Farmakologik xususiyatlari
Glutatiyon - bu maxsus funktsiyaga ega bo'lgan, hujayralarda keng tarqalgan tripeptid bo'lib, bir qator biologik jarayonlarda ishtirok etadi va detoksifikatsiyada muhim rol o'ynaydi, hujayralarni ksenobiotiklar, erkin radikallar va nurlanishning zararli ta'siridan himoya qiladi. Glutatiyon tarkibida glisin, tsistein va glutamik kislota mavjud. Glutatiyon - kuchli gepatoprotektor, antioksidant, immunomodulyator va detoksikant.
Glutatiyon immun va qon hosil qilish tizimlariga ijobiy ta'sir ko'rsatadi, organizmni toksinlardan tozalashga yordam beradi, shuningdek, jigar hujayralarini salbiy omillardan (toksinlar, spirt, antibiotiklar) himoya qiladi. Immun javobining barcha bosqichlarida erkin radikallar va ularning hosilalari, shuningdek, antioksidant tizimi tartibga soluvchi funktsiyani bajaradi va immun javoblarni cheklash yoki faollashtirishga yordam berishi mumkin. Glutatiyon immun javobni tartibga solishda asosiy bo'g'inlardan biridir.
Glutatiyon in'ektsiyalari, odatda, bir qator kasalliklarni kompleks davolashda va profilaktik maqsadlarda qo'llaniladi.
Glutatiyon jigar, eritrotsitlar va buyrak usti bezlarida katta miqdorda mavjud.
Qayta tiklangan glutatiyon shakli ba'zi ferment tizimlarini faollashtiradi.
Glutatiyon og'ir metall ionlari bilan bog'lanadi, ular sulfhidril va disulfid guruhlariga ta'sir qiladi, ularni zararsizlantiradi. Glutatiyon moddalar almashinuvida vodorod tashuvchisi sifatida ishtirok etadi. U inson organizmidagi eng kuchli biologik antioksidantdir, lekin erta tug'ilgan chaqaloqlarda qayta tiklangan glutatiyon yetishmovchiligi kuzatiladi, bu esa erta tug'ilish darajasi oshganida ortadi. Tug'ilgandan so'ng qayta tiklangan glutatiyon yetishmovchiligi o'pkalarni oksidativ stressning zararli ta'siridan himoya qilish uchun kompensatsiya mexanizmi hisoblanadi.
Kam miqdorda qayta tiklangan glutatiyonni o'z ichiga olgan eritrotsitlar nisbatan osonlik bilan yo'q qilinadi.
Glutatiyon uglerod almashinuvi uchun zarur, lipid almashinuvi ustida ta'sir ko'rsatadi, ateroskleroz rivojlanishini oldini oladi, qarishni sekinlashtiradi. Qandli diabet bilan og'rigan bemorlarda glutatiyon tizimining komponentlarida maxsus korrelyatsion o'zgarishlar aniqlangan bo'lib, bu peroksid birikmalarini tiklash va erkin radikallarni neytrallashtirishga qaratilgan.
Glutatiyon yetishmovchiligi, nerv tizimiga ta'sir qilib, fikrlash, muvofiqlik jarayonlarida buzilishlarga olib keladi va tremor paydo bo'lishiga sabab bo'ladi.
Homilador ayollarda gestatsion asoratlar paytida placentadagi glutatiyon tizimida sezilarli o'zgarishlar aniqlanadi, bu esa preeklampsiya va surunkali fetoplatsentar yetishmovchilikning rivojlanishini to'xtatishga yordam beradigan kompensatsion moslashuv reaktsiyalari sifatida ko'rilishi kerak.
Klinik tadqiqotlar glutatiyon infuziyasining, saraton kasalligi bilan og'rigan bemorlarda, tuxumdon saratoni, oshqozon saratoni va kolorektal saraton oldidan kiritilishi, cisplatin va oxaliplatin qo'llanilishi natijasida yuzaga keladigan buyrak yetishmovchiligi va neyrotoksiklikdan samarali himoya qilishini tasdiqladi, bu esa zarur bo'lganda saraton qarshi vositaning yuqori kumulyativ dozalarga erishish imkonini beradi.