘lanishga qarshi, o‘t haydovchi, siydik haydovchi, terlatuvchi, balg‘am ko‘chiruvchi, isitma tushiruvchi, yumshatuvchi, antiallergik va gijjaga qarshi ta’sirga ega.
Magnezium sitrati butun organizmning zarur energiya darajasini saqlab turadi. Mushak zaifligi, asabiy charchoq, umumiy charchoq va surunkali charchoq sindromida tavsiya etiladi. Magniy yetishmovchiligida organizmdan kaliy chiqariladi, bu esa charchoq, quvvatning pasayishi va zaiflikka olib keladi. Bundan tashqari, hujayra ichidagi magniyning 80-90% ATP bilan kompleksda bo‘ladi, u tirik hujayralarda universal tashuvchi va asosiy energiya akkumulyatori hisoblanadi. Magniy siydik tuzlarini eritilgan holatda ushlab turadi va ularning cho‘kishini oldini oladi. Buyrakda tosh hosil bo‘lishini bostiradi, hatto juda past konsentratsiyalarda ham kristallanishni susaytiradi. Mg2+ ionlari siydikda oksalat kislotaning 40% gacha bog‘laydi. Kalsiy birikmalarining cho‘kishini oldini oladi. Og‘ir metall tuzlari bilan zaharlanishda antidot hisoblanadi.