-
Qo'llanilishi
Turli genezli shok (anafilaktik, posttravmatik, operatsiyadan keyingi, kardiogen), miya shishi (o'smalar, bosh miya jarohati, neyroxirurgik aralashuvlar, miya qon quyilishi, ensefalit, meningit, nurlanish zarari), o'tkir buyrak usti bezi yetishmovchiligi, buyrak usti bezi po'stlog'ining birlamchi yetishmovchiligi (Addison kasalligi), adrenogenital sindrom, bo'g'im kasalliklari (turli etiologiyali artrit, yelka-lapatka periartriti, epikondilit, stiloidit, bursit, tendovaginit, kompression neyropatiya, osteoxondroz, osteoartroz), og'ir allergik reaksiyalar (Kvinke shishi, bronxospazm, anafilaksiya, zardob kasalligi, pirogen reaksiyalar), o'tkir krup, o'tkir gemolitik anemiyalar, trombotsitopeniya, o'tkir limfoblast leykemiya, agranulositoz.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Ul'tserogen ta'siri, yaqqol osteoporoz, qandli diabet, AG, og'ir miopatiya, o'tkir psixozlar, OPN, glaukoma, profilaktik emlashlar (ayniqsa, virusga qarshi) oldi va keyingi davr, virusli kasalliklar, tizimli mikoza, silning faol shakllari, bo'g'imlar va bo'g'im atrofidagi yumshoq to'qimalarning infeksion shikastlanishlari, homiladorlik va emizish davri, preparat komponentlariga yuqori sezuvchanlik.
-
Qo'llash usuli
Kattalarga v/v yoki v/m 1–5 ml (4–20 mg deksametazon) 3–4 marta sutkada yuboriladi. Maksimal sutkalik doza — 20 ml (80 mg deksametazon). Bolalarga v/m 0,04–0,16 mg/kg (0,01–0,04 ml/kg) har 12–24 soatda buyuriladi. Dozalash tartibi kasallikning xususiyati va og'irligiga, shuningdek, bemorning holatiga qarab individual belgilanadi.
Preparatni yuqori dozalarda qo'llash 1 haftadan ko'p bo'lmagan muddatda mumkin, so'ngra preparat dozasini asta-sekin kamaytiradilar yoki deksametazonning peroral qabuliga o'tadilar.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Steroid diabeti, jinsiy gormonlar sekretsiyasining buzilishi (hayz ko‘rish siklining buzilishi, girsutizm, impotensiya), bolalarda o‘sishning sekinlashuvi, buyrak usti bezlari po‘stlog‘ining ikkilamchi yetishmovchiligi, Itsenko-Kushing sindromi; me’da-ichak trakti eroziyali-yarali shikastlanishlari, gemorragik pankreatit, ovqat hazm qilish trakti atoniyasi, ishtahaning oshishi, ko‘ngil aynishi, qusish; bosh aylanishi, bosh og‘rig‘i, kayfiyatning labilligi, depressiya, psixozlar; natriy va suvning ushlanib qolishi, arterial gipertenziya, bosh ichki va ko‘z ichki bosimining oshishi, tromb hosil bo‘lish xavfining oshishi; petechiyalar, striyalar, teri atrofiyasi, ekximoz; osteoporoz, immunosupressiya, zamburug‘li, virusli yoki bakterial infeksiyalarning paydo bo‘lishi yoki kuchayishi xavfining oshishi, regenerativ va reparativ jarayonlarning bostirilishi, terlashning kuchayishi, miopatiya, glaukoma, katarakta.
-
Farmakologik xususiyatlari
Deksametazon (9-fluor-11p,17,21-trigidroksi-16α-metilpregna-1,4-dien-3,20-dion dinatriy 21-fosfat) — sintetik GKS bo'lib, yaqqol yallig'lanishga qarshi, allergiyaga qarshi va immunosupressiv ta'sir ko'rsatadi. Lipomodulin sintezi va sekretsiyasini induktsiya qiladi, u fosfolipaza A2 ni ingibirlaydi, araxidon kislotasi metabolitlarining hosil bo'lishini to'xtatadi, makrofaglar va limfotsitlarning yallig'lanish o'chog'iga migratsiyasini kamaytiradi, eozinofilli granulositlar va tuk hujayralardan yallig'lanish mediatorlarining ajralishini to'sadi, kapillyarlarning o'tkazuvchanligi va ekssudatsiyani kamaytiradi, lizosomal va tashqi hujayra membranalarini barqarorlashtiradi, limfotsitlar va makrofaglardan sitokinlar (interleykin-1 va -2, γ-interferon) ajralishini bostiradi, limfoid to'qimaning involyutsiyasini chaqiradi. Komplement tizimi faollashuviga to'sqinlik qiladi, gialuronidaza, kollagenaza va proteazlar faolligini bostiradi, xaftaga va suyak to'qimalarining hujayralararo matritsasining funksiyasini normallashtiradi. Adrenoretseptorlarning katexolaminlarga sezuvchanligini tiklaydi. Oqsillar katabolizmini tezlashtiradi, periferik to'qimalarda glyukozaning utilizatsiyasini kamaytiradi va jigar glyukoneogenezini oshiradi. Kalsiy so'rilishini kamaytiradi va chiqarilishini oshiradi, organizmda natriy va suv ionlarini ushlab turadi, AKTG sekretsiyasini bostiradi.
Vena ichiga yuborilganda preparatning 60–70% i maxsus tashuvchi oqsil — transkortin bilan bog'lanadi. Deksametazonning likvordagi maksimal konsentratsiyasi vena ichiga yuborilgandan 4 soat o'tgach erishiladi va qon plazmasidagi konsentratsiyaning 15–20% ini tashkil etadi. Gistogematik to'siqlardan, shu jumladan, platsentar va GEB dan oson o'tadi. Asosan jigar orqali nofaol metabolitlarga (asosan glyukuron va sulfat kislotalari bilan kon'yugatsiya hisobiga) biotransformatsiyalanadi. Umumiy klirens 3,7 ml/min/kg, yarim chiqarilish davri — 3–4,5 soat. Kiritilgan deksametazonning taxminan 80% glyukuronid shaklida 24 soat davomida buyraklar orqali chiqariladi.
Og'ir jigar kasalliklarida, shuningdek, homiladorlarda Deksametazonning yarim chiqarilish davri oshadi.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Ehtiyotkorlik bilan bakterial va amebali infeksiyalarda, tromboemboliyada, yurak va buyrak yetishmovchiligida (asosiy kasallikni yetarli davolash bilan birga) qo'llaniladi. Anamnezida psixoz bo'lgan bemorlarda preparat faqat hayotiy ko'rsatmalar bo'yicha qo'llaniladi. Gipotiroidizm va jigar sirrozida preparatning ta'siri kuchayishi mumkin. Deksametazon bilan davolash davrida emizishni to'xtatish zarur.
Deksametazon bilan davolashni boshlashdan oldin bemorni tekshirish va me'da-ichak yaralarining mavjudligini istisno qilish zarur. Bunday patologiyaga moyil bemorlarga profilaktik maqsadda antatsid vositalar buyuriladi, ularning holatini doimiy nazorat qilish, shu jumladan rentgenologik tekshiruv o'tkazish tavsiya etiladi.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Nojo'ya ta'sirlarning kuchayishi bilan namoyon bo'ladi. Preparat bekor qilinadi, qo'llab-quvvatlovchi va simptomatik terapiya o'tkaziladi. Maxsus antidoti yo'q.