3–4 ta boshqa qarshi sil preparatlari bilan birgalikda – silning barcha shakl va lokalizatsiyalarining faol davosida;
monoterapiya sifatida – yashirin sil infeksiyasini davolash va sil bilan kasallangan bemorlar bilan yaqin aloqada bo'lgan yoki bo'lib turgan shaxslarda sil profilaktikasi uchun.

Farmakodinamikasi.

Izoniazid tuberkulyoz mikobakteriyalariga nisbatan yuqori bakteriyostatik faollikka ega, faol ko‘payayotgan mikobakteriyalarga nisbatan samarali, tinch holatda bo‘lgan bakteriyalarga nisbatan kamroq samarali. Uning ta’sir mexanizmi mikobakteriyalar hujayra qobig‘ining komponentlari bo‘lgan uzun zanjirli mikoliy kislotalar sintezini bostirish bilan bog‘liq. Preparat inson organizmida mikobakteriyalar o‘sishini 0,03 mkg/ml konsentratsiyada to‘xtatadi. Preparat boshqa keng tarqalgan infeksion kasalliklar qo‘zg‘atuvchilariga nisbatan aniq ximioterapevtik ta’sir ko‘rsatmaydi.

Farmakokinetikasi.

Ovqat hazm qilish traktidan yaxshi so‘riladi, gematoentsefalik to‘siqdan oson o‘tadi va organizmning turli to‘qimalari va suyuqliklarida aniqlanadi. Og‘iz orqali qabul qilingandan so‘ng qonda maksimal konsentratsiya 1–4 soatdan keyin kuzatiladi, bir martalik doza qabul qilingandan so‘ng qonda tuberkulostatik konsentratsiya 6–24 soat davomida saqlanadi.

Asosan buyraklar orqali chiqariladi. Siydik bilan chiqarilgan faol izoniazid miqdoriga ko‘ra bemorlar «sekin» va «tez» inaktivatorlarga bo‘linadi. Birinchi toifaga kuniga siydik bilan 10% gacha izoniazid chiqaradigan bemorlar, ikkinchi toifaga esa kuniga 10% dan ortiq izoniazid chiqaradigan bemorlar kiradi.

Izoniazidning plazmadagi yarim chiqarilish davri tez atsetillanishda — 0,5–1,6 soat, sekin atsetillanishda — 2–4 soat, buyrak yetishmovchiligida — 2–5 soat, og‘ir buyrak yetishmovchiligida — 5–7 soat.

Izoniazid preparatini sekin inaktivatsiyalovchi bemorlarga, bir vaqtda paraaminosalisil kislotasini qabul qilayotgan bemorlarga buyurilganda, preparatning to‘qimalardagi konsentratsiyasi oshishi mumkin, natijada nojo‘ya ta’sirlar rivojlanish xavfi ortadi.

Izoniazid ba’zi dori vositalarining jigar metabolizmini sekinlashtiradi, bu esa ularning toksikligini oshishiga olib kelishi mumkin. Bunday preparatlarga quyidagilar kiradi: karbamazepin, primidon, fenitoin, diazepam, triazolam, xlorzoksazon, disulfiram.

Izoniazidni bir vaqtda qo‘llash:

levodopa bilan — uning terapevtik ta’sirini kamaytiradi;

rifampitsin bilan − jigar shikastlanishi xavfi oshadi;

glyukokortikosteroidlar bilan — izoniazidning metabolizmi va eliminatsiyasi oshadi;

itrakonazol bilan − uning qon zardobidagi konsentratsiyasi sezilarli darajada kamayishi va terapevtik ta’sirining bo‘lmasligi mumkin. Bir vaqtda qo‘llash tavsiya etilmaydi;

ketokonazol bilan − ketokonazolning qon zardobidagi darajasini kamaytirishi mumkin: preparatning qon zardobidagi konsentratsiyasini nazorat qilish va zarur bo‘lsa, dozasini oshirish kerak;

atsetaminofen bilan − oxirgisining toksikligini oshiradi, chunki jigarda toksik metabolitlar hosil bo‘lishi va to‘planishi natijasida jiddiy nojo‘ya reaksiyalar yuzaga kelishi mumkin;

teofillin bilan − teofillinning plazmadagi konsentratsiyasi oshadi: teofillinning qon zardobidagi darajasini nazorat qilish va preparat dozasini mos ravishda tuzatish kerak;

valproat bilan − valproatning plazmadagi konsentratsiyasi oshadi: valproat dozasini tuzatish kerak;

stavudin bilan − distal sensor neyropatiya xavfi oshadi;

sikloserin bilan — markaziy asab tizimiga toksik ta’sir xavfi oshadi;

etosuksimid bilan — etosuksimid metabolizmining susayishi (plazmadagi konsentratsiyasi oshishi va toksiklik xavfi);

izofluran bilan — gepatotoksiklik xavfi oshadi;

zaltsitabin bilan OIV-infeksiyalangan bemorlarda − izoniazid klirensi ikki baravar oshadi, shuning uchun izoniazid va zaltsitabin konsentratsiyasini nazorat qilish va davolash samaradorligini ta’minlash kerak;

vitamin B6 va glutamin kislotasi bilan — izoniazidning nojo‘ya ta’sirlari ehtimoli kamayadi;

difenin bilan − difeninning antiaritmik xususiyatlarini kuchaytiradi;

antatsid vositalar bilan — izoniazidning so‘rilishini kamaytiradi (ularni qabul qilish oralig‘i kamida 1 soat bo‘lishi kerak);

bilvosita antikoagulyantlar, MAO ingibitorlari bilan — izoniazid ushbu preparatlarning (shu jumladan, toksik) ta’sirini kuchaytiradi.

Izoniazid va uning metaboliti, atsetil izoniazidning metabolizmi spirtli ichimliklarni o‘tkir iste’mol qilishda o‘zgarmaydi, biroq surunkali alkogol iste’mol qiluvchilarda oshishi mumkin, ammo bu ta’sir aniqlanmagan.

Shuningdek, izoniazidning gistamin va tiramin saqlovchi oziq-ovqat mahsulotlari (qattiq pishloq, qizil vino, orkinos, tropik baliqlar) bilan potentsial o‘zaro ta’siri bo‘lishi mumkin: bosh og‘rig‘i, terlash, yurak urishini sezish, issiq bosishi, arterial gipotenziya kabi nojo‘ya reaksiyalar rivojlanishi mumkin.

Izoniazid bilan monoterapiya natijasida mikobakteriyalarning chidamli shtammlari hosil bo‘ladi, shuning uchun uni boshqa silga qarshi vositalar bilan birga qo‘llash kerak. Dozani izoniazidni inaktivatsiya qilish qobiliyatiga muvofiq to‘g‘ri tanlash zarur. Izoniazid buyurishdan oldin, uning inaktivatsiya tezligini qon va siydikdagi faol moddalarning miqdori bo‘yicha aniqlash maqsadga muvofiqdir. Tez inaktivatsiya kuzatiladigan bemorlarga izoniazid yuqoriroq dozada buyurilishi kerak. Nojo‘ya ta’sirlarni kamaytirish uchun izoniazid bilan bir vaqtda piridoksin gidroxlorid (og‘iz orqali yoki mushak ichiga), yoki glutamin kislotasi, tiamin xlorid yoki tiamin bromid (mushak ichiga), ATF natriy tuzi buyuriladi.

Aralash infeksiya bo‘lsa, izoniazid bilan birga keng ta’sir doirasiga ega antibiotiklar, ftorxinolonlar, sulfanilamidlar buyuriladi.

Davolanish vaqtida shifokor nazorati, muntazam oftalmologik tekshiruv o‘tkazilishi zarur. Birinchi oyda tekshiruv kamida 2 marta, keyin esa oyiga 1 marta o‘tkazilishi kerak.

Barcha bemorlarda davolash jarayonida jigar funksiyasini nazorat qilish lozim.

Jigar funksiyasi buzilgan bemorlarda maxsus ehtiyot choralariga rioya qilish kerak. Ushbu bemorlarda jigar funksiyasining har qanday yomonlashuvi davolashni to‘xtatish uchun ko‘rsatma hisoblanadi. Agar qon zardobida AST darajasi uch martadan ko‘proq oshsa yoki bilirubin darajasining har qanday oshishi yuz bersa, preparatni qabul qilishni to‘xtatish kerak. Gepatitning birinchi belgilari (holsizlik, charchoq, ko‘ngil aynishi, ishtahaning yo‘qligi) paydo bo‘lishi bilan davolash darhol to‘xtatilishi lozim.

Izoniazidni qandli diabet, surunkali alkogolizm bilan og‘rigan bemorlarga ehtiyotkorlik bilan buyurish kerak; jigar yoki buyrak funksiyasining og‘ir buzilishlarida; boshqa potentsial gepatotoksik preparatlarni qabul qilayotgan bemorlarga.

Izoniazid-induktsiyalangan gepatotoksiklik xavfi 35 yoshdan oshgan bemorlarda, ayniqsa ayollarda, preparatning sekin inaktivatsiyasi bo‘lganlarda, OIV-infeksiyalanganlarda, yetarli ovqatlanmaydiganlarda, neyropatiyali bemorlarda ortadi.

Izoniazidni dori vositalariga, shu jumladan dori-induktsiyalangan jigar kasalliklariga jiddiy nojo‘ya reaksiyalari bo‘lgan shaxslarga buyurmaslik kerak.

Qandli diabet bilan og‘rigan bemorlarda glyukozuriya testi ijobiy natija berishi mumkin.

Neyropatiya yoki piridoksin yetishmovchiligi rivojlanish xavfi bo‘lgan bemorlarga (diabet bilan og‘riganlar, surunkali alkogolizm, gipotrofiya, buyrak yetishmovchiligining terminal bosqichi, homiladorlar, OIV-infeksiyalanganlar) piridoksin buyurish kerak.

Izoniazidni ovqat bilan birga qabul qilish tavsiya etilmaydi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, izoniazidning biofoydalanishi ovqat bilan birga qo‘llanganda sezilarli darajada kamayadi.

Davolanish vaqtida alkogolli ichimliklar iste’mol qilishdan saqlanish kerak.  

Homiladorlik yoki emizish davrida qo‘llash

Izoniazidni homiladorlik davrida qo‘llash foyda/risk nisbatini hisobga olgan holda, tana vazniga 10 mg/kg gacha kunlik dozada mumkin. Bunda izoniazid platsentadan o‘tishini va mielomeningotsele va gipospadiya, gemorragiyalar (K vitamini yetishmovchiligi natijasida), homila psixomotor rivojlanishining kechikishini chaqirishi mumkinligini hisobga olish zarur.

Izoniazid ona sutiga o‘tadi, shuning uchun bola gepatit va periferik nevritlar rivojlanish ehtimolini hisobga olib, emizishni to‘xtatish yoki preparatni qabul qilishni to‘xtatish masalasini hal qilish zarur.

Avtotransport yoki boshqa mexanizmlarni boshqarishda reaksiya tezligiga ta’sir qilish qobiliyati

Nerv tizimi nojo‘ya ta’sirlarining rivojlanish ehtimolini hisobga olish kerak, ular diqqatni jamlash va avtotransport yoki boshqa mexanizmlarni boshqarishda reaksiya tezligiga ta’sir qilishi mumkin.