1 plyonka qobig'i bilan qoplangan tabletkada quyidagilar mavjud:

faol modda: metformin gidroxlorid 500 mg, 850 mg yoki 1000 mg;

yordamchi modda: povidon, oldindan jelatinlangan kraxmal, krosprovidon, magniy stearati;

plyonka qobig'i tarkibi: Opadry II oq 85F18422 (polivinil spirti, titan dioksidi, makrogol, talk). 

Metformin — biguanid, anti-giperglikemik ta'sirga ega. Qon plazmasida nafaqat boshlang'ich glukoza darajasini, balki ovqat iste'mol qilgandan keyingi glukoza darajasini ham pasaytiradi. Insulin sekretsiyasini rag'batlantirmaydi va gipoglikemik ta'sirni keltirib chiqarmaydi.
Metformin uchta yo'l bilan ta'sir qiladi:

jigar tomonidan glukoza ishlab chiqarilishini glukoneogenez va glikogenolizni inhibe qilish orqali pasaytiradi;
musaklarda insulin sezgirligini oshiradi, periferik glukozani ushlash va utilizatsiyasini yaxshilash orqali;
ichakda glukozaning so'rilishini to'xtatadi.
Metformin glikogen sintazasi orqali hujayra ichida glikogen sintezini rag'batlantiradi. Barcha turdagi membranali glukoza tashuvchilarining (GLUT) transport quvvatini oshiradi.
Qon glukozasi darajasiga ta'siridan qat'i nazar, metformin lipidlar metabolizmi ustida ijobiy ta'sir ko'rsatadi: umumiy XChS, LPNP va TG miqdorini kamaytiradi.
Klinik tadqiqotlar davomida metformin qo'llanilganda bemorlarning tana vazni barqaror yoki o'rtacha kamaygan. Qon glukozasi darajasiga ta'siridan tashqari, metformin lipid almashinuvi ustida ijobiy ta'sir ko'rsatadi. Preparatni terapevtik dozalarda qo'llaganda, nazorat qilingan, o'rta va uzoq muddatli klinik tadqiqotlarda metformin umumiy XChS, LPNP va TG darajalarini pasaytirishi qayd etilgan.
Farmakokinetika. So'rilish. Metformin qabul qilingandan so'ng, deyarli to'liq oshqozon-ichak traktida so'riladi, 20–30% najas bilan chiqariladi. Cmax ga erishish vaqti 2,5 soatni tashkil etadi. Biologik mavjudligi — taxminan 50–60%.
Bir vaqtning o'zida ovqat iste'mol qilishda metformin so'rilishi kamayadi va sekinlashadi.
Ta'sirlanish. Qon plazmasi oqsillari bilan bog'lanish ahamiyatsiz. Metformin eritrotsitlarga kiradi. Qondagi Cmax plazma qonidagi Cmax dan pastroq va bir xil vaqtda erishiladi. Eritrotsitlar ehtimol ikkinchi taqsimot kamerasi hisoblanadi. O'rtacha taqsimot hajmi (Vd) 63–276 l oralig'ida o'zgaradi.
Metabolizm. Metformin o'zgarmagan holda siydik bilan chiqariladi. Odamda metabolitlar aniqlanmagan.
Chiqarilish. Metforminning buyrak klirensi >400 ml/min. Bu metformin glomerulyar filtratsiya va kanalik sekretsiyasi orqali chiqarilishini ko'rsatadi. Dozani qabul qilgandan so'ng T½ taxminan 6,5 soatni tashkil etadi. Buyrak funksiyasi buzilganda, buyrak klirensi kreatinin klirensiga proporsional ravishda kamayadi va shuning uchun T½ oshadi, bu esa qon plazmasida metformin darajasining oshishiga olib keladi. 

laktat acidozi kamdan-kam uchraydigan, lekin og'ir metabolik asorat bo'lib, metformin gidrokloridning to'planishi natijasida yuzaga kelishi mumkin. Qandli diabet bilan og'rigan bemorlarda aniq buyrak yetishmovchiligi holatida laktat acidozining rivojlanishi holatlari qayd etilgan. Laktat acidozining rivojlanishiga olib keluvchi xavf omillari: yomon nazorat qilinayotgan qandli diabet, ketoz, uzoq muddatli ochlik, ortiqcha spirtli ichimlik iste'moli, jigar yetishmovchiligi yoki gipoksiya bilan bog'liq har qanday holat.
Laktat acidozi mushak spazmlari, qorin og'rig'i va og'ir asteniya ko'rinishida namoyon bo'lishi mumkin. Keyinchalik, acidozli nafas qiyinligi, qorin og'rig'i, gipotermiya va koma rivojlanishi mumkin. Diagnostik ko'rsatkichlar: qon pH darajasining laboratoriya pasayishi, serumda laktat konsentratsiyasining 5 mmol/l dan yuqori bo'lishi, anion intervalining oshishi va laktat/piruvat nisbati. Laktat acidoziga shubha bo'lganda, dori vositasini qo'llashni to'xtatish va bemorni darhol shifoxonaga joylashtirish zarur.
Buyrak yetishmovchiligi. Metformin buyraklar orqali chiqarilgani sababli, Insufor dori vositasini qo'llashdan oldin va davolash davomida qon plazmasidagi kreatinin darajasini nazorat qilish zarur:

normal buyrak funksiyasiga ega bemorlarda yiliga kamida 1 marta;
buynak funksiyasi buzilgan bemorlar va qari bemorlarda yiliga kamida 2-4 marta.
Gipotenziya vositalari, diuretiklar va NPLs bilan davolashni boshlaganda buyrak funksiyasi buzilishi mumkin bo'lgan holatlarda ehtiyotkorlik bilan yondashish zarur.
Yodli rentgen kontrast vositalari. V/v rentgen kontrast vositalarini qo'llash buyrak yetishmovchiligiga olib kelishi va natijada metformin to'planishi va laktat acidozining rivojlanishiga sabab bo'lishi mumkin. Shuning uchun, buyrak funksiyasiga qarab, metformin qo'llashni tadqiqotlar o'tkazilishidan 48 soat oldin yoki davomida to'xtatish va tadqiqotdan keyin 48 soatdan oldin qayta tiklamaslik zarur, buyrak funksiyasini baholash bilan.
Jarrohlik aralashuvlari. Insufor dori vositasini rejalashtirilgan jarrohlik aralashuvidan 48 soat oldin to'xtatish zarur, bu umumiy, orqa yoki peridural anesteziya ostida o'tkaziladi va operatsiyadan keyin 48 soatdan oldin qayta tiklanmasligi kerak, buyrak funksiyasini baholash bilan.
Bollar. Klinik tadqiqotlar natijalariga ko'ra, metformin bolalarning o'sishi va jinsiy yetilishiga ta'sir ko'rsatmaydi. Biroq, Insufor dori vositasini uzoq muddatli qo'llashda metforminning o'sish va jinsiy yetilishiga ta'siri haqida ma'lumot yo'q, shuning uchun dori vositasini bolalarda, ayniqsa 10-12 yoshda, ehtiyotkorlik bilan qo'llash zarur.
Boshqa ehtiyot choralar. Bemorlar kun davomida uglevodlarni bir xil miqdorda olish uchun dietani saqlashlari kerak. Ortiqcha vaznli bemorlar past kaloriya dietasini davom ettirishlari kerak. Laboratoriya ko'rsatkichlarini muntazam ravishda nazorat qilish zarur.
Insufor dori vositasini insulinga yoki boshqa og'iz orqali qandni kamaytiruvchi vositalar (masalan, sulfonilurea yoki meglitinid hosilalari) bilan birgalikda qo'llaganda gipoglikemik ta'sir kuchayishi mumkin.
Tabletkalar qobig'ining parchalarining najasda mavjudligi mumkin. Bu normal hodisa bo'lib, klinik ahamiyatga ega emas.
Homiladorlik va emizish davrida qo'llash. Homiladorlik davrida nazorat qilinmaydigan diabet (gestatsion yoki doimiy) tug'ma anomaliyalar va perinatal o'lim xavfini oshiradi. Homilador ayollarda metformin qo'llashga oid cheklangan ma'lumotlar mavjud bo'lib, bu tug'ma anomaliyalar xavfini oshirmaydi. Doklinik tadqiqotlar homiladorlik, embrional rivojlanish, tug'ish va tug'ilgandan keyingi rivojlanishga salbiy ta'sir ko'rsatmagan. Homiladorlikni rejalashtirish yoki homiladorlik holatida metformin terapiyasini to'xtatish, shifokorga xabar berish va qon shakarini saqlash uchun insulinterapiyani belgilash zarur.
Emizish. Metformin emizikli sut bilan chiqariladi. Yangi tug'ilgan chaqaloqlarda nojo'ya ta'sirlar qayd etilmagan. Biroq, dori vositasining xavfsizligi haqida yetarli ma'lumotlar yo'qligi sababli, Insufor dori vositasini qo'llash davrida emizishni tavsiya etilmaydi. Emizishni to'xtatish to'g'risida qaror qabul qilishda onaga dori vositasining foydasi va bolaga potentsial xavfini hisobga olish zarur.
Fertillik. Metformin erkaklar va ayollarning fertilitesiga ta'sir ko'rsatmagan, 600 mg/kg/kundalik dozada qo'llanganda, bu inson uchun tavsiya etilgan maksimal sutkalik dozaning deyarli 3 baravarini tashkil etadi va tana yuzasi maydonidan kelib chiqib hisoblanadi.
Bollar. 10 yoshdan oshgan bolalarni davolash uchun qo'llaniladi.
Transport vositalarini boshqarish yoki boshqa mexanizmlar bilan ishlashda reaktsiya tezligiga ta'sir ko'rsatish qobiliyati. Insufor transport vositalarini boshqarish va boshqa mexanizmlar bilan ishlashda reaktsiya tezligiga ta'sir ko'rsatmaydi, chunki dori vositasining monoterapiyasi gipoglikemiyani keltirib chiqarmaydi.
Biroq, metforminni boshqa gipoglikemik vositalar (sulfonilurea hosilalari, insulin, repaglinid va boshqalar) bilan birgalikda ehtiyotkorlik bilan qo'llash zarur, gipoglikemiya rivojlanish xavfi sababli. 

 

Metformin ta'sirini kuchaytiradi: nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalar, MAO ingibitorlari, oksitetratsiklin, APF ingibitorlari, klofibrat hosilalari, siklofosfamid, beta-adrenoblokatorlar.

Metforminni sulfonilmochevina hosilalari, insulin, akarboza va salitsilatlar bilan birga qo‘llanganda gipoglikemik ta’sir kuchayishi mumkin. Sulfonilmochevina hosilalari, insulin bilan mos keladi.

Nifedipin metformin so‘rilishini, konsentratsiyasini oshiradi, chiqarilishini uzaytiradi.

Insufor ta’sirini fenotiazinlar, qalqonsimon bez gormonlari, estrogenlar, og‘iz orqali kontratseptivlar, fenitoin, nikotin kislotasi, kalsiy antagonistlari, izoniazid susaytiradi.

Metformin va danazol birga qo‘llanganda giperglikemik ta’sir rivojlanishi mumkin (bunday kombinatsiya tavsiya etilmaydi).

Metformin va xlorpromazin birga qo‘llanganda, neyroleptik yuqori dozalarda qo‘llanganda insulin ajralishini kamaytiradi va qonda glyukoza darajasini oshiradi (bunda metformin dozasini qonda glyukoza darajasi nazorati ostida tuzatish talab qilinishi mumkin).

Beta-2-simpatomimetiklar in'ektsiyalari bir vaqtda o‘tkazilganda metformin gipoglikemik ta’siri susayishi mumkin (qonda glyukoza miqdorini nazorat qilish va zarurat tug‘ilganda insulin buyurish kerak).

Birga buyurilganda glyukokortikosteroidlar (tizimli va mahalliy qo‘llash uchun) metformin samaradorligiga ta’sir qiladi, glyukozaga tolerantlikni pasaytiradi va plazmadagi glyukoza darajasini oshiradi, ba’zi hollarda ketoz chaqiradi (bunday kombinatsiyani qo‘llash zarur bo‘lsa, metformin dozasini qonda glyukoza darajasi nazorati ostida tuzatish talab qilinadi).

Metformin ta’sirini tiazid va boshqa diuretiklar susaytiradi. Furosemid metforminning maksimal konsentratsiyasini 22% ga oshiradi. Insufor furosemidning maksimal konsentratsiyasi va yarim chiqarilish davrini mos ravishda 31% va 42,3% ga kamaytiradi. Petlya diuretiklari va metformin birga qo‘llanganda, funksional buyrak yetishmovchiligi rivojlanishi mumkinligi sababli laktatsidoz yuzaga kelishi mumkin.

Buyrak kanallari orqali sekretsiya qilinadigan preparatlar (amilorid, digoksin, morfin, prokainamid, xinin, xinin, ranitidin, triamteren va vankomitsin) naychali transport tizimlari uchun raqobatlashadi va uzoq muddatli davolashda metforminning maksimal konsentratsiyasini 60% ga oshirishi mumkin.

Metformin qabul qilinayotganda yod saqlovchi rentgen kontrast vositalaridan radiologik tekshiruv uchun foydalanish funksional buyrak yetishmovchiligi fonida laktatsidoz rivojlanishiga olib kelishi mumkin.

Metformin qabul qilinayotganda spirtli ichimliklar va etanol saqlovchi dori vositalarini iste’mol qilish mumkin emas. Metformin va etanol yoki etanol saqlovchi preparatlar birga qo‘llanganda, ayniqsa ochlik yoki past kaloriyali dieta saqlanganda, laktatsidoz rivojlanish xavfi oshadi.

Dori vositasi ehtiyotkorlik bilan bilvosita antikoagulyantlar bilan birga qo‘llanadi, chunki metformin ularning ta’sirini susaytiradi.

Tsimetidin metformin chiqarilishini sekinlashtiradi, natijada laktatsidoz rivojlanish xavfi oshadi. 

 

Sintomlar: gipoglikemiya, laktatsidoz (sut kislotali atsidoz) rivojlanishi mumkin. Laktatsidozning erta belgilariga ko'ngil aynishi, qusish, diareya, tana haroratining oshishi, qorin og'rig'i, mushak og'rig'i kiradi; keyinchalik nafas olish tezlashishi, bosh aylanishi, ong buzilishi, koma bo'lishi mumkin.

Davolash: metformin darhol bekor qilinadi, zudlik bilan shifoxonaga yotqizish, qonda laktat konsentratsiyasini aniqlash; zarur bo'lsa simptomatik terapiya o'tkaziladi. Eng samarali usul - gemodializ (laktatni organizmdan chiqaradi).