-
Qo'llanilishi
• Cryptococcus zamburug'i bilan chaqirilgan tizimli zararlanishlar, shu jumladan meningit, sepsis, o‘pka va teri infeksiyalari, immun javobi normal bo‘lgan bemorlarda ham, immunodepressiyaning turli shakllariga ega bo‘lgan bemorlarda ham (shu jumladan OITS bilan kasallangan bemorlar, transplantatsiya qilingan organlar retsipientlari); OITS bilan kasallangan bemorlarda kriptokokk infeksiyasining oldini olish maqsadida qo‘llaniladigan qo‘llab-quvvatlovchi terapiya.
• Generalizatsiyalashgan kandidoz, kandidemiya, dissemine kandidoz (ko‘z, endokard, qorin bo‘shlig‘i organlari, nafas olish va siydik-jinsiy organlar zararlanishi bilan). Davolash yomon sifatli o‘smalari bo‘lgan va tsitostatik yoki immunodepressiv terapiya kursini olayotgan bemorlarda, shuningdek, ularning rivojlanishiga moyil qiluvchi boshqa omillar mavjud bo‘lganda ham o‘tkazilishi mumkin – davolash va profilaktika.
• Og‘iz bo‘shlig‘i, halqum, qizilo‘ngach shilliq qavatlarining kandidozi, invaziv bo‘lmagan bronx-o‘pka kandidozlari, kandiduriya, teri-shilliq va surunkali og‘iz atrofik kandidozi (tish protezlari taqish bilan bog‘liq).
• Genital kandidoz vaginal (o‘tkir va qaytalanuvchi). Kandidoz balaniti. Vaginal kandidozning qaytalanish chastotasini kamaytirish maqsadida profilaktik qo‘llash (yilda uch va undan ortiq epizodlar).
• Yomon sifatli o‘smalari bo‘lgan bemorlarda kimyo- yoki nurlanish terapiyasi fonida zamburug‘li infeksiyalarning profilaktikasi; OITS bilan kasallangan bemorlarda orofaringeal kandidozning qaytalanishini oldini olish.
• Oyoq, tana, qov sohasining mikozlari, onixomikoz, rangli temiratki, teri kandidoz infeksiyalari.
• Normal immunitetga ega bo‘lgan bemorlarda chuqur endemik mikozlar (koktsidiomikoz, parakoktsidiomikoz, sporotrixoz va gistoplazmoz).
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
• Terfenadin (doimiy ravishda flukonazol 400 mg/kun va undan yuqori dozada qabul qilinayotganda), astemizol va QT intervalini uzaytiruvchi boshqa preparatlarni bir vaqtda qabul qilish.
• Tsizapridni bir vaqtda qabul qilish.
• Preparatga yoki tuzilishi jihatidan yaqin bo‘lgan azol birikmalariga yuqori sezuvchanlik.
• Laktozani o‘zlashtira olmaslik, laktaza yetishmovchiligi yoki glyukoza-galaktoza malabsorbsiyasi.
• 3 yoshgacha bo‘lgan bolalar (ushbu dori shakli uchun).
Ehtiyotkorlik bilan. Jigar va/yoki buyrak yetishmovchiligi, flukonazol qabul qilish fonida yuzaki zamburug‘li infeksiyali va invaziv/sistemali zamburug‘li infeksiyali bemorlarda toshma paydo bo‘lishi, aritmiya chaqiruvchi omillar ko‘p bo‘lgan bemorlarda (yurakning organik kasalliklari, elektrolit muvozanatining buzilishi, aritmiya chaqiruvchi dori vositalarini bir vaqtda qabul qilish) potentsial proaritmogen holatlar, potentsial gepatotoksik vositalarni bir vaqtda qabul qilish, alkogolizm. Terfenadin va flukonazolni 400 mg/kun dan kam dozada bir vaqtda qabul qilish.
-
Qo'llash usuli
Og'iz orqali. Kattalarga kriptokokk meningiti va boshqa joylardagi kriptokokk infeksiyalarida birinchi kuni odatda 400 mg buyuriladi, so'ngra davolash 200 mg - 400 mg 1 marta/kun davom ettiriladi. Kriptokokk infeksiyalarini davolash davomiyligi klinik samaradorlikka, mikologik tekshiruv bilan tasdiqlangan natijaga bog'liq; kriptokokk meningitida odatda kamida 6-8 hafta davom ettiriladi.
SPID bilan kasallangan bemorlarda kriptokokk meningiti qaytalanishining oldini olish uchun, birlamchi davolash to'liq kursi tugagandan so'ng, flukonazol 200 mg/kun dozada uzoq muddat buyuriladi.
Kandidemiyada, dissemine kandidoz va boshqa invaziv kandidoz infeksiyalarida doza odatda birinchi kuni 400 mg, so'ngra 200 mg. Klinik samaradorlik yetarli bo'lmaganda preparat dozasini 400 mg/kun gacha oshirish mumkin. Davolash davomiyligi klinik samaradorlikka bog'liq.
Orofarin-geal kandidozda preparat odatda 50-100 mg 1 marta/kun buyuriladi; davolash davomiyligi 7-14 kun. Zarurat bo'lsa, immuniteti ancha pasaygan bemorlarda davolash uzoqroq bo'lishi mumkin. SPID bilan kasallangan bemorlarda orofaringeal kandidoz qaytalanishining oldini olish uchun birlamchi terapiya to'liq kursi tugagandan so'ng preparat 150 mg 1 marta haftasiga buyurilishi mumkin.
Og'iz bo'shlig'i atrofik kandidozida, tish protezlari taqish bilan bog'liq bo'lsa, flukonazol odatda 50 mg 1 marta/kun 14 kun davomida, protezni mahalliy antiseptik vositalar bilan ishlov berish bilan birga buyuriladi.
Kandidozning boshqa joylashuvlarida (genital kandidozdan tashqari), masalan, ezofagit, noinvaziv bronx-o'pka zararlanishi, kandiduriya, teri va shilliq qavatlar kandidozi va boshqalar, samarali doza odatda 50-100 mg/kun, davolash davomiyligi 14-30 kun.
Vaginal kandidozda flukonazol bir marta og'iz orqali 150 mg dozada qabul qilinadi. Vaginal kandidoz qaytalanish chastotasini kamaytirish uchun preparat 150 mg 1 marta oyda ishlatilishi mumkin. Davolash davomiyligi individual belgilanadi; 4 dan 12 oygacha o'zgaradi. Ba'zi bemorlarga ko'proq tez-tez qo'llash talab qilinishi mumkin.
Candida spp. sababli balanitte flukonazol bir marta 150 mg og'iz orqali buyuriladi.
Kandidoz profilaktikasi uchun tavsiya etilgan flukonazol doza 50-400 mg 1 marta/kun, zamburug'li infeksiya rivojlanish xavfi darajasiga qarab. Generalizatsiyalashgan infeksiya xavfi yuqori bo'lsa, masalan, kutilayotgan kuchli yoki uzoq davom etuvchi neytropeniya bo'lgan bemorlarda, tavsiya etilgan doza 400 mg 1 marta/kun. Flukonazol neytropeniya kutilayotganidan bir necha kun oldin buyuriladi; neytrofillar soni 1000/mm3 dan oshgach, yana 7 kun davom ettiriladi.
Teri mikozlarida, shu jumladan oyoq mikozlari, qov sohasidagi teri mikozlari va teri kandidozlarida tavsiya etilgan doza 150 mg 1 marta haftasiga yoki 50 mg 1 marta/kun. Davolash davomiyligi odatda 2-4 hafta, ammo oyoq mikozlarida uzoqroq davolash (6 haftagacha) talab qilinishi mumkin.
Pityriazis versikolorda - 300 mg 1 marta haftasiga 2 hafta davomida, ba'zi bemorlarga 300 mg uchinchi haftada kerak bo'lishi mumkin, ayrim hollarda esa 300-400 mg bir martalik qabul qilish yetarli bo'ladi; muqobil sxema - 50 mg 1 marta kuniga 2-4 hafta davomida.
Onixomikozda tavsiya etilgan doza 150 mg 1 marta haftasiga. Davolash infeksiyalangan tirnoq o'rnini sog'lom tirnoq bilan to'liq almashtirilguncha davom ettiriladi. Qo'l tirnoqlari uchun 3-6 oy, oyoq tirnoqlari uchun 6-12 oy kerak bo'ladi. Biroq, tirnoq o'sish tezligi odamga va yoshga qarab farq qilishi mumkin.
Chuqur endemik mikozlarda preparatni 200-400 mg/kun dozada 2 yilgacha qo'llash talab qilinishi mumkin. Davolash davomiyligi individual belgilanadi; koktsidiomikozda 11-24 oy; parakoktsidiomikozda 2-17 oy; sporotrixozda 1-16 oy va gistoplazmozda 3-17 oy bo'lishi mumkin.
Bolalarda, kattalardagi o'xshash infeksiyalarda bo'lgani kabi, davolash davomiyligi klinik va mikologik samaraga bog'liq. Bolalarda preparatning kunlik dozasi kattalardagi dozadan oshmasligi kerak, ya'ni kuniga 400 mg dan ko'p emas. Preparat har kuni 1 marta/kun buyuriladi.
Bolalarda qizilo'ngach kandidozida flukonazol bir marta kunlik 3 mg/kg dozada buyuriladi, quyidagi o'rtacha dozalar: 3-6 yosh (tana vazni 15-20 kg) - 50 mg; 7-9 yosh (tana vazni 21-29 kg) - 50-100 mg; 10-12 yosh (tana vazni 30-40 kg) - 100-150 mg; 12-15 yosh (tana vazni 40-50 kg) – 100-150 mg. Davolash davomiyligi - kamida 3 hafta va simptomlar yo'qolgandan keyin yana 2 hafta.
Bolalarda shilliq qavatlar kandidozida flukonazol bir marta kunlik 3 mg/kg dozada buyuriladi, quyidagi o'rtacha dozalar: 3-6 yosh (tana vazni 15-20 kg) - 1-kuni 100-150 mg, keyin - 50 mg; 7-9 yosh (tana vazni 21-29 kg) - 1-kuni 100-200 mg, keyin - 100 mg; 10-12 yosh (tana vazni 30-40 kg) - 1-kuni 100-150 mg, keyin - 50-100 mg; 12-15 yosh (tana vazni 40-50 kg) - 1-kuni 250-300 mg, keyin - 100-150 mg. Davolash davomiyligi - kamida 3 hafta.
Bolalarda generalizatsiyalashgan kandidoz va kriptokokk infeksiyasida (shu jumladan meningitda) flukonazol bir marta kunlik 6-12 mg/kg dozada buyuriladi, quyidagi o'rtacha dozalar: 3-6 yosh (tana vazni 15-20 kg) - 100-250 mg; 7-9 yosh (tana vazni 21-29 kg) - 100-300 mg; 10-12 yosh (tana vazni 30-40 kg) - 200-350 mg; 12-15 yosh (tana vazni 40-50 kg) - 250-400 mg. Davolash davomiyligi - 10-12 hafta (likvorda qo'zg'atuvchilar yo'qligi laboratoriya bilan tasdiqlanguncha).
Immuniteti pasaygan, infeksiya rivojlanish xavfi neytropeniya bilan bog'liq bo'lgan bolalarda (sitotoksik kimyoterapiya yoki nur terapiyasi natijasida) zamburug'li infeksiyalar profilaktikasi uchun flukonazol 3-12 mg/kg/kun dozada, induktsiyalangan neytropeniya og'irligi va davomiyligiga qarab, quyidagi o'rtacha dozalar: 3-6 yosh (tana vazni 15-20 kg) - 50-250 mg; 7-9 yosh (tana vazni 21-29 kg) - 50-300 mg; 10-12 yosh (tana vazni 30-40 kg) - 100-350 mg; 12-15 yosh (tana vazni 40-50 kg) - 100-400 mg. Davolash davomiyligi - induktsiyalangan neytropeniya bartaraf etilgunga qadar.
Buyrak funksiyasi buzilgan bolalarda preparatning kunlik dozasi (kattalardagi kabi) buyrak yetishmovchiligi darajasiga mos ravishda kamaytirilishi kerak.
Keksalarda buyrak funksiyasi buzilmagan hollarda preparatning odatdagi dozalash tartibiga rioya qilinadi. Buyrak yetishmovchiligi bo'lgan bemorlarda (kreatinin klirensi 50 ml/min dan kam) dozalash tartibi quyida ko'rsatilganidek tuzatiladi.
Buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda preparatni qo'llash. Flukonazol asosan o'zgarmagan holda siydik bilan chiqariladi. Bir martalik qabulda doza o'zgartirilmaydi. Takroriy buyurishda buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarga avval "zarba" doza 50 mg dan 400 mg gacha kiritiladi. Agar kreatinin klirensi (KK) 50 ml/min bo'lsa, preparatning odatdagi doza (tavsiya etilgan dozadan 100%) kuniga bir marta qo'llaniladi. KK 11 dan 50 ml/min gacha bo'lsa, tavsiya etilgan dozadan 50% doza qo'llaniladi. Doimiy gemodializda bo'lgan bemorlarga har bir gemodializ seansidan keyin bir doza preparat buyuriladi.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan ta'm sezgisining o'zgarishi, qusish, ko'ngil aynishi, diareya, meteorizm, qorin og'rig'i, jigar funksiyasining buzilishi (sariqlik, giperbilirubinemiya, alaninaminotransferaza, aspartataminotransferaza, shilali fosfataza faolligining oshishi, gepatit, gepatosellyulyar nekroz), shu jumladan o'lim bilan yakunlanishi mumkin.
Nerv tizimi tomonidan bosh og'rig'i, bosh aylanishi, tutqanoq.
Yurak-qon tomir tizimi tomonidan Q-T intervalining uzayishi, qorinchalarning fibrillyatsiyasi/titrashi.
Qon yaratuvchi organlar tomonidan leyopeniya, trombotsitopeniya, neytropeniya, agranulositoz.
Allergik reaksiyalar teri toshmasi, ko'p shaklli ekssudativ eritema (shu jumladan Stivens-Djonson sindromi), toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi), anafilaktoid reaksiyalar (shu jumladan angionevrotik shish, yuz shishi, eshakemi, teri qichishishi).
Boshqalar buyrak funksiyasining buzilishi, alopesiya, giperxolesterinemiya, gipertrigliseridemiya, gipokaliemiya.
-
Farmakologik xususiyatlari
Flukonazol, yangi triazol sinfiga mansub zamburug‘larga qarshi vosita. Yuqori darajada spetsifik ta’sirga ega bo‘lib, zamburug‘larning sitoxrom P450 ga bog‘liq fermentlari faolligini ingibitsiya qiladi. Zamburug‘ hujayralarining lanosterolini ergosterolga aylanishini bloklaydi; hujayra membranasining o‘tkazuvchanligini oshiradi, uning o‘sishi va replikatsiyasini buzadi. Flukonazol, zamburug‘larning sitoxrom P450 ga yuqori selektivlikka ega bo‘lib, inson organizmida bu fermentlarni deyarli bostirmaydi (itrakonazol, klotrimazol, ekonazol va ketokonazolga nisbatan, inson jigarining mikrosomalari sitoxrom P450 ga bog‘liq oksidlovchi jarayonlarni kamroq darajada bostiradi). Antiandrogen faollikka ega emas.
Opportunistik mikozlarda faol, jumladan Candida spp. (immunodepressiya fonida generalizatsiyalashgan kandidiaz shakllarini o‘z ichiga oladi), Cryptococcus neoformans va Coccidioides immitis (ichki bosh miya infeksiyalarini o‘z ichiga oladi), Microsporum spp. va Trichophyton spp.; endemik mikozlarda, Blastomyces dermatidis, Histoplasma capsulatum (immunodepressiya holatida ham) sababli yuzaga kelgan hollarda faol.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Davolash kliniko-gematologik remissiya paydo bo‘lguncha davom ettirilishi kerak. Davolashni erta to‘xtatish relapslarga olib keladi. Davolashni ekish yoki boshqa laborator tahlillar natijalari bo‘lmasa ham boshlash mumkin, biroq ular mavjud bo‘lsa, fungitsid terapiyani mos ravishda tuzatish tavsiya etiladi. Davolash davomida qon ko‘rsatkichlari, buyrak va jigar funksiyasini nazorat qilish zarur. Buyrak va jigar funksiyasi buzilishi yuzaga kelsa, preparat qabulini to‘xtatish kerak. Noyob hollarda flukonazol qo‘llanilishi jigar toksik o‘zgarishlari bilan kechgan. Flukonazol bilan bog‘liq gepatotoksik effektlar holatida ularning umumiy sutkalik doza, terapiya davomiyligi, bemorning jinsi va yoshi bilan aniq bog‘liqligi qayd etilmagan.