-
Qo'llanilishi
Kattalar bemorlarda faol revmatoid poliartrit. - Faol shakldagi og'ir poliartritli yuvenil idiopatik artrit (YUA) shakllari, nosteroid yallig'lanishga qarshi preparatlarga (NYaQP) javob yetarli bo'lmaganda. - Boshqa davolash usullari, masalan, fototerapiya, PUVA yoki retinoidlarga yetarli javob bermaydigan og'ir va rezistent psoriaz shakllari va kattalar bemorlarda og'ir psoriatik artrit.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
metotreksatga yoki yordamchi moddalarning istalgan biriga yuqori sezuvchanlik - jigar yetishmovchiligi - spirtli ichimliklarni suiiste'mol qilish - buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi < 20 ml/min) - ilgari mavjud bo'lgan qon patologik o'zgarishlari, masalan, suyak iligi gipoplaziyasi, leykopeniya, trombotsitopeniya yoki sezilarli anemiya - immunodefitsit - og'ir infeksiyalar, o'tkir yoki surunkali, masalan, sil yoki OIV - stomatit, og'iz bo'shlig'ida yara va tashxislangan me'da-ichak yarali kasalligi - homiladorlik, emizish davri - tirik vaksinalar bilan bir vaqtda emlash
-
Qo'llash usuli
Qo‘llash usuli Dozalar Metortrit Romfarm faqat preparatning turli xususiyatlari va uning ta’sir mexanizmi bilan tanish bo‘lgan shifokorlar tomonidan buyurilishi mumkin. Metortrit Romfarm haftada bir marta inʼeksiya tarzida yuboriladi. Bemorga Metortrit Romfarm preparati bilan davolash faqat haftada bir marta amalga oshirilishini aniq tushuntirish kerak. Kattalar bemorlarda revmatoid poliartrit uchun dozalari Tavsiya etiladi: terapiya boshlanishidan bir hafta oldin parenteral yo‘l bilan sinov dozasini kiritish, idiosinkrazik nojo‘ya reaksiyalarni aniqlash uchun. Boshlang‘ich tavsiya etiladigan doza haftasiga bir marta 7,5 mg metotreksat bo‘lib, teri ostiga, mushak ichiga yoki vena ichiga yuboriladi. Kasallikning individual namoyon bo‘lishi va bemorning terapiyani o‘zlashtirishiga qarab, boshlang‘ich doza haftasiga 2,5 mg ga bosqichma-bosqich oshirilishi mumkin. Haftasiga 25 mg dozadan oshirmaslik kerak. Biroq, haftasiga 20 mg dan yuqori dozalarda toksiklik sezilarli darajada oshishi mumkin, ayniqsa suyak ko‘migi supressiyasi. Davolashga javob odatda 4-8 hafta ichida yuzaga keladi. Kerakli terapevtik natijaga erishilgandan so‘ng, doza eng past samarali ushlab turuvchi dozaga bosqichma-bosqich kamaytiriladi. Bolalar va o‘smirlarda poliartrit shaklidagi yuvenil idiopatik artrit uchun dozalari Tavsiya etiladigan doza haftasiga 10 – 15 mg/m2 tana yuzasi (TYu)/hafta. Davolash yetarli samarali bo‘lmasa, haftalik doza 20 mg/m2 tana yuzasi/hafta gacha oshirilishi mumkin.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Juda kam Sepsis, opportunistik infeksiyalar (ba'zi hollarda o'lim bilan tugashi mumkin), Cytomegalovirus sabab bo'lgan infeksiyalar. Bundan tashqari, nokardioz, gistoplazmoz va kriptokokkli qo'ziqorin infeksiyalari, oddiy gerpesning tarqalgan shakli haqida xabar berilgan. Yurak kasalliklari Kam Perikardit, perikardial suyuqlik, yurak tamponadasi. Gematologik va limfatik kasalliklar Tez-tez Leykopeniya, trombotsitopeniya, anemiya. Kam Panitsitopeniya, agranulotsitoz, gematopoetik buzilishlar. Juda kam Megaloblastik anemiya. Juda kam Qon ishlab chiqarish funksiyasining og'ir bostirilishi, aplastik anemiya, limfa tugunlarining kattalashishi, limfoproliferativ kasalliklar (qisman qaytariladigan), eozinofiliya va neytrofeniya. Ushbu hayot uchun xavfli asoratlarning dastlabki belgilari isitma, tomoq og'rig'i, og'iz bo'shlig'ida yaralar, grippga o'xshash simptomlar, burun qonash va teriga qon quyilishidir. Metotreksatni qo'llash qon hujayralarining soni sezilarli darajada kamayganda darhol to'xtatilishi kerak. Immun tizimining buzilishlari Kam Allergik reaksiyalar, anafilaktik shok
-
Farmakologik xususiyatlari
Metotreksat foliy kislotasining antagonisti bo‘lib, sitotoksik dori vositalari sinfiga, aniqrog‘i, antimetabolitlar guruhiga kiradi. U ferment dihidrofolatreduktazani raqobatli ingibitsiyalash orqali ta’sir qiladi va shu tarzda DNK sintezini ingibitsiyalaydi. Metotreksatning psoriaz, psoriatik artrit va surunkali poliartritni davolashdagi samaradorligi yallig‘lanishga qarshi yoki immunosupressiv ta’siri bilan bog‘liqmi yoki yo‘qligi, shuningdek, terapiya samaradorligi metotreksat tomonidan yallig‘lanish o‘choqlarida adenoziinning ekstratsellyulyar konsentratsiyasining oshishi bilan qanchalik bog‘liq ekani aniqlanmagan.
Farmakokinetika
Og‘iz orqali qabul qilinganda, metotreksat me’da-ichak yo‘llaridan so‘riladi. Kichik dozalarda (7,5 mg/m2 dan 80 mg/m2 tana yuzasigacha) qo‘llanganda, o‘rtacha biologik mavjudlik taxminan 70% ni tashkil etadi, biroq interindivid va intraindivid variatsiyalar (25%-100%) sezilarli bo‘lishi mumkin. Plazmadagi maksimal konsentratsiyaga 1-2 soatdan keyin erishiladi. Teriga, vena ichiga va mushak ichiga yuborilganda biologik mavjudlik qiymatlari o‘xshashdir. Metotreksatning taxminan 50% plazma oqsillari bilan bog‘lanadi. Tana to‘qimalarida taqsimlanishi natijasida, jigar, buyrak va taloqda poliglutamatlar shaklida yuqori konsentratsiyalar aniqlanadi, bu organlarda metotreksat bir necha hafta yoki hatto oylar davomida saqlanishi mumkin. Kichik dozalarda qo‘llanganda, metotreksat suyuqliklarga minimal miqdorda o‘tadi; katta dozalarda (300 mg/kg) suyuqliklarda 4 va 7 mkg/ml konsentratsiyalar aniqlangan. O‘rtacha yarim chiqarilish davri 6-7 soatni tashkil etadi va yuqori o‘zgaruvchanlik bilan tavsiflanadi (3–17 soat). Yarim chiqarilish davri normal qiymatga nisbatan 4 barobargacha uzayishi mumkin. Taqqosim hajmi oshgan bemorlarda (plevral chiqindi, askit mavjudligi) yarim chiqarilish davri o‘rtacha qiymatlardan 4 barobargacha oshishi mumkin. Kiritilgan metotreksatning taxminan 10% jigarda metabolizmga uchraydi. Asosiy metabolit 7-gidroksimetotreksat hisoblanadi. Asosan o‘zgarmagan holda, ayniqsa, buyraklar orqali, glomerulyar filtrlatsiya va kanalchalar sekretsiyasi yo‘li bilan chiqariladi. Metotreksatning taxminan 5-20% va 7-gidroksimetotreksatning 1-5% safro bilan chiqariladi. Aniq enterohepatik aylanish mavjud. Buyrak yetishmovchiligida chiqarilish sezilarli darajada sekinlashadi. Jigar yetishmovchiligida metotreksat chiqarilishining sekinlashishi haqida ma’lumotlar yo‘q.