-
Tarkibi
1 tabletka tarkibida:
faol moddalar: etambutol gidroklorid (100% quruq modda hisobiga) 400 mg;
qo'shimcha moddalar: kaltsiy gidrofosfati dihidrat, povidon, natriy laurilsulfat, talk, magnij stearat.
-
Qo'llanilishi
O‘pka va o‘pkadan tashqari tuberkulyoz shakllari (faqat boshqa ziddituberkulyoz vositalari bilan birga); sezgir atipik mikobakteriyalar keltirib chiqargan infeksiyalar.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Preparatga yuqori sezuvchanlik, ko‘ruv nervi nevriti, katarakta, diabetik retinopatiya, ko‘zning yallig‘lanish kasalliklari, homiladorlik, laktatsiya, buyrak funksiyasining og‘ir buzilishlari, 13 yoshdan kichik bolalar yoshi.
-
Qo'llash usuli
Doimiy rejimda kuniga 1 marta 25 mg/kg dozada yoki intermitent rejimda 30-40 mg/kg dozada haftasiga 3 marta buyuriladi. Maksimal sutkalik doza 2,5 g. Tuberkulyoz jarayoni barqarorlashganda, butun davolash davri davomida kombinatsiyalangan terapiya tarkibida 15 mg/kg dozada buyuriladi. Etambutolni ovqatdan keyin qabul qilish uning o‘zlashtirilishini yaxshilaydi. Davolash kursining davomiyligi tuberkulyoz shakliga bog‘liq va 6 oydan 12 oygacha bo‘ladi.
13 yoshdan katta bolalarga Etambutol og‘iz orqali kuniga 20-25 mg/kg dozada buyuriladi. Bolalar uchun maksimal sutkalik doza 1,0 g.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Markaziy asab tizimi tomonidan bosh aylanishi, bosh og‘rig‘i, depressiyalar, periferik nevrit, ko‘ruv nervi nevriti, ko‘rish o‘tkirligining yomonlashuvi (markaziy yoki periferik ko‘rishning kamayishi, skotoma hosil bo‘lishi), ranglarni idrok etishning buzilishi (asosan yashil, qizil ranglar), makonda dezorientatsiya;
ohqat hazm qilish tizimi tomonidan ko‘ngil aynishi, qusish, diareya, qorin og‘rig‘i, jigar funksiyasining buzilishi, sariqlik, qonda transaminazalar darajasining oshishi;
to‘qima-mushak tizimi tomonidan artrit;
tomir qon hosil qilish tizimi tomonidan leyopeniya, trombotsitopeniya, allergik reaksiyalar, terida toshmalar;
boshqalar (kamdan-kam hollarda kuzatiladi) interstitsial nefrit, siydik kislotasi klirensining kamayishi, gastrit, podagra xurujlari, yo‘tal kuchayishi, balg‘am miqdorining oshishi, to‘r pardaga qon quyilishi.
-
Farmakologik xususiyatlari
Etambutol Mycobacterium tuberculosis va Mycobacterium bovis ga, shuningdek, ba'zi atipik (opportunistik, no-tuberkulyoz) mikobakteriya turlariga nisbatan aniq bakteriyostatik ta'sirga ega. Boshqa patogen bakteriyalar, viruslar va zamburug'larga ta'sir qilmaydi. Preparat streptomitsin, izoniazid, PASQ, etionamid, kanamitsin va boshqa tuberkulyozga qarshi preparatlarga chidamli mikobakteriyalarning ko'payishini bostiradi. Etambutolning ta'sir mexanizmi uning mikobakteriyaga kirib borishi natijasida RNK va oqsillar sintezini bostirish, ikki valentli biometall ionlari (mis, magniy) bilan o'zaro ta'sir qilish, ribosomalar tuzilishini buzish va lipid almashinuvining intensivligini bostirish qobiliyati bilan bog'liq. Mycobacterium tuberculosis va M. bovis ning birlamchi chidamliligi kamdan-kam rivojlanadi, ikkilamchi esa sekin rivojlanadi. Monoterapiyada tuberkulyozda tez tolerantlik rivojlanadi.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Davolashni boshlashdan oldin va davolash jarayonida ko'rish o'tkirligi, refraksiya, ko'rish maydonlari, ko'z ichki bosimi va ko'z tubini tizimli nazorat qilish zarur. Buyrak funksiyasi buzilganda oftalmologik nazorat har kuni o'tkazilishi kerak. Ko'rish buzilishlari yuzaga kelganda, ko'ruv nervi atrofiyasini oldini olish uchun Etambutolni darhol to'xtatish zarur. Ko'rish buzilishlarida gidroksikobalamin yoki sianokobalamin qo'llaniladi. Ko'rish bir necha hafta yoki hatto oylar davomida tiklanadi. Ayrim hollarda qaytmas o'zgarishlar kuzatiladi, bu ko'rlikka olib keladi. Preparatni laktatsiya davrida qabul qilish zarur bo'lsa, bolani emizishni to'xtatish kerak. Etambutol podagra yoki giperyurikemiya bilan og'rigan bemorlarga buyurilganda ehtiyotkorlik bilan qo'llanilishi kerak. Davolash boshida yo'talning bostirilishi, balg'am miqdorining oshishi mumkin. Etambutolni qo'llash periferik qon ko'rsatkichlari, jigar va buyraklarning funksional holatini doimiy monitoring qilishni talab qiladi.
Avtotransport yoki boshqa mexanizmlarni boshqarishda reaksiya tezligiga ta'sir qilish qobiliyati
Preparat bilan davolash davrida avtotransport boshqarish yoki yuqori diqqat va psixomotor reaktsiyalar tezligini talab qiladigan boshqa potensial xavfli faoliyat turlari bilan shug'ullanish tavsiya etilmaydi.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Nevrologik buzilishlar rivojlanishi, ko'ruv nervi shikastlanishi (ko'rlik yuzaga kelishi mumkin), ishtahaning yo'qolishi, qusish, diareya, isitma, bosh og'rig'i, bosh aylanishi, ongning chalkashishi, nafas olishning bostirilishi, asistoliya. Maxsus antidot yo'q. Etambutol tez so'rilishi sababli oshqozonni yuvish, faollashtirilgan ko'mir buyurish erta muddatlarda o'tkazilishi kerak. Majburiy diurez, peritoneal dializ o'tkazish ko'rsatilgan. Allergik reaksiyalarda desensibilizatsiyalovchi vositalardan foydalanish ko'rsatilgan. Hayot uchun xavfli holatlarda etambutol to'planadigan eritrotsitlarni olib tashlash uchun qon quyish o'tkazish zarur.
-
Dorilarning o'zaro ta'siri
Dori vositasini bir vaqtda qo'llaganda:
- tuberkulga qarshi dori vositalari bilan tuberkulga qarshi dori vositalarining ta'sirini kuchaytiradi. Tuberkulozni davolashda kompleks terapiya sifatida etambutol bilan izoniazid, paraaminosalisil kislotasi (PAS), streptomitsin, tsikloserin, pirazinamid qo'llanilishi mumkin;
- izoniazid bilan birga tsiklosporin A ni bir vaqtda qo'llaganda tsiklosporin A ning parchalanishini kuchaytiradi va transplantatsiyaning rad etilishi xavfini oshiradi;
- dijitoksin bilan samaradorligini pasaytiradi;
- tsiprofloksatsin, aminoglikozidlar, asparaginaza, karbamazepin, litiy preparatlari, imipenem, metotreksat, xinin bilan yuqorida ko'rsatilgan dori vositalarining ta'sirini kuchaytiradi va neyrotoksikligini oshiradi;
- alyuminiy preparatlari va boshqa antatsid vositalari bilan etambutolning so'rilishini yomonlashtiradi;
- disulfiram bilan etambutolning konsentratsiyasini oshiradi va uning toksikligini kuchaytiradi;
- etionamid, spermin, spermidin, magniy bilan bir vaqtda qo'llash tavsiya etilmaydi, chunki farmakologik antagonizm mavjud (preparatlarni har kuni almashtirish yaxshiroq);
- fentolamin bilan arterial bosimning oshishi mumkin;
- pirazinamid bilan siydik kislota chiqarilishiga sinergik ta'sir ko'rsatadi;
- etil spirti bilan etambutolning ko'z organlariga salbiy ta'sirini kuchaytiradi, shuning uchun davolash davomida alkogol iste'mol qilishdan voz kechish kerak.
Etambutol ba'zi mikroelementlarning, asosan, sinkning metabolizmini o'zgartiradi.