-
Tarkibi
1 ml eritma tarkibida:
faol modda: lidokain gidroxloridi - 10 mg, 20 mg, 100 mg;
yordamchi modda: natriy xlorid (10 mg/ml va 20 mg/ml dozalari uchun), natriy gidroksid 1M, inyektsiya uchun suv.
-
Qo'llanilishi
Lidokain mahalliy anesteziya vositasi sifatida quyidagi maqsadlarda qo'llaniladi:
appendektomiya, churrani olib tashlash va boshqa jarrohlik aralashuvlarda infiltratsion anesteziya uchun; stomatologiya, oyoq-qo'l jarrohligida va boshqalarda o'tkazuvchi anesteziya uchun;
nerv to'plamlarini bloklash uchun; kichik tos a'zolari, pastki oyoq-qo'llarda va boshqalarda operatsiyalar vaqtida epidural va spinal anesteziya uchun;
uroloji, oftalmologiya, stomatologiyada shilliq qavatlarning terminal anesteziyasi, shuningdek, turli jarrohlik operatsiyalari va muolajalar, bronxoskopiya va boshqalarda.
Antiaritmik vosita sifatida lidokain mono- va politopik qorinchalar ekstrasistoliyasi va turli kelib chiqishli taxikardiyalarni davolash va oldini olish uchun, shu jumladan miokard infarktining o'tkir bosqichida, qorinchalar fibrillyatsiyasini to'xtatish va yurak defibrillyatsiyasida yordamchi vosita sifatida, yurakni kateterizatsiya va angiokardiografiya hamda shunga o'xshash diagnostik muolajalarda qo'llaniladi.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Sistemali qo‘llash Volff-Parkinson va Stoks-Adam sindromlarida, keksa yoshdagi bemorlarda sinus tugunining zaiflik sindromida, atrioventrikulyar va atrioventrikulyar blokada II-III darajada, supraventrikulyar aritmiyalarda, yaqqol bradikardiyada, kardiogen shokda, jigar funksiyasining yaqqol buzilishlarida, preparatga yuqori sezuvchanlikda kontrendikatsiya qilinadi.
-
Qo'llash usuli
Infiltratsion anesteziya uchun 0,5% eritmalar qo'llaniladi, ular 2% yoki 10% eritmalarni zarur miqdordagi steril natriy xlorid fiziologik eritmasi bilan suyultirish yo'li bilan olinadi. Umumiy doza 300 mg dan (0,5% eritmaning 600 ml) oshmasligi kerak.
Periferik nervlar anesteziyasi uchun 2% eritma qo'llaniladi; maksimal umumiy doza 400 mg (2% eritmaning 20 ml); nerv to'plamlari blokadasi uchun - 1% eritmaning 10-20 ml yoki 2% eritmaning 5-10 ml; epidural anesteziya uchun - 2% eritma (lidokain 300 mg dan oshmasligi kerak).
Shilliq qavatlarning terminal anesteziyasi uchun (stomatologiyada, endoskopik tekshiruvlarga tayyorgarlik va ularni o'tkazishda) lidokainning 10% eritmasidan 2 ml dan ko'p bo'lmagan miqdorda qo'llaniladi.
Preparat ta'sirini uzaytirish uchun 0,1% adrenalin gidroxlorid eritmasi qo'shilishi mumkin (preparat eritmasining 5-10 ml ga 1 tomchi, lekin butun eritmaga 5 tomchidan ko'p emas).
Oftalmologiyada 2% eritmalar qo'llaniladi; bunday eritmadan 2 tomchi kon'yunktival xaltachaga 2-3 marta, 30-60 soniya oraliqda, tekshiruv yoki jarrohlik aralashuvi oldidan to'g'ridan-to'g'ri tomiziladi.
Antiaritmik vosita sifatida preparat vena ichiga yuboriladi: avval oqim bilan (3-4 daqiqa davomida) o'rtacha 80 mg (2% eritmaning 4 ml), so'ngra tomchilab o'rtacha 2 mg/minut tezlikda, 1 ml da 2 mg bo'lgan eritma ko'rinishida yuboriladi. Odatda bunday eritmani olish uchun 2% eritmaning 6 ml si steril natriy xlorid fiziologik eritmasi bilan 60 ml gacha yetkaziladi. Infuziya holatga qarab 24-30 daqiqa davom etishi mumkin. Sutka davomida yuborilgan 2 mg/ml eritmaning umumiy miqdori 1200 ml dan oshmasligi kerak. Infuziya to'xtatilgandan so'ng preparat ta'siri 1/2 - 1 soat ichida tugaydi.
Shuningdek, avval vena ichiga oqim bilan (sekin, 3-4 daqiqa davomida) 80 mg (2% eritmaning 4 ml) va bir vaqtning o'zida mushak ichiga (yirik yoki deltoid mushak) 400 mg (10% eritmaning 4 ml) yuboriladi; so'ngra har 3 soatda mushak ichiga 200-400 mg (10% eritmaning 2-4 ml) yuboriladi.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Preparat odatda yaxshi qabul qilinadi, ammo tez intravenoz kiritilganda arterial bosimning keskin pasayishi va kolaps rivojlanishi mumkin.
Tizimli qo'llashda bosh og'rig'i, bosh aylanishi, uyquchanlik, bezovtalik, quloqlarda shovqin, til va og'iz shilliq qavatining hissizligi, ko'rishning buzilishi, spazmatik titrashlar, tremor, arterial bosimning pasayishi, bradikardiya ham mumkin.
-
Farmakologik xususiyatlari
Mahalliy anesteziyalovchi vosita. Mahalliy anesteziyaning barcha turlarini chaqiradi: terminal, infiltratsion, o'tkazuvchi. Mahalliy anesteziyalovchi ta'siri nerv tolalari uchlarida natriy kanallarini bloklash hisobiga nerv o'tkazuvchanligini susaytirish bilan bog'liq. Mahalliy qo'llanganda tomirlarni kengaytiradi, mahalliy tirnash xususiyati beruvchi ta'sir ko'rsatmaydi.
Shuningdek, aniq ifodalangan antiaritmik faollikka ega. Ushbu ta'sir mexanizmida asosiy rolni asosiy natriy oqimini kamaytirish va kaliy oqimini oshirish natijasida spontan diastolik depolyarizatsiya tezligini sekinlashtirish o'ynaydi. Preparat Purkinye tolalari va yurak qorinchalari mushaklarida (IB sinf antiaritmik vositalar) samarali refrakter davr va harakat potentsiali davomiyligini qisqartiradi. Preparat, shuningdek, qorinchalar fibrillyatsiyasi chegarasini oshiradi. EKGda Q-T intervalining qisqarishi kuzatiladi. Miokard qisqaruvchanligi pasaymaydi yoki ahamiyatsiz darajada pasayadi.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Jigar funksiyasi pasaygan (masalan, sirrozda) yoki jigarda qon oqimi pasaygan (masalan, yurak yetishmovchiligi va o'tkir miokard infarktida), gipovolemiya, shok, buyrak yetishmovchiligi bo'lgan bemorlar, shuningdek, 65 yoshdan katta bemorlar uchun preparatning sutkalik dozasini 2 baravar kamaytirish, qabul qilish davomiyligini ham maqbul tarzda qisqartirish kerak. Agar preparatni yuborish bir sutkadan ortiq davom etsa, uning chiqarilishi sekinlashadi, shuning uchun doza kamaytirilishi lozim.
Preparat in'ektsiyalari vaqtida EKG doimiy qayd etilishi kerak, mumkin bo'lgan nojo'ya ta'sirlarni oldini olish uchun parenteral yuborish uchun qisqa ta'sirli barbituratlar va benzodiazepin qatoridagi trankvilizatorlar tremor, kloniko-tonik tutqanoqlarga qarshi kurashish uchun tayyor holda bo'lishi kerak; gipotoniyani rivojlanishida tomir ichiga yuborish uchun simpatomimetik vositalar; bradikardiyada tomir ichiga yuborish uchun atropin (0,5-1,0 mg).
Dozani oshirib yuborishda yuqorida ko'rsatilgan simptomlardan tashqari kollaps va markaziy asab tizimi susayishi rivojlanishi mumkin. Bunday holda, yuqorida sanab o'tilgan preparatlardan tashqari sun'iy nafas oldirish va boshqa reanimatsion chora-tadbirlar talab qilinishi mumkin. Sinus bradikardiyasi va to'liq bo'lmagan yurak blokadasi bo'lgan bemorlarda preparatni qo'llashdan oldin yurak ritmini atropin, izoproterenol yoki elektr ritm haydovchisi yordamida tezlashtirish kerak. Aks holda og'ir aritmiya va to'liq blokada yuzaga kelishi mumkin.
Preparatni bolalar uchun yaroqsiz joyda saqlash va yaroqlilik muddati tugaganidan keyin ishlatmaslik kerak.
Homiladorlik va laktatsiya davrida qo'llanilishi
Shifokor tavsiyasiga ko'ra.
Transport vositasini yoki potensial xavfli mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta'siri
Ta'sir qilmaydi.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Lidokain gidroxloridining nojo‘ya ta’sirlari va dozani oshirib yuborishda davolash tadbirlari. Mahalliy anestezikning toksik reaksiyasining kichik belgilari, ya’ni bosh aylanishi, ko‘ngil aynishi, qusish, eyforiya paydo bo‘lishi bilan preparatni kiritishni to‘xtatadilar. Bemor gorizontal holatda bo‘ladi; kislorod inhalatsiyasi va vena ichiga 10 mg seduksen (relanium) yuboriladi. Vena ichiga infuziya uchun tizim tayyorlanadi. Barcha tadbirlar arterial bosim va pulsni bir vaqtning o‘zida nazorat qilish bilan amalga oshiriladi.
Tashqi nafas olish darajasiga qarab, yordamchi yoki sun’iy o‘pka ventilyatsiyasi nafas olish apparati niqobi yordamida havo-kislorod aralashmasi bilan o‘tkaziladi.
Mimika va skelet mushaklarining tutqanoq belgilari paydo bo‘lsa, ular sekin vena ichiga 1% geksenal yoki tiopental natriy eritmasini yuborish bilan to‘xtatiladi.
Yengil gipotenziya operatsion stolning bosh qismini pastga tushirish va elektrolit eritmalarini infuziya qilish yordamida bartaraf etiladi.
Arterial bosimning aniq pasayishi, bradikardiyani quyidagi tadbirlar yordamida bartaraf etiladi: operatsion stolning bosh qismini pastga tushiriladi va nafas yo‘llarining o‘tkazuvchanligi nazorat qilinadi; vena ichiga elektrolit eritmalari yoki kolloid plazma o‘rnini bosuvchi eritmalar yuboriladi; glyukokortikoidlar (gidrokortizon 125-250 mg, prednizolon 30-60 kg); shuningdek, vena ichiga sekin 0,1% adrenalin eritmasi 0,025-0,1 mg dozada yuboriladi (1 ml ofitsinal 0,1% adrenalin eritmasi 10 ml 0,9% izotonik natriy xlorid eritmasida suyultiriladi va kutilgan ta’sirga erishilgunga qadar 1 ml dan yuboriladi). Keyinchalik arterial bosim va puls tezligini nazorat qilish ostida adrenalin gidroxlorid infuzion yuborishga o‘tiladi. Aniq bradikardiyada - atropin.