Farmakologik xususiyatlari
Gepatoprotektiv, xoleretik, xolelitolitik, gipoxolesterinemik, gipolipidemik va ba'zi immunomodulyator ta'sir ko'rsatadi.
Gepatotsit membranasiga o‘rnashadi, uning tuzilishini barqarorlashtiradi va gepatotsitni o‘t kislotasi tuzlarining zararli ta’siridan himoya qiladi, shu tariqa sitotoksik effektni kamaytiradi. Xolestazda Ca2+-ga bog‘liq alfa-proteazani faollashtiradi va ekzotsitozni stimulyatsiya qiladi, toksik o‘t kislotalari (xenodezoksixolevaya, litoxolevaya, dezoksixolevaya va boshqalar) konsentratsiyasini kamaytiradi, ularning konsentratsiyasi surunkali jigar kasalliklari bo‘lgan bemorlarda yuqori bo‘ladi.
Yuqori qutblilikka ega bo‘lgan ursodezoksixolevaya kislota apolyar (toksik) o‘t kislotalari bilan no-toksik aralash mitsellalar hosil qiladi, bu esa biliar reflyuks-gastrit va reflyuks-ezofagitda oshqozon reflyuktatining hujayra membranalariga zarar yetkazish qobiliyatini kamaytiradi. Bundan tashqari, ursodezoksixolevaya kislota ikki molekulali tuzilmalar hosil qiladi, ular hujayra membranalari (gepatotsitlar, xolangiositlar, OVKT epiteliy hujayralari) tarkibiga kirishi, ularni barqarorlashtirishi va sitotoksik mitsellalarning ta’siriga chidamsiz qilishi mumkin – sitoprotektiv, gepatoprotektiv effekt.
Ichakda uning so‘rilishini bostirish, jigarda sintezini susaytirish va o‘tga sekretsiyasini kamaytirish hisobiga o‘tning xolesterin bilan to‘yinganligini kamaytiradi; xolesterin bilan suyuq kristallar hosil qilib, uning o‘tdagi eruvchanligini oshiradi; o‘tning litogen indeksini kamaytiradi. Natijada xolesterinli o‘t toshlari eriydi (o‘t tarkibidagi xolesterin/o‘t kislotalari nisbati o‘zgarishi natijasida) va yangi koncrementlar hosil bo‘lishi oldi olinadi (o‘tdagi xolesterin miqdori kamayishi natijasida) – litolitik effekt.
Bikarbonatlarga boy xolerazni induktsiya qiladi, bu o‘t o‘tishining oshishiga va toksik o‘t kislotalarining ichak orqali chiqarilishini stimulyatsiya qiladi, bu esa intrahepatik xolestazning bartaraf etilishiga yordam beradi – antixolestatik effekt.
Immunomodulyator ta’siri gepatotsitlar va xolangiositlar membranalarida HLA-antigenlar ekspressiyasini bostirish, immunokompetent immunoglobulinlar (birinchi navbatda IgM) faolligini kamaytirish, limfotsitlarning tabiiy killer faolligini normallashtirish, interleykin-2 hosil bo‘lishiga ta’sir qilish, eozinofillar sonini kamaytirish va boshqalar bilan bog‘liq.
Birlamchi biliar sirroz, mukovissidoz va alkogolli steatogepatit bilan kasallangan bemorlarda fibrozning rivojlanishini ishonchli tarzda sekinlashtiradi – antifibrolitik effekt. Qizilo‘ngach varikoz kengayishi rivojlanish xavfini kamaytiradi.
Ursodezoksixolevaya kislota hujayralarning (gepatotsitlar, xolangiositlar va boshqalar) erta qarish va nobud bo‘lish jarayonlarini sekinlashtiradi – antiapoptotik effekt.
Kolorektal rak hujayralarining o‘sishini to‘xtatadi (yo‘g‘on ichak raki bo‘yicha antitumor ta’sir).