1 tabletkada quyidagilar mavjud: faol modda: rivaroksaban – 15 mg yoki 20 mg; yordamchi moddalari: magniy stearat, natriy laurilsulfat, gipromelloza, kroskarmelloza natriy, mikrokristallik sellyuloza, laktosa monogidrat, opadrai II (qizil).

Insult va tizimli emboliyani oldini olish: bitta yoki bir nechta xavf omillari, masalan, dimlangan yurak yetishmovchiligi, arterial gipertenziya, yosh ≥75 yil, qandli diabet, o'tkazilgan insult yoki tranzitor ishemik xuruj bo'lgan, klapan bilan bog'liq bo'lmagan bo'lmachalar fibrillyatsiyasiga ega kattalarda. Kattalarda chuqur venalar trombozi (ChVT) va o'pka arteriyasi tromboemboliyasi (OATE) ni davolash, shuningdek, ChVT va OATE qaytalanishini oldini olish.

Rivaroksabanga yoki dori vositasining har qanday yordamchi moddasiga yuqori sezuvchanlik. Faol klinik ahamiyatli qon ketish. Patologik o‘zgarish yoki holat, agar u massiv qon ketish xavfi sifatida qaralsa. Ular quyidagilarni o‘z ichiga oladi: yaqinda o‘tkazilgan me’da-ichak yarasi yoki faol bosqichdagi me’da-ichak yarali kasalligi; qon ketish xavfi yuqori bo‘lgan yomon sifatli o‘sma mavjudligi; yaqinda bosh miya yoki orqa miya jarohati; yaqinda bosh miya, orqa miya yoki ko‘zda o‘tkazilgan operatsiya; yaqinda o‘tkazilgan bosh ichidagi qon quyilishi; aniqlangan yoki taxmin qilinayotgan qizilo‘ngach varikoz kengayishi; arteriovenoz malformatsiyalar; qon tomirlarining anevrizmalari yoki keng intraspinal yoki intratsereral qon tomir buzilishlari. Boshqa har qanday antikoagulyantlar bilan birga davolash, masalan, nofraksionlangan geparin (NFG), past molekulyar geparinlar (enoksaparin, dalteparin va boshqalar), geparin hosilalari (fondaparinuks va boshqalar), og‘iz orqali qabul qilinadigan antikoagulyantlar (varfarin, dabigatran eteksilat, apiksaban va boshqalar), boshqa antikoagulyant terapiyaga o‘tishda maxsus holatlar bundan mustasno (qarang «Qo‘llash usuli va dozalari» bo‘limi) yoki NFG markaziy venoz yoki arterial kateterni ochiq saqlash uchun zarur bo‘lgan dozalarda buyurilganda (qarang «Dori vositalari o‘zaro ta’siri» bo‘limi). Koagulopatiya va klinik ahamiyatli qon ketish xavfi bilan bog‘liq jigar kasalligi, shu jumladan Child-Pugh tasnifiga ko‘ra B va S sinfidagi jigar sirrozi bo‘lgan bemorlar (qarang «Farmakokinetika» bo‘limi). Homiladorlik va emizish davri (qarang «Homiladorlik va laktatsiya davrida qo‘llash» bo‘limi).

Og'iz orqali qabul qilish uchun. Lekaroks 15 mg va 20 mg ovqat bilan birga qabul qilinishi kerak. Agar bemor tabletkani butun holda yuta olmasa, tabletkani maydalab, uni suv yoki yumshoq konsistensiyali ovqat, masalan, olma pyuresi bilan aralashtirib, darhol ovqat bilan birga iste'mol qilish mumkin. Maydalangan Lekaroks 15 mg va 20 mg tabletkasini qabul qilgandan so'ng darhol ovqat iste'mol qilish kerak. Maydalangan tabletkani me'da zondi orqali kiritish mumkin. Rivaroksaban tabletkasini maydalab, 50 ml suvda suspenziya tayyorlash mumkin. Rivaroksaban kiritilishidan oldin zondning me'dada joylashganligi tasdiqlanishi kerak. Maydalangan rivaroksaban tabletkasini 50 ml suvda me'da zondi orqali kiritish, so'ngra zondni suv bilan yuvish kerak. Rivaroksaban so'rilishi faol moddaning chiqarilish joyiga bog'liq bo'lganligi sababli, rivaroksabanni me'dadan distalga kiritishdan saqlanish kerak, chunki bu so'rilishni kamaytirishi va shunday qilib faol moddaning ta'sirini pasaytirishi mumkin. Maydalangan rivaroksaban 15 mg yoki 20 mg tabletkasini qabul qilgandan so'ng enteral ovqatlanish dozasini darhol kiritish kerak. Insult va tizimli emboliyani oldini olish Tavsiya etilgan doza 20 mg (1 tabletka) kuniga bir marta, har kuni. Davolash uzoq muddat davom ettirilishi kerak, agar insult va tizimli emboliyani oldini olish foydasi qon ketish xavfidan ustun bo'lsa. Agar navbatdagi doza qabul qilinmasa, bemor darhol Lekaroks dori vositasini qabul qilishi va keyingi kuni dori vositasini tavsiya etilgan rejimga muvofiq muntazam qabul qilishni davom ettirishi kerak. Oldin o'tkazib yuborilgan dozani qoplash uchun ikki barobar doza qabul qilinmasligi kerak. Chuqur venalar trombozi (ChVT) va o'pka arteriyasi tromboemboliyasi (OATE) ni davolash va qaytalanadigan ChVT va OATE ni oldini olish O'tkir ChVT va OATE dastlabki davolash uchun tavsiya etilgan rivaroksaban doza 15 mg kuniga ikki marta birinchi 3 hafta davomida, so'ngra davolash va qaytalanadigan ChVT va OATE ni oldini olish uchun 20 mg kuniga bir marta qabul qilinadi. Qisqa muddatli davolash (kamida uch oy) katta tranzitor xavf omillari (masalan, yaqinda o'tkazilgan keng ko'lamli jarrohlik amaliyoti yoki jarohat) bilan bog'liq ChVT va OATE bo'lgan bemorlarda ko'rib chiqilishi kerak. Uzoq muddatli davolash katta tranzitor xavf omillari bilan bog'liq bo'lmagan, sababsiz ChVT va OATE yoki anamnezda ChVT yoki OATE qaytalanishi bo'lgan bemorlarda ko'rib chiqilishi kerak. Agar qaytalanadigan ChVT va OATE ni uzoq muddat oldini olish ko'rsatilgan bo'lsa (ChVT yoki OATE ni kamida 6 oy davolashdan so'ng), tavsiya etilgan doza 10 mg kuniga bir marta. Qaytalanadigan ChVT yoki OATE yuqori xavfi bo'lgan bemorlar, masalan, murakkab hamroh kasalliklar yoki Lekaroks profilaktik dozasi 10 mg kuniga bir marta fonida ChVT yoki OATE qaytalanishi bo'lgan bemorlarda Lekaroks 20 mg kuniga bir marta qabul qilish ko'rib chiqilishi kerak. Davolash davomiyligi va doza individual tarzda, davolash foydasi va qon ketish xavfi ehtiyotkorlik bilan baholanganidan so'ng tanlanishi kerak. ChVT va OATE ni davolash va qaytalanishini oldini olish 1 kundan 21 kungacha doza 15 mg kuniga ikki marta. Umumiy sutkalik doza – 30 mg kuniga. 22 kundan boshlab – 20 mg kuniga bir marta. Umumiy sutkalik doza – 20 mg kuniga. Qaytalanadigan ChVT va OATE ni oldini olish ChVT yoki OATE ni kamida 6 oy davolashdan so'ng doza 10 mg yoki 20 mg kuniga bir marta. Umumiy sutkalik doza - 10 mg yoki 20 mg kuniga bir marta. Preparatni muntazam qabul qilish rejimiga rioya qilish tavsiya etiladi. Agar 15 mg doza kuniga ikki marta (1-21 kun davolash) qabul qilinmay qolsa, bemor darhol Lekaroks dori vositasini qabul qilishi kerak, shunda 30 mg sutkalik doza ta'minlanadi. Buning uchun bir vaqtning o'zida 2 ta Lekaroks 15 mg tabletkasini qabul qilish mumkin. Keyingi kuni dori vositasini 15 mg 2 marta kuniga tavsiya etilgan rejimga muvofiq muntazam qabul qilishni davom ettirish kerak. Agar 20 mg doza kuniga bir marta qabul qilinmay qolsa, bemor darhol rivaroksaban qabul qilishi kerak, shunda 20 mg sutkalik doza ta'minlanadi. Keyingi kuni dori vositasini 20 mg kuniga bir marta tavsiya etilgan rejimga muvofiq muntazam qabul qilishni davom ettirish kerak. Oldin o'tkazib yuborilgan dozani qoplash uchun ikki barobar doza qabul qilinmasligi kerak. Alohida bemor populyatsiyalari bo'yicha qo'shimcha ma'lumot Jigar yetishmovchiligi bo'lgan bemorlar Lekaroks jigar kasalliklari, koagulopatiya bilan kechadigan va klinik ahamiyatli qon ketish xavfi bo'lgan bemorlarga, shu jumladan jigar sirrozi (Child-Pugh B va C sinflari) bo'lgan bemorlarga (qarang «Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar» bo'limi) kontrendikatsiya qilingan. Buyrak yetishmovchiligi bo'lgan bemorlar Og'ir buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi 15-29 ml/min) bo'lgan bemorlarda mavjud cheklangan klinik ma'lumotlar rivaroksaban konsentratsiyasining sezilarli oshishini ko'rsatadi. Ushbu toifadagi bemorlarni davolashda Lekaroks ehtiyotkorlik bilan qo'llanilishi kerak. Kreatinin klirensi <15 ml/min bo'lgan bemorlarda preparatni qo'llash tavsiya etilmaydi. O'rtacha buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi 30-49 ml/min) yoki og'ir buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi 15-29 ml/min) bo'lgan bemorlar uchun tavsiya etilgan doza: -insult va tizimli emboliyani oldini olish uchun nekalpan atrial fibrillyatsiya (AF) bo'lgan bemorlarda tavsiya etilgan doza 15 mg kuniga bir marta; -ChVT va OATE ni davolash, qaytalanadigan ChVT va OATE ni oldini olish uchun bemorlar birinchi uch hafta davomida 15 mg kuniga ikki marta qabul qilishlari kerak. So'ngra tavsiya etilgan doza 20 mg kuniga bir marta. 20 mg kuniga bir marta dozani 15 mg kuniga bir marta dozaga kamaytirish, bemorda qon ketish xavfi qaytalanadigan ChVT va OATE xavfidan ustun bo'lsa, ko'rib chiqilishi kerak. 15 mg kuniga bir marta qo'llash bo'yicha tavsiya farmakokinetik modellashtirishga asoslangan va ushbu holatda klinik sharoitda o'rganilmagan. Yengil buyrak yetishmovchiligi (kreatinin klirensi 50-80 ml/min) bo'lgan bemorlarga doza tuzatish talab qilinmaydi. Vitamin K antagonistlaridan (VKA) Lekaroksga o'tish Nekalpan AF bo'lgan bemorlarda insult va tizimli emboliyani oldini olish uchun VKA qabul qilish to'xtatilishi va xalqaro normallashtirilgan nisbat (XNN) ≤ 3,0 gacha kamayganda Lekaroks bilan davolash boshlanishi kerak. Bemorlarni VKA dan Lekaroksga o'tkazishda, Lekaroks qabul qilingandan so'ng XNN ko'rsatkichlari noto'g'ri yuqori bo'ladi. XNN Lekaroksning antikoagulyant faolligini aniqlash uchun mos emas, shuning uchun bu maqsadda ishlatilmasligi kerak (qarang «Dori vositalari o'zaro ta'siri»). ChVT va OATE ni davolash va qaytalanishini oldini olishda VKA qabul qilish to'xtatilishi va XNN ≤ 2,5 gacha kamayganda Lekaroks bilan davolash boshlanishi kerak. Bemorlarni VKA dan Lekaroksga o'tkazishda, Lekaroks qabul qilingandan so'ng XNN ko'rsatkichlari noto'g'ri yuqori bo'ladi. XNN Lekaroksning antikoagulyant faolligini aniqlash uchun mos emas va bu maqsadda ishlatilmasligi kerak (qarang «Dori vositalari o'zaro ta'siri»). Lekaroksdan vitamin K antagonistlariga (VKA) o'tish Lekaroksdan VKA ga o'tishda yetarli antikoagulyant ta'sir bo'lmaslik ehtimoli mavjud. Shu sababli, boshqa antikoagulyantga o'tishda uzluksiz antikoagulyant ta'sirni ta'minlash zarur. Shuni ta'kidlash kerakki, rivaroksaban XNN ni oshirishi mumkin. Lekaroksdan VKA ga o'tishda, VKA va Lekaroks birga qabul qilinishi kerak, XNN ≥ 2,0 gacha oshguncha. O'tish davrining dastlabki ikki kunida standart boshlang'ich VKA dozasini qo'llash kerak, so'ngra VKA doza XNN bo'yicha tanlanadi. Lekaroks va VKA birga qabul qilinayotgan davrda, XNN ni Lekaroksning oldingi dozasi qabul qilingandan kamida 24 soat o'tgach, bevosita keyingi Lekaroks dozasini qabul qilishdan oldin aniqlash kerak. Ishonchli XNN ko'rsatkichlari Lekaroks qabul qilish to'xtatilganidan kamida 24 soat o'tgach olinishi mumkin. Parenteral antikoagulyantlardan Lekaroksga o'tish Parenteral antikoagulyantni bekor qilish va Lekaroksni navbatdagi rejalashtirilgan parenteral antikoagulyant yuborilishidan 0-2 soat oldin (masalan, past molekulyar og'irlikdagi geparin) yoki parenteral antikoagulyantning uzluksiz yuborilishi to'xtatilgan paytda (masalan, vena ichiga nofraksionlangan geparin yuborilishi) boshlash kerak. Lekaroksdan parenteral antikoagulyantlarga o'tish Parenteral antikoagulyantning birinchi dozasini navbatdagi rejalashtirilgan Lekaroks qabul qilish vaqtida yuborish kerak. Kardioversiya Lekaroks bilan davolash kardioversiya talab qilinadigan bemorlarda boshlanishi yoki davom ettirilishi mumkin. Transesofageal exokardiyografiya (TEExo-KG) nazorati ostida kardioversiya o'tkazilayotgan, ilgari antikoagulyant terapiya olmagan bemorlarda, yetarli antikoagulyatsiyani ta'minlash uchun Lekaroks bilan davolash kardioversiyadan kamida 4 soat oldin boshlanishi kerak. Barcha bemorlarda kardioversiya boshlanishidan oldin Lekaroks to'g'ri qo'llanilayotganiga ishonch hosil qilish kerak. Davolashni boshlash va davomiyligi bo'yicha qaror qabul qilishda kardioversiya rejalashtirilgan bemorlarda antikoagulyant terapiya bo'yicha amaldagi ko'rsatmalarga amal qilish kerak. Nekalpan atrial fibrillyatsiya bo'lgan, stent o'rnatilgan PKV (perkutane koronar aralashuv) o'tkazilayotgan bemorlar Nekalpan atrial fibrillyatsiya bo'lgan, stent o'rnatilgan PKV o'tkazilayotgan va og'iz orqali antikoagulyatsiyaga muhtoj bo'lgan bemorlarda, P2Y12 inhibitorga qo'shimcha ravishda Lekaroks 15 mg kuniga bir marta (yoki o'rtacha buyrak yetishmovchiligi – kreatinin klirensi 30-49 ml/min bo'lgan bemorlarda Lekaroks 10 mg kuniga bir marta) kamaytirilgan doza bilan 12 oygacha bo'lgan tajriba cheklangan. Bola yoshi 18 yoshgacha bo'lgan bolalar va o'smirlar uchun xavfsizlik va samaradorlik aniqlanmagan. Shuning uchun Lekaroks 18 yoshgacha bo'lgan bolalar va o'smirlar uchun qo'llash tavsiya etilmaydi. Qariyalar Ushbu toifadagi bemorlarda doza tuzatish talab qilinmaydi. Jins, tana vazni yoki etnik mansublik Ushbu mezonlar asosida doza tuzatish talab qilinmaydi. Agar dori vositasini qabul qilish davomida ahvol yaxshilanmasa yoki sezilarli yomonlashsa, davolashni to'xtatish va shifokorga murojaat qilish kerak!

Rivaroksaban qabul qilayotgan bemorlarda eng ko‘p uchraydigan nojo‘ya hodisalar qon ketishlar bo‘lgan (qarang «Maxsus ko‘rsatmalar» va «Alohida nojo‘ya reaksiyalar tavsifi» bo‘limlari). Eng ko‘p uchraydigan qon ketishlar burundan qon ketishi (4,5%) va me’da-ichak qon ketishi (3,8%) bo‘lgan. Har bir chastota guruhida nojo‘ya ta’sirlar jiddiylik darajasining kamayish tartibida keltirilgan. Chastota quyidagicha aniqlanadi: juda tez-tez (≥1/10), tez-tez (≥1/100 dan <1/10 gacha), tez-tez emas (≥1/1000 dan <1/100 gacha), kam (≥1/10000 dan <1/1000 gacha), juda kam (<1/10000), chastotasi noma’lum (mavjud ma’lumotlar asosida aniqlab bo‘lmaydi). Rivaroksaban III-faza tadqiqotlarida bemorlarda qayd etilgan barcha nojo‘ya reaksiyalar: Qon hosil qiluvchi va limfa tizimi tomonidan buzilishlar: tez-tez – anemiya (shu jumladan mos laborator ko‘rsatkichlar); tez-tez emas – trombotsitemiya, trombotsitoz (shu jumladan trombotsitlar sonining oshishi)*. Yurak tomonidan buzilishlar: tez-tez emas – taxikardiya. Ko‘rish organi tomonidan buzilishlar: tez-tez – ko‘z to‘qimalariga qon quyilishi (shu jumladan kon’yunktival qon quyilishlar). Me’da-ichak trakti tomonidan buzilishlar: tez-tez – milkdan qon ketishi, me’da-ichak qon ketishi (shu jumladan rektal qon ketish), me’da-ichak va qorin sohasida og‘riq, dispepsiya, ko‘ngil aynishi, qabziyat*, diareya, qusish*; tez-tez emas – og‘iz qurishi. Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi mahalliy reaksiyalar: tez-tez – isitma*, periferik shishlar, jismoniy kuchsizlik va loqaydlik (shu jumladan umumiy holsizlik va asteniya); tez-tez emas – o‘zini yomon his qilish (shu jumladan noqulaylik); kam – mahalliy shishlar*. Jigar va o‘t yo‘llari tomonidan buzilishlar: tez-tez – transaminazalar darajasining oshishi; tez-tez emas – jigar yetishmovchiligi, bilirubin darajasining oshishi, qonda ishqoriy fosfataza darajasining oshishi*, GGT darajasining oshishi*; kam – sariq kasallik, to‘g‘ridan-to‘g‘ri bilirubin darajasining oshishi (ALT darajasining oshishi bilan yoki bo‘lmasdan), xolestaz, gepatit (shu jumladan gepatosellyulyar shikastlanish). Immun tizimi tomonidan buzilishlar: tez-tez emas – allergik reaksiyalar, allergik dermatit, angiootek va allergik shish; juda kam – anafilaktik reaksiyalar, shu jumladan anafilaktik shok. Jarohatlar, zaharlanishlar va postprotseduraviy asoratlar: tez-tez – postprotseduraviy qon ketish (shu jumladan operatsiyadan keyingi anemiya va yara qon ketishi), lat yeyish, yara ajralmalari*; kam – tomirli soxta anevrizma***. Laborator tadqiqotlar: tez-tez emas – LDG*, lipaza*, amilaza* darajasining oshishi. Mushak-tayoq va biriktiruvchi to‘qima tomonidan buzilishlar: tez-tez – oyoq-qo‘llarda og‘riq*; tez-tez emas – gemartroz; kam – mushak qon quyilishi; chastotasi noma’lum – qon ketish asorati sifatida kompartman-sindrom. Nerv tizimi tomonidan buzilishlar: tez-tez – bosh aylanishi, bosh og‘rig‘i; tez-tez emas – miya va bosh ichiga qon quyilishi, hushdan ketish. Buyrak va siydik chiqarish yo‘llari tomonidan buzilishlar: tez-tez – urogenital trakt bilan bog‘liq qon ketishlar (shu jumladan gematuriya va menoragiya**), buyrak yetishmovchiligi (shu jumladan qonda kreatinin, mochevina darajasining oshishi); chastotasi noma’lum – buyrak yetishmovchiligi / o‘tkir buyrak yetishmovchiligi, qon ketish natijasida gipoperfuziya asorati sifatida. Nafas olish tizimi, ko‘krak qafasi va o‘rta ko‘krak sohasidan buzilishlar: tez-tez – burundan qon ketish, gemoptizis. Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan buzilishlar: tez-tez – qichishish (shu jumladan generalizatsiyalashgan qichishishning tez-tez bo‘lmagan holatlari), toshma, ekximoz, teri va teri osti qon quyilishlari; tez-tez emas – eshakemi. Tomirlar tomonidan buzilishlar: tez-tez – gipotenziya, gematoma. * – kattalarda venoz tromboemboliyani oldini olishda, son yoki tizza bo‘g‘imi protezlash uchun elektiv operatsiya o‘tkazilgan bemorlarda kuzatilgan. ** – TGV va TELAni davolashda va qaytalanishini oldini olishda <55 yoshli ayollar orasida juda tez-tez uchraydi. *** – O‘KSdan keyin (chresko‘krak koronar angioplastikadan so‘ng) bemorlarda aterotrombotik epizodlarni oldini olishda tez-tez bo‘lmagan holat sifatida kuzatilgan. Alohida nojo‘ya reaksiyalar tavsifi Rivaroksabaning farmakologik ta’sir mexanizmi bilan bog‘liq holda, uni qo‘llash har qanday to‘qima yoki organlardan yashirin yoki aniq qon ketish xavfini oshirishi mumkin, bu esa postgemorragik anemiyaga olib kelishi mumkin. Belgilar, simptomlar va og‘irlik darajasi (shu jumladan o‘lim bilan yakunlanishi) qon ketish va/yoki anemiyaning joylashuvi va darajasi yoki ko‘lamiga bog‘liq bo‘ladi (qarang «Dozani oshirib yuborish» bo‘limi). Klinik tadqiqotlarda shilliq qavatlardan qon ketish (ya’ni burundan qon ketish, milkdan qon ketish, me’da-ichak qon ketishi, siydik-jinsiy yo‘llardan qon ketish) va anemiya rivaroksaban bilan uzoq muddatli davolashda ko‘proq kuzatilgan, ammo vitamin K antagonistlari bilan davolashga nisbatan. Shuning uchun, to‘g‘ri klinik kuzatuvdan tashqari, gemoglobin/gematokrit laborator tekshiruvlari o‘rinli hisoblanadi. Qon ketish xavfi ayrim bemor guruhlarida, masalan, nazorat qilinmaydigan og‘ir arterial gipertenziya va/yoki gemostazga ta’sir qiluvchi hamroh davolashda oshishi mumkin. Hayz qon ketishining kuchayishi va/yoki davomiyligi oshishi mumkin. Gemorragik asoratlar holsizlik, rangparlik, bosh aylanishi, bosh og‘rig‘i yoki tushuntirib bo‘lmaydigan shish, dispnoe va tushuntirib bo‘lmaydigan shok bilan namoyon bo‘lishi mumkin. Ba’zi hollarda, anemiya natijasida, yurak ishemiyasi simptomlari, masalan, ko‘krak sohasida og‘riq yoki stenokardiya kuzatilgan. Rivaroksaban qo‘llanganda og‘ir qon ketishning ma’lum asoratlari, masalan, kompartman-sindrom va gipoperfuziya natijasida buyrak yetishmovchiligi qayd etilgan. Shunga muvofiq, har qanday antikoagulyantlarni ishlatayotgan bemorda holatni baholashda qon ketish ehtimolini hisobga olish kerak. Nojo‘ya reaksiyalar yuzaga kelganda, shu jumladan qo‘llanma bo‘yicha tavsiflanmagan hollarda, dori vositasini qo‘llashni to‘xtatish va shifokorga murojaat qilish zarur.

Rivaroksaban – yuqori selektiv to‘g‘ridan-to‘g‘ri Xa faktori ingibitori bo‘lib, og‘iz orqali qo‘llanganda yuqori biokiraolishuvchanlikka ega. X faktori faollashuvi va Xa (FXa) faktorining hosil bo‘lishi ichki va tashqi yo‘llar orqali qon ivish kaskadida markaziy rol o‘ynaydi. FXa to‘g‘ridan-to‘g‘ri protrombinni trombin ga aylantiradi protrombinaza kompleksi orqali va, natijada, ushbu reaksiya fibrin ivishining hosil bo‘lishi va trombin orqali trombotsitlarning faollashuviga olib keladi. Bitta FXa molekulasi koagulyatsion kaskadning kuchaytiruvchi xususiyati tufayli 1000 dan ortiq trombin molekulasini hosil qilishi mumkin. Bundan tashqari, protrombinaza bilan bog‘langan Xa faktori vositasida kechadigan reaksiya tezligi erkin FXa uchun bo‘lganiga nisbatan 300 000 marta yuqori bo‘ladi, bu esa trombin hosil bo‘lishining portlovchi o‘sishiga olib keladi. Selektiv FXa ingibitorlari trombin hosil bo‘lishining kuchaygan o‘sishini to‘xtata oladi. Natijada, rivaroksaban ayrim maxsus va umumiy koagulyatsion testlarga ta’sir ko‘rsatadi. Insonda Xa faktori faolligining doza bog‘liq ingibitsiyasi kuzatilgan. Farmakodinamik ta’sirlar Insonda o‘tkazilgan tadqiqotlar Xa faktori faolligining doza bog‘liq susayishini ko‘rsatdi. Rivaroksaban protrombin vaqtiga doza bog‘liq ta’sir ko‘rsatadi va plazmadagi konsentratsiyalar bilan yaqin korrelyatsiyaga ega (r=0,98), agar tahlil uchun Neoplastin® to‘plami ishlatilsa. Boshqa reaktivlar ishlatilganda natijalar farq qiladi. Protrombin vaqtini soniyalarda o‘lchash kerak, chunki xalqaro normallashtirilgan nisbat faqat kumarinlar uchun kalibrlangan va validatsiyalangan, boshqa antikoagulyantlar uchun qo‘llanilmaydi. Kliniko-farmakologik tadqiqotda rivaroksaban farmakodinamikasining ikki xil protrombin kompleksi konsentratlari (PKK) ta’sirida qaytarilishi baholangan. Sog‘lom kattalar ko‘ngillilarida (n=22) 3-faktorli PKK (II, IX va X faktorlar) va 4-faktorli PKK (II, VII, IX va X faktorlar) ning bir martalik dozasi (50 XE/kg) ta’siri o‘rganilgan. 3-faktorli PKK Neoplastin® protrombin vaqtining o‘rtacha qiymatini 30 daqiqa davomida taxminan 1,0 soniyaga qisqartirgan, 4-faktorli PKKda esa bu ko‘rsatkich taxminan 3,5 soniyaga qisqargan. Aksincha, 3-faktorli PKK endogen trombin hosil bo‘lishidagi o‘zgarishlarni qaytarishda 4-faktorli PKKga nisbatan yanada sezilarli va tez umumiy ta’sir ko‘rsatgan. Teri chuqur venalar trombozini (TChVT) davolash va qayta TChVT va o‘pka arteriyasi tromboemboliyasining oldini olish uchun preparat qabul qilayotgan bemorlarda, tabletkani qabul qilgandan 2-4 soat o‘tib (ya’ni maksimal ta’sirga erishilgan vaqtda) protrombin vaqti (Neoplastin®) 5/95-protsentillari 15 mg ikki marta qabul qilinganda 16 dan 33 soniyagacha, 20 mg bir marta qabul qilinganda esa 15 dan 30 soniyagacha o‘zgaradi. Neklapanli kelib chiqishga ega bo‘lgan bo‘lmachalar fibrillyatsiyasida insult va tizimli tromboemboliyaning oldini olish uchun preparat qabul qilayotgan bemorlarda, tabletkani qabul qilgandan 1-4 soat o‘tib (ya’ni maksimal ta’sirga erishilgan vaqtda) protrombin vaqti (Neoplastin®) 5/95-protsentillari 20 mg bir marta qabul qilinganda 14 dan 40 soniyagacha va o‘rtacha buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda 15 mg bir marta qabul qilinganda 10 dan 50 soniyagacha o‘zgaradi. Shuningdek, rivaroksaban doza bog‘liq tarzda aktivlashtirilgan qisman tromboplastin vaqtini (AQT) va HelpTest natijasini oshiradi; biroq, ushbu parametrlar rivaroksaban farmakodinamik ta’sirini baholash uchun tavsiya etilmaydi. Rivaroksaban, shuningdek, anti-Xa faktori faolligiga ta’sir ko‘rsatadi; biroq kalibrlash uchun standartlar mavjud emas. Rivaroksaban bilan standart klinik davolash vaqtida qon ivish parametrlarini nazorat qilish zarurati yo‘q.

Rivaroksaban va CYP3A4 izofermenti hamda R-glikoproteinning kuchli ingibitorlarini bir vaqtda qo‘llash buyrak va jigar klirensining kamayishiga olib kelishi mumkin va shu tariqa tizimli ta’sirning sezilarli oshishiga sabab bo‘ladi. Rivaroksaban va azol guruhiga mansub zamburug‘larga qarshi ketokonazol preparatini (400 mg 1 marta sutkada), kuchli CYP3A4 va R-glikoprotein ingibitori bo‘lganini birga qo‘llash rivaroksabanning o‘rtacha muvozanatdagi AUC ni 2,6 marta va o‘rtacha Cmax ni 1,7 marta oshishiga olib kelgan, bu esa dori vositasining farmakodinamik ta’sirlarining sezilarli kuchayishi bilan kechgan. Rivaroksaban va OITS proteaza ingibitori ritonavir (600 mg 2 marta sutkada), kuchli CYP3A4 va R-glikoprotein ingibitori bo‘lganini birga qo‘llash rivaroksabanning o‘rtacha muvozanatdagi AUC ni 2,5 marta va o‘rtacha Cmax ni 1,6 marta oshishiga olib kelgan, bu esa dori vositasining farmakodinamik ta’sirlarining sezilarli kuchayishi bilan kechgan. Shu sababli, rivaroksaban azol guruhiga mansub zamburug‘larga qarshi tizimli davolash yoki OITS proteaza ingibitorlari qabul qilayotgan bemorlarga tavsiya etilmaydi. Klaritromitsin (500 mg 2 marta sutkada), CYP3A4 izofermentini kuchli va R-glikoproteinni o‘rtacha darajada susaytiruvchi, o‘rtacha muvozanatdagi AUC ni 1,5 marta va Cmax ni 1,4 marta oshirgan. Bu oshish klinik jihatdan ahamiyatsiz deb hisoblanadi. Eritromitsin (500 mg 3 marta sutkada), CYP3A4 izofermenti va R-glikoproteinni o‘rtacha darajada susaytiruvchi, o‘rtacha AUC va Cmax ni 1,3 marta oshirgan. Bu oshish klinik jihatdan ahamiyatsiz deb hisoblanadi. Yengil buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan subyektlarda eritromitsin (500 mg uch marta sutkada) rivaroksabanning o‘rtacha AUC ni 1,8 marta va Cmax ni 1,6 marta oshishiga olib kelgan, bu esa buyrak funksiyasi normal bo‘lgan va boshqa dori vositalari qabul qilinmagan subyektlar bilan solishtirilganda aniqlangan. O‘rtacha buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan subyektlarda eritromitsin rivaroksabanning o‘rtacha AUC ni 2,0 marta va Cmax ni 1,6 marta oshishiga olib kelgan, bu esa buyrak funksiyasi normal bo‘lgan va boshqa dori vositalari qabul qilinmagan subyektlar bilan solishtirilganda aniqlangan. Flukonazol (400 mg bir marta sutkada), CYP3A4 izofermentini o‘rtacha darajada susaytiruvchi, rivaroksabanning o‘rtacha AUC ni 1,4 marta va o‘rtacha Cmax ni 1,3 marta oshirgan. Bu oshish klinik jihatdan ahamiyatsiz deb hisoblanadi. Rivaroksaban va rifampitsin, kuchli CYP3A4 va R-glikoprotein induktori bo‘lganini birga qo‘llash rivaroksabanning o‘rtacha AUC ni taxminan 50% ga kamayishiga va uning farmakodinamik ta’sirlarining mos ravishda pasayishiga olib kelgan. Rivaroksabanni boshqa kuchli CYP3A4 induktorlari (masalan, fenitoin, karbamazepin, fenobarbital yoki zveroboy) bilan birga qo‘llash ham rivaroksaban plazmadagi konsentratsiyasining kamayishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun, rivaroksabanni kuchli CYP3A4 induktorlari bilan birga buyurishdan saqlanish kerak, bemor tromboz belgilari va simptomlari bo‘yicha diqqat bilan tekshirilmaguncha. Farmakodinamik o‘zaro ta’sirlar Enoksaparin (bir martalik 40 mg doza) va rivaroksaban (bir martalik 10 mg doza) birga buyurilganda Xa faktorga qarshi ta’sir bo‘yicha additiv effekt kuzatilgan, bu esa qon ivish testlari (protrombin vaqti, AChTV) bo‘yicha qo‘shimcha ta’sirlar bilan kuzatilmagan. Enoksaparin rivaroksabanning farmakokinetikasiga ta’sir qilmagan.

Rivaroksaban va midazolam (CYP3A4 substrati), digoksin (glikoprotein R substrati) yoki atorvastatin (CYP3A4 va glikoprotein R substrati) yoki omeprazol (proton nasosi ingibitori) o‘rtasida klinik jihatdan ahamiyatli farmakokinetik yoki farmakodinamik o‘zaro ta’sirlar kuzatilmagan. Rivaroksaban asosiy CYP izofermentlarini, jumladan CYP3A4 ni ingibit qilmaydi va induksiya qilmaydi. Oziq-ovqat bilan klinik jihatdan ahamiyatli o‘zaro ta’sir kuzatilmagan. Laborator testlar Rivaroksaban o‘z ta’sir mexanizmi tufayli qon ivish parametrlariga (ya’ni, PV, AChTV, NerTest®) ta’sir ko‘rsatishi kutiladi. Sun’iy yurak klapanlari bo‘lgan bemorlarda rivaroksaban qo‘llanilishining xavfsizligi va samaradorligi o‘rganilmagan, shuning uchun ushbu toifadagi bemorlarda rivaroksaban 20 mg (buyrak funksiyasi o‘rtacha buzilgan bemorlarda 15 mg) yetarli antikoagulyant ta’sir ko‘rsatishini tasdiqlovchi ma’lumotlar yo‘q. Rivaroksaban azol guruhi zamburug‘ga qarshi preparatlari (masalan, ketokonazol) yoki OITS proteaza ingibitorlari (masalan, ritonavir) bilan tizimli davolash olayotgan bemorlarda qo‘llash tavsiya etilmaydi. Ushbu dori vositalari CYP3A4 izofermenti va R-glikoproteinning kuchli ingibitorlari hisoblanadi. Natijada, ushbu dori vositalari rivaroksaban plazmadagi konsentratsiyasini klinik jihatdan ahamiyatli darajaga (o‘rtacha 2,6 marta) oshirishi mumkin, bu esa qon ketish xavfini oshiradi (qarang «Dori vositalari o‘zaro ta’siri» bo‘limi). Azol guruhi zamburug‘ga qarshi preparati flukonazol, CYP3A4 ning o‘rtacha ingibitori, rivaroksaban ekspozitsiyasiga kamroq ta’sir ko‘rsatadi va u bilan birga qo‘llanilishi mumkin (qarang «Dori vositalari o‘zaro ta’siri» bo‘limi). Venoz tromboemboliyani davolash: buyrak funksiyasining buzilishi Buyrak yetishmovchiligi o‘rtacha bo‘lgan (kreatinin klirensi 49-30 ml/min) va bir vaqtda rivaroksaban plazmadagi konsentratsiyasini oshiruvchi preparatlar qabul qilayotgan bemorlarga dori buyurishda ehtiyotkorlikka rioya qilish zarur. Buyrak funksiyasining buzilishi Buyrak funksiyasi og‘ir buzilgan (kreatinin klirensi 30 ml/min) bemorlarda rivaroksaban plazmadagi konsentratsiyasi sezilarli darajada (o‘rtacha 1,6 marta) oshishi mumkin, bu esa qon ketish xavfini oshiradi. Klinik ma’lumotlar cheklanganligi sababli, kreatinin klirensi 29-15 ml/min bo‘lgan og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarni davolashda rivaroksabanni ehtiyotkorlik bilan qo‘llash zarur. Kreatinin klirensi <15 ml/min bo‘lgan og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda klinik ma’lumotlar yo‘qligi sababli rivaroksaban qo‘llanilishi tavsiya etilmaydi. Og‘ir buyrak yetishmovchiligi yoki qon ketish xavfi yuqori bo‘lgan bemorlar va birga azol guruhi zamburug‘ga qarshi preparatlar yoki OITS proteaza ingibitorlari bilan tizimli davolash olayotgan bemorlar davolash boshlanganidan so‘ng shifokor tomonidan asoratlar, xususan qon ketish belgilari o‘z vaqtida aniqlanishi uchun diqqat bilan kuzatilishi kerak. Qon ketish xavfi Rivaroksaban, boshqa antitrombotik preparatlar kabi, qon ketish xavfi yuqori bo‘lgan bemorlarni davolashda ehtiyotkorlik bilan qo‘llanilishi kerak, jumladan, quyidagi holatlarda: - tug‘ma yoki orttirilgan qon ketishga moyillik; - nazorat qilinmaydigan og‘ir arterial gipertenziya; - tomirli retinopatiya, - tomirli retinopatiya; - bosh va orqa miya tomir kasalliklari; - bronxoektaz yoki o‘tmishda o‘pka qon ketishi; - faol yara bo‘lmagan, ammo qon ketishga olib kelishi mumkin bo‘lgan me’da-ichak kasalliklari (masalan, ichakning yallig‘lanish kasalliklari, ezofagit, gastrit, gastroezofageal reflyuks kasalligi). Rivaroksabanni gemostazga ta’sir qiluvchi dori vositalari (masalan, nosteroid yallig‘lanishga qarshi preparatlar (NYaQP), antiagregantlar yoki boshqa antitrombotik vositalar (qarang «Dori vositalari o‘zaro ta’siri» bo‘limi)) qabul qilayotgan bemorlarga buyurishda ehtiyotkorlikka rioya qilish zarur. Me’da-ichak yo‘llarida yara kasalligi rivojlanish xavfi bo‘lgan bemorlarga mos profilaktik davolash o‘tkazish masalasini ko‘rib chiqish kerak. Gemoglobin yoki arterial bosim darajasining sababsiz pasayishi aniqlansa, qon ketish joyini aniqlash zarur. Jarrohlik aralashuvlar Agar invaziv muolaja yoki jarrohlik aralashuvi o‘tkazish zarur bo‘lsa, rivaroksaban qabul qilish aralashuvdan kamida 24 soat oldin va shifokorning klinik xulosasiga asosan to‘xtatilishi kerak. Agar muolajani kechiktirib bo‘lmasa, qon ketish xavfi va shoshilinch aralashuv zarurati o‘rtasida baholash o‘tkazilishi kerak. Rivaroksaban qabul qilish invaziv muolaja yoki jarrohlik aralashuvdan so‘ng imkon qadar tezroq, tegishli klinik ko‘rsatmalar va yetarli gemostaz mavjud bo‘lsa, qayta boshlanishi kerak (qarang «Farmakokinetika» bo‘limi). Neyroaksial (epidural / spinal) anesteziya Neyroaksial (epidural / spinal) anesteziya yoki orqa miya punksiyasi o‘tkazilayotgan va tromboembolik asoratlarning oldini olish uchun antitrombotik vositalar qabul qilayotgan bemorlarda epidural yoki orqa miya gematomasi rivojlanish xavfi mavjud, bu uzoq davom etuvchi falajga olib kelishi mumkin. Homiladorlik va laktatsiya davri Rivaroksaban homilador ayollarda xavfsizligi va samaradorligi aniqlanmagan. Rivaroksaban homilador ayollarga qo‘llash mumkin emas. Rivaroksaban laktatsiya davridagi ayollarda xavfsizligi va samaradorligi aniqlanmagan. Shu sababli, rivaroksaban faqat emizish to‘xtatilgandan so‘ng qo‘llanilishi mumkin. Reproduktiv salohiyati saqlangan ayollar rivaroksaban bilan davolash davrida samarali kontratseptsiya usullaridan foydalanishlari kerak. Avtomobil haydash va potensial xavfli mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri Bosh aylanishi yoki hushdan ketish holatlari haqida xabar berilgan, bu esa avtomobil yoki potensial xavfli mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’sir qilishi mumkin. Bunday reaksiyalar kuzatilgan bemorlar avtomobil haydashdan yoki mexanizmlardan foydalanishdan tiyilishlari kerak.

Dori vositasining har qanday dozani oshirib yuborish simptomlari paydo bo‘lsa, preparatni qabul qilishni darhol to‘xtatish va tibbiy yordamga murojaat qilish zarur! Dozani oshirib yuborishning kamdan-kam hollari (600 mg gacha, qon ketishi va boshqa nojo‘ya reaksiyalar rivojlanmasdan) qayd etilgan. Cheklangan so‘rilish tufayli, 50 mg va undan yuqori, terapevtik dozadan oshadigan dozalar qo‘llanganda, preparatning plazmadagi o‘rtacha kontsentratsiyasi oshmasdan, past darajadagi platoning rivojlanishi kutiladi. Davolash: rivaroksaban uchun maxsus antidot mavjud emas. Dozani oshirib yuborishda rivaroksaban so‘rilishini kamaytirish uchun faollashtirilgan ko‘mir ishlatilishi mumkin. Plazma oqsillari bilan kuchli bog‘lanishini hisobga olgan holda, rivaroksaban dializ paytida chiqarilishi kutilmaydi. Qon ketishlarida taktika Agar rivaroksaban qabul qilayotgan bemorda qon ketish rivojlansa, keyingi qabulni kechiktirish yoki zarurat tug‘ilganda davolashni bekor qilish kerak. Rivaroksabanning yarim chiqarilish davri taxminan 5-13 soatni tashkil etadi. Davolash qon ketishning og‘irligi va joylashuviga qarab individual bo‘lishi kerak. Zarurat tug‘ilganda, simptomatik davolash, masalan, mexanik kompressiya (masalan, og‘ir burun qon ketishlarida), jarrohlik gemostazi va uning samaradorligini baholash, infuzion terapiya va gemodinamik qo‘llab-quvvatlash, qon preparatlari (eritrotsit massasi yoki yangi muzlatilgan plazma, anemiya yoki koagulopatiya rivojlanganiga qarab) yoki trombotsit massasi qo‘llanilishi mumkin. Agar yuqorida sanab o‘tilgan choralar qon ketishni to‘xtatmasa, maxsus teskari prokoagulyant preparatlar, masalan, protrombin kompleksi kontsentrati (PKK), faollashtirilgan protrombin kompleksi kontsentrati (F-PKK) yoki rekombinant VIIa faktor (rVIIaF) buyurilishi mumkin. Biroq, hozirda rivaroksaban qabul qilgan bemorlarda ushbu preparatlarni qo‘llash tajribasi cheklangan. Tavsiya ham cheklangan klinik ma’lumotlarga asoslangan. rVIIaF ni qayta yuborish qon ketish dinamikasiga qarab ko‘rib chiqilishi va titrlanishi kerak. Mamlakatda mavjudligiga qarab, massiv qon ketishda koagulolog mutaxassisiga murojaat qilish masalasi hal qilinishi kerak. Protamin sulfat va vitamin K ning rivaroksabanning antikoagulyant faolligiga ta’siri kutilmaydi. Traneksam kislotasini qo‘llash tajribasi cheklangan va aminokapron kislotasi hamda aprotininni rivaroksaban qabul qilgan bemorlarda qo‘llash tajribasi yo‘q. Rivaroksaban qabul qilgan bemorlarda desmopressin kabi tizimli gemostatik preparatlarni qo‘llashning ilmiy asoslanganligi yoki tajribasi yo‘q. Plazma oqsillari bilan kuchli bog‘lanishini hisobga olgan holda, rivaroksaban dializ yordamida chiqarilishi kutilmaydi.