Estrogen yetishmovchiligi bilan bog‘liq simptomlarni bartaraf etish uchun o‘tkaziladigan o‘rinbosar gormonal terapiya (ZGT) postmenopauza davridagi ayollarda oxirgi hayz ko‘rganidan kamida 6 oy o‘tgach. Postmenopauza davridagi ayollarda osteoporozning oldini olish, suyak sinish xavfi yuqori bo‘lsa va osteoporoz profilaktikasi uchun boshqa dori vositalarini qo‘llash mumkin bo‘lmaganda yoki ularga qarshi ko‘rsatmalar mavjud bo‘lsa.

- O'tmishda aniqlangan yoki gumon qilingan sut bezlari raki; - aniqlangan yoki gumon qilingan estrogenbog'liq yomon sifatli o'smalar (masalan, endometriy raki); - aniqlangan yoki gumon qilingan progestagenbog'liq yangi o'smalar (masalan, meningioma); - noma'lum kelib chiqishli vaginal qon ketishlar; - davolanmagan endometriy giperoziyasi; - hozirda mavjud yoki o'tmishda bo'lgan venoz tromboemboliyalar (chuqur venalar trombozi, o'pka arteriyalari tromboemboliyasi); - aniqlangan trombofilik buzilishlar (masalan, protein S, protein C yoki antitrombin yetishmovchiligi); - faol yoki yaqinda bo'lgan arterial tromboembolik kasalliklar (masalan, stenokardiya, miokard infarkti); - o'tkir jigar kasalliklari, shuningdek o'tmishda bo'lgan jigar kasalliklari, agar jigar funksiyasi ko'rsatkichlari normallashmagan bo'lsa; - porfiriya; - homiladorlik va laktatsiya davri; - bolalar yoshi; - faol moddalarga yoki preparatning har qanday yordamchi moddasiga ma'lum bo'lgan yuqori sezuvchanlik.

Og'iz orqali qabul qilish uchun. Estrogen doimiy ravishda qabul qilinadi. Progestagen esa 28 kunlik siklning oxirgi 14 kunida ketma-ket qo'shiladi. Davolash bir dona, tarkibida 1 yoki 2 mg estradiol bo'lgan tabletkani, kuniga 1 marta, har kuni 28 kunlik siklning dastlabki 14 kuni davomida qabul qilishdan boshlanadi; keyin esa navbatdagi 14 kun davomida har kuni 1 dona, tarkibida 1 yoki 2 mg estradiol va 10 mg didrogesteron bo'lgan tabletkani, kuniga 1 marta, 28 kunlik kalendar qadoqdagi ko'rsatmaga muvofiq qabul qilinadi. 28 kunlik sikl tugagach, darhol yangi sikl boshlanishi kerak. Femoston® preparatini qadoqlar orasida tanaffus qilmasdan qabul qilish lozim. Postmenopauzal simptomlarni boshlash va davom ettirish uchun minimal samarali dozalarda va minimal muddat davomida buyurish zarur. Odatda davolashni tarkibida 1 mg estradiol va 10 mg didrogesteron bo'lgan Femoston® preparatini qabul qilishdan boshlash tavsiya etiladi. Klinik javobga qarab doza individual tarzda tanlanishi mumkin. Boshqa doimiy ketma-ket yoki siklik davolashdan o'tayotgan bemorlar 28 kunlik davolash siklini tugatishlari, shundan so'ng Femoston® preparatini tanaffussiz qabul qilishlari mumkin. Doimiy kombinatsiyalangan terapiyadan o'tayotgan bemorlar Femoston bilan davolashni istalgan vaqtda boshlashlari mumkin. Agar doza qabul qilinmay qolsa, uni imkon qadar tezroq qabul qilish kerak. Agar 12 soatdan ko'proq vaqt o'tgan bo'lsa, davolash keyingi tabletkani qabul qilish bilan davom ettiriladi, o'tkazib yuborilgan tabletkani qabul qilmasdan. Bunday hollarda proyiv qon ketishi yoki qonli ajralmalar ehtimoli oshishi mumkin. Femoston® ovqat qabul qilishdan qat'i nazar qo'llanilishi mumkin.

Klinik tadqiqotlarda, estradiol/didrogesteron qabul qilgan bemorlarda eng ko‘p quyidagi nojo‘ya reaksiyalar haqida xabar berilgan: bosh og‘rig‘i, qorin og‘rig‘i, ko‘krak bezlarida og‘riq/sezgirlik, bel og‘rig‘i. Klinik tadqiqotlarda (n=4929) quyidagi nojo‘ya reaksiyalar bemorlarda quyidagi tez-tezlikda kuzatilgan: juda tez-tez >1/10, tez-tez 1/100, lekin <1/10, kam-tez-tez 1/1000, lekin <1/100, kam 1/10000, <1/1000. Infeksiyalar va invaziyalar tez-tez – vaginal kandidoz. Yaxshi sifatli, yomon sifatli va aniqlanmagan yangi o‘simtalar kam-tez-tez – leyomioma o‘lchamining kattalashuvi. Immun tizimi tomonidan buzilishlar kam-tez-tez – gipersensitivlik reaksiyalari. Psixika tomonidan buzilishlar tez-tez – depressiya, asabiylik; kam-tez-tez – libido o‘zgarishlari. Markaziy asab tizimi tomonidan buzilishlar juda tez-tez – bosh og‘rig‘i; tez-tez – migren, bosh aylanishi. Yurak tomonidan buzilishlar kam – miokard infarkti. Tomirlar tomonidan buzilishlar kam-tez-tez – venoz tromboemboliyalar*. Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan buzilishlar juda tez-tez – qorin og‘rig‘i; tez-tez – ko‘ngil aynishi, qusish, meteorizm. Jigar va o‘t yo‘llari tomonidan buzilishlar kam-tez-tez – jigar funksiyasi buzilishi, ba’zan asteniya, holsizlik, sariqlik va qorin og‘rig‘i bilan kechishi mumkin, o‘t pufagi kasalliklari. Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan buzilishlar tez-tez – allergik teri reaksiyalari (tozalash, eshakemi, qichishish); kam – angionevrotik shish, tomirli purpura. Skelet-mushak va biriktiruvchi to‘qima tomonidan buzilishlar juda tez-tez – bel og‘rig‘i. Jinsiy a’zolar va ko‘krak bezi tomonidan buzilishlar juda tez-tez – ko‘krak bezlarida og‘riq/sezgirlik; tez-tez – hayz sikli buzilishlari (postmenopauzada qonli ajralmalar, metroragiya, oligo/amenoreya, noturg‘un hayz, dismenoreya), tos sohasida og‘riq, servikal ajralmalar; kam-tez-tez – ko‘krak bezlarining kattalashuvi, premenstrual sindrom. Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi buzilishlar tez-tez – asthenik holatlar (asteniya, charchoq, holsizlik), periferik shishlar. Laborator va instrumental tekshiruv natijalariga ta’siri tez-tez – vazn ortishi; kam-tez-tez – vazn kamayishi. * – quyidagi ma’lumotga qarang. Ko‘krak bezi saratoni xavfi Kombinatsiyalangan estrogen-progesteron terapiyasini 5 yildan ortiq qabul qilgan ayollarda ko‘krak bezi saratonini aniqlash xavfi 2 barobargacha oshgani haqida xabar berilgan. Faqat estrogenli terapiya qabul qilgan ayollarda xavfning oshishi, estrogen va progesteron kombinatsiyasini qabul qilgan ayollarga nisbatan ancha past. Xavf darajasi davolash davomiyligiga bog‘liq.

Estradiol Faol komponent 17β-estradiol kimyoviy va biologik jihatdan inson endogen estradioliga o‘xshashdir. Estradiol menopauzadagi ayollarda estrogenlar ishlab chiqarilishi yo‘qolishini o‘rnini bosadi va menopauza simptomlarini yengillashtiradi. Estrogenlar menopauza yoki ooforektomiyadan keyin suyak to‘qimasi massasining yo‘qolishini oldini oladi. Didrogesteron Didrogesteron - bu og‘iz orqali qabul qilinganda faol bo‘lgan progestagen bo‘lib, uning ta’siri parenteral yuboriladigan progesteron ta’siriga tengdir. Estrogenlar endometriy o‘sishini stimulyatsiya qilgani sababli, estrogenlar bilan monoterapiya endometriy gipertrofiyasi va endometriy saratoni xavfini oshiradi. Progestagenni terapiyaga qo‘shish bachadon saqlangan ayollarda estrogenlar bilan induktsiyalangan endometriy gipertrofiyasi xavfini sezilarli darajada kamaytiradi. Klinik tadqiqotlar ma’lumotlari Estrogen yetishmovchiligi simptomlarini kamaytirish va qon ketish profilini yaxshilash Menopauza bilan bog‘liq simptomlarni kamaytirish preparatni qo‘llashning dastlabki bir necha haftasida erishildi. Femoston® preparatini (2 mg estradiol va 10 mg didrogesteron) qo‘llagan ayollarning 89%ida muntazam hayzga o‘xshash reaksiyalar (o‘rtacha 5 kun davom etadigan bekor qilish qon ketishlari) kuzatildi. Hayz ko‘rish odatda siklning o‘rtacha 28-kunida boshlanardi. Dastlabki 3 oyda ayollarning taxminan 22%ida va 10-12-oylarda 19%ida bachadon ichki qon ketishlari va/yoki qonli ajralmalar qayd etilgan. Birinchi yil davomida davolash sikllarining 12%ida amenoreya (qon ketish yoki qonli ajralmalar yo‘qligi) kuzatildi. Klimaks bilan bog‘liq shikoyatlarni kamaytirish davolashning dastlabki haftalarida erishildi. Osteoporozning oldini olish Menopauzada estrogen yetishmovchiligi suyak to‘qimasi almashinuvi oshishi va suyak massasining kamayishi bilan bog‘liq. Estrogenlarning suyak to‘qimasi mineral zichligiga ta’siri doza bog‘liqdir. Estrogenlarning himoya ta’siri faqat ularni qo‘llash davrida saqlanadi. O‘rnini bosuvchi gormonal terapiya (OGT) to‘xtatilgandan so‘ng suyak massasining kamayish tezligi ushbu terapiyani olmagan ayollarnikiga teng bo‘ladi. WHI (Women Health Initiative) tadqiqoti va tadqiqotlar meta-tahlili ma’lumotlari shuni ko‘rsatadiki, asosan sog‘lom ayollarda o‘tkazilgan OGT, monoterapiya yoki progestagen bilan kombinatsiyada, son, umurtqa va osteoporoz natijasida yuzaga keladigan boshqa turdagi sinishlar xavfini kamaytiradi. OGT, shuningdek, suyak to‘qimasi zichligi past va/yoki osteoporoz tashxisi qo‘yilgan ayollarda sinishlarni oldini olishi mumkin, biroq bu boradagi ma’lumotlar cheklangan. Femoston® preparatini (2 mg estradiol va 10 mg didrogesteron) qabul qilgan ayollarda umurtqa pastki qismida MZST 6,7%±3,9% ga oshdi. Femoston 2/10 bilan davolashda umurtqa pastki qismida MZST 94,5% ayollarda oshdi yoki o‘zgarmadi. Femoston® son suyagi MZSTga ham ta’sir ko‘rsatdi. Femoston 2/10 bilan 2 yillik terapiyadan so‘ng son suyagi bo‘yinida MZST 2,6%±5,0% ga (o‘rtacha qiymat±standart og‘ish), vertikal sohada 4,6%±5,0% ga (o‘rtacha qiymat±standart og‘ish) va Uord uchburchagida 4,1%±7,4% ga (o‘rtacha qiymat±standart og‘ish) oshdi. Femoston 2/10 bilan terapiyadan so‘ng son suyagining uchta sohasida MZST 71-88% ayollarda oshdi yoki o‘zgarmadi.