Faol modda (XMN): Lidokain (gidroxlorid ko'rinishida).

Infiltratsion anesteziya uchun 0,5% eritmalar qo'llaniladi, ular 1%, 2% yoki 10% eritmalarni zarur miqdordagi steril natriy xlorid fiziologik eritmasi bilan suyultirish yo'li bilan olinadi. Umumiy doza 300 mg dan (0,5% eritmaning 600 ml) oshmasligi kerak. Periferik nervlar anesteziyasi uchun 1% va 2% eritmalar qo'llaniladi; maksimal umumiy doza 400 mg (1% eritmaning 40 ml yoki 2% eritmaning 20 ml); nerv to'plamlari blokadasi uchun – 1% eritmaning 10-20 ml yoki 2% eritmaning 5-10 ml; epidural anesteziya uchun – 1% va 2% eritmalar (lidokain 300 mg dan oshmasligi kerak). Shilliq qavatlarning terminal anesteziyasi uchun (stomatologiyada, endoskopik tekshiruvlarga tayyorgarlik va ularni o'tkazishda) lidokainning 10% eritmasidan 2 ml dan ko'p bo'lmagan miqdorda qo'llaniladi. Preparat ta'sirini uzaytirish uchun 0,1% adrenalin gidroxlorid eritmasi qo'shilishi mumkin (preparat eritmasining har 5-10 ml ga 1 tomchi, lekin umumiy eritmaga 5 tomchidan ko'p emas). Oftalmologiyada 2% eritmalar qo'llaniladi; bunday eritmadan 2 tomchidan kon'yunktival qopchaga 2-3 marta, 30-60 soniya oraliqda, tekshiruv yoki jarrohlik aralashuvi oldidan to'g'ridan-to'g'ri tomiziladi. Antiaritmik vosita sifatida preparat vena ichiga yuboriladi: avval oqim bilan (3-4 daqiqa davomida) o'rtacha 80 mg (2% eritmaning 4 ml) dozada, so'ngra tomchilab, o'rtacha 2 mg/minut tezlikda, 1 ml da 2 mg bo'lgan eritma ko'rinishida yuboriladi. Odatda bunday eritmani olish uchun 2% eritmaning 6 ml si 60 ml steril natriy xlorid fiziologik eritmasigacha yetkaziladi. Infuziya holatga qarab 24-30 daqiqa davom etishi mumkin. Sutka davomida yuborilgan 2 mg/ml eritmaning umumiy miqdori 1200 ml dan oshmasligi kerak. Infuziya to'xtatilgandan so'ng preparat ta'siri ½ - 1 soat ichida tugaydi. Shuningdek, avval vena ichiga oqim bilan (sekin, 3-4 daqiqa davomida) 80 mg (2% eritmaning 4 ml) va bir vaqtning o'zida mushak ichiga (yirik yoki deltoid mushakka) 400 mg (10% eritmaning 4 ml) yuboriladi; so'ngra har 3 soatda mushak ichiga 200-400 mg (10% eritmaning 2-4 ml) yuboriladi.

Preparatning organizmda metabolizmi natijasida para-aminobenzo kislotasi hosil bo‘lmagani sababli, u antisulfanilamid ta’sir ko‘rsatmaydi va sulfanilamid preparatlarini qabul qilayotgan bemorlarda qo‘llanilishi mumkin. Preparat boshqa yurak ritmini tuzatadigan vositalar bilan birga qo‘llanilganda ularning antiaritmik va toksik (kardiodepressiv ta’sir, markaziy asab tizimini qo‘zg‘atish, gallyutsinatsiyalar) effektlari yig‘ilishi mumkin. Simetidin, beta-adrenoblokatorlar va MAO ingibitorlari bilan birga qo‘llanilganda preparatning toksikligi oshadi, bunday birikma zarur bo‘lsa, uning dozasini kamaytirish lozim.

Lidokain gidroxloridining nojo‘ya ta’sirlari va dozani oshirib yuborishda davolash tadbirlari. Mahalliy anestezikning toksik reaksiyasining kichik belgilarida bosh aylanishi, ko‘ngil aynishi, qusish, eyforiya ko‘rinishida preparatni kiritishni to‘xtatadilar. Bemor gorizontal holatda bo‘ladi; kislorod inhalatsiyasi tashkil etiladi va vena ichiga 10 mg seduksen (relanium) yuboriladi. Vena ichiga infuziya uchun tizim tayyorlanadi. Barcha tadbirlar arterial bosim va pulsni bir vaqtning o‘zida nazorat qilish bilan amalga oshiriladi. Tashqi nafas olish darajasiga qarab, yordamchi yoki sun’iy o‘pka ventilyatsiyasi nafas olish apparati niqobi yordamida havo-kislorod aralashmasi bilan o‘tkaziladi. Mimika va skelet mushaklarining tutqanoq belgilari paydo bo‘lsa, ular sekin vena ichiga 1% geksenal yoki tipental natriy eritmasini yuborish bilan to‘xtatiladi. Yengil gipotenziya operatsion stolning bosh qismini pastga tushirish va elektrolit eritmalarini infuziya qilish yordamida bartaraf etiladi. Arterial bosimning aniq pasayishi, bradikardiyani quyidagi tadbirlar yordamida bartaraf etiladi: operatsion stolning bosh qismini pastga tushiriladi va nafas yo‘llarining o‘tkazuvchanligi nazorat qilinadi; vena ichiga elektrolit eritmalari yoki kolloid plazma o‘rnini bosuvchi eritmalar yuboriladi; glyukokortikoidlar (gidrokortizon 125-250 mg, prednizolon 30-60 kg); shuningdek, vena ichiga sekin 0,1% adrenalin eritmasi 0,025-0,1 mg dozada yuboriladi (1 ml ofitsinal 0,1% adrenalin eritmasi 10 ml 0,9% izotonik natriy xlorid eritmasida suyultiriladi va kutilgan ta’sirga erishilgunga qadar 1 ml dan yuboriladi). Keyinchalik arterial bosim va puls tezligini nazorat qilish ostida adrenalin gidroxlorid infuzion yuborishga o‘tiladi. Aniq bradikardiyada - atropin.