Qo'llanilishi
Preparatga sezgir mikroorganizmlar sababli yuzaga kelgan infeksion-yallig‘lanish kasalliklarini davolash:
— nafas yo‘llari infeksiyalari (jumladan, bronxit, pnevmoniya, o‘pka abssessi, plevra empiyemasi);
— otit, sinusit;
— siydik-jinsiy tizim infeksiyalari (jumladan, pielonefrit, uretrit, salpingit, prostatit);
— gonoreya;
— OVKT infeksiyalari (jumladan, qorin tif, paratif, bakterial dizenteriya, xolera, diareya);
— teri va yumshoq to‘qimalar infeksiyalari (jumladan, furunkulyoz, piodermiya).
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
aniqlangan jigar parenximasi shikastlanishlari;
— qon plazmasida preparat konsentratsiyasini nazorat qilish imkoni bo'lmagan hollarda buyrak funksiyasining og'ir buzilishlari;
— og'ir darajadagi buyrak yetishmovchiligi (KK 15 ml/min dan kam);
— og'ir qon kasalliklari (aplastik anemiya, V12-defitsitli anemiya, agranulositoz, leykopegiya, megaloblast anemiya, foliy kislotasi yetishmovchiligi bilan bog'liq anemiya);
— bolalarda giperbilirubinemiya;
— glyukozo-6-fosfatdegidrogenaza yetishmovchiligi (gemoliz rivojlanish xavfi);
— homiladorlik;
— laktatsiya;
— 3 yoshgacha bo'lgan bolalar (ushbu dori shakli uchun);
— preparat komponentlariga yuqori sezuvchanlik;
— sulfanilamidlarga yuqori sezuvchanlik.
Preparat ehtiyotkorlik bilan organizmda foliy kislotasi yetishmovchiligi, bronxial astma, qalqonsimon bez kasalliklarida buyuriladi.
Qo'llash usuli
Preparat ovqatdan keyin, yetarli miqdorda suyuqlik bilan ichiladi. Doza individual tarzda belgilanadi.
3 yoshdan 5 yoshgacha bo‘lgan bolalarga preparat 240 mg (120 mg dan 2 ta tabletka) kuniga 2 marta; 6 yoshdan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalarga 480 mg (120 mg dan 4 ta tabletka yoki 480 mg dan 1 ta tabletka) kuniga 2 marta buyuriladi.
Pnevmoniyada preparat 1 kg tana vazniga 100 mg sulfametoksazol hisobidan kuniga buyuriladi. Qabul qilishlar oralig‘i - 6 soat, qabul qilish davomiyligi - 14 kun.
Gonoreyada preparat doza sulfametoksazol hisobida 2 g ni tashkil etadi, kuniga 2 marta, qabul qilishlar oralig‘i 12 soat.
Kattalar va 12 yoshdan katta bolalarga preparat 960 mg dan kuniga 2 marta, uzoq muddatli davolashda - 480 mg dan kuniga 2 marta buyuriladi.
Davolash kursi davomiyligi - 5 kundan 14 kungacha. Kasallik og‘ir kechishida va/yoki surunkali infeksiyalarda bir martalik doza 30-50% ga oshirilishi mumkin.
Davolash kursi 5 kundan ortiq davom etsa va/yoki preparat dozasini oshirishda periferik qon manzarasini nazorat qilish zarur; patologik o‘zgarishlar paydo bo‘lsa, foliy kislotasi 5-10 mg/kun dozada buyuriladi.
Doza qabul qilish o‘tkazib yuborilganda, preparat imkon qadar tezroq qabul qilinishi kerak. Agar keyingi doza qabul qilish vaqti yaqinlashgan bo‘lsa, oldingi dozani o‘tkazib yuborish kerak. O‘tkazib yuborilgan dozani qoplash maqsadida ikki barobar doza qabul qilish mumkin emas.
Buyrak yetishmovchiligida, KK 15-30 ml/min bo‘lsa, preparatning standart dozasini 50% ga kamaytirish kerak, KK 15 ml/min dan kam bo‘lsa, preparatni qo‘llash tavsiya etilmaydi.
Nojo´ya ta´sirlar
Nerv tizimidan: bosh og'rig'i, bosh aylanishi; ayrim hollarda - aseptik meningit, depressiya, apatya, tremor, periferik nevritlar.
Nafas olish tizimidan: bronxospazm, nafas yetishmovchiligi, yo'tal, o'pkada infiltratlar.
Ovqat hazm qilish tizimidan: qusish, ishtahaning pasayishi, diareya, gastrit, qorin og'rig'i, glossit, stomatit, xolestaz, jigar transaminazlarining faolligini oshishi, gepatit, ba'zan xolestatik saraton bilan, gepatonekroz, psevdomembranoz enterokolit, pankreatit.
Qon ishlab chiqarish tizimidan: leykopeeniya, neytropeniya, trombotsitopeniya, agranulotsitoz, megaloblast anemiyasi, aplastik va gemolitik anemiya, eozinofiliya, gipoprotrombinemiya, metgemoglobinemiya.
Mocha chiqarish tizimidan: poliuriya, interstitsial nefrit, buyrak funksiyasining buzilishi, kristalluriya, gematuriya, urea konsentratsiyasining oshishi, giperkreatininemiya, toksik nefropatiya oliguriyali va anuriyali.
Skelet-muscle tizimidan: artalgiya, mialgiya.
Allergik reaksiyalar: qichish, fotosensibilizatsiya, qichish, dori layoqati, toshma, ko'p shaklli eksudativ eritema (shu jumladan, Stivens-Djonson sindromi), toksik epidermal nekroliz (Layel sindromi), eksfoliativ dermatit, allergik miyokardit, tana haroratining oshishi, angionevrotik shish, skleral gipermiya.
Metabolizmdan: gipoglikemiya, giperkaliemiya, giponatriemiya.
Farmakologik xususiyatlari
Biseptol – kimyoterapevtik kombinatsiyalangan dori vositasi bo‘lib, tarkibida sulfametoksazol va diaminpiridin hosilasi – trimetoprim 5:1 nisbatda mavjud. Sulfametoksazol paraaminobenzoy kislotasining utilizatsiyasini, shuningdek, digidrofol kislotasi sintezini buzadi. Trimetoprim digidrofolatni faol tetrahidrofolatga aylantirishda ishtirok etuvchi fermentni ingibitsiya qiladi. Ikkala komponent kombinatsiyasi bakteritsid ta’sirga erishishga imkon berdi. Biseptol gram-musbat bakteriyalarga – streptokokklarga (Streptococcus pneumoniae, S. agalactiae, S. viridans), stafilokokklarga (Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis), Listeria monocytogenes, Nocardia asteroides va gram-manfiy, jumladan Enterobacteriaceae oilasining ko‘pchilik tayoqchalariga (Salmonella turlari, Shigella, Klebsiella, Proteus mirabilis, Enterobacter, Escherichia coli ning ayrim shtammlari), H.influenzae ning ayrim shtammlari, Legionella spp., Yersinia enterocolitica, Brucella spp., Neisseria meningitidis, Neisseria gonorrhoeae, shuningdek Pneumocystis carinii ga nisbatan faol. Preparatga tayoqchalar (Mycobacteriaceae), viruslar, ko‘pchilik anaerob bakteriyalar va zamburug‘lar chidamli.
Maxsus ko'rsatmalar
Keksay va qari bemorlarda, shuningdek, jigar va buyrak kasalliklari yoki boshqa dori vositalarini bir vaqtda qabul qilganda og‘ir allergik reaksiyalar, masalan, Stivens-Djonson sindromi, Layell sindromi va o‘tkir jigar nekrozi rivojlanish xavfi yuqoriroq bo‘ladi. Bunday reaksiyalar xavfini kamaytirish uchun Biseptol bilan davolash imkon qadar qisqa muddatli bo‘lishi kerak, ayniqsa keksay bemorlarda. Terida toshma yoki boshqa og‘ir nojo‘ya reaksiyalar birinchi marta paydo bo‘lishi bilan preparatni bekor qilish kerak. Allergik reaksiyalarga moyil va bronxial astma bilan og‘rigan bemorlarga Biseptol ehtiyotkorlik bilan buyuriladi. Davolash kursi 14 kundan ortiq davom etsa va/yoki preparat dozasini oshirish zarur bo‘lsa, periferik qon manzarasini nazorat qilish kerak; patologik o‘zgarishlar paydo bo‘lsa, foliy kislotasini buyurishni ko‘rib chiqish lozim. Keksay bemorlarda, shuningdek, foliy kislotasi yetishmovchiligi yoki buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda foliy kislotasi yetishmovchiligi uchun xos bo‘lgan gematologik o‘zgarishlar yuzaga kelishi mumkin. Biseptol antikoagulyantlar qabul qilayotgan bemorlarga buyurilganda, qon ivishiga qarshi ta’sir kuchayishi mumkinligini yodda tutish kerak. Bunday hollarda qon ivish vaqtini qayta aniqlash zarur. Preparatni irsiy fruktoza intoleransiyasi bo‘lgan bemorlarga buyurish mumkin emas. Biseptol bilan uzoq muddat davolanayotgan (ayniqsa buyrak yetishmovchiligi bo‘lsa) bemorlarga muntazam ravishda umumiy siydik tahlili va buyrak funksiyasini nazorat qilish kerak. Davolash davomida organizmga yetarli suyuqlik va adekvat diurez ta’minlanishi kerak, kristalluriyani oldini olish uchun. Glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda gemoliz ehtimoli tufayli Biseptol faqat mutlaq ko‘rsatmalar bo‘yicha va minimal dozalarda buyuriladi. Porfiriya yoki qalqonsimon bez funksiyasi buzilgan bemorlarda ehtiyotkorlikka rioya qilish zarur. Yuqori dozalarda Biseptol qabul qilayotgan bemorlarda zardobda kaliy miqdorini muntazam nazorat qilish kerak. Pnevmotsist pnevmoniyasini davolashda qo‘llaniladigan Biseptolning katta dozalari bemorlarning sezilarli qismida zardobda kaliy miqdorining progressiv, ammo qaytar bo‘lgan oshishiga olib kelishi mumkin. Biseptolning tavsiya etilgan dozalari ham, agar u kaliy almashinuvi buzilishi, buyrak yetishmovchiligi yoki giperkaliemiyani chaqiruvchi preparatlar bilan birga buyurilsa, giperkaliemiyani chaqirishi mumkin. Biseptolning katta dozalari bilan davolashda, odatda davolash boshlanganidan bir necha kun o‘tib, gipoglikemiya rivojlanishi mumkinligini hisobga olish kerak. Gipoglikemiya xavfi buyrak funksiyasi buzilgan, jigar kasalliklari, yetarli ovqatlanmaydigan bemorlarda yuqoriroq. Dori vositasining transport vositalarini boshqarish yoki potensial xavfli mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri xususiyatlari Bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi, uyquchanlik va gallyutsinatsiyalar kabi nojo‘ya ta’sirlar paydo bo‘lsa, yuqori tezlikdagi psixik va jismoniy reaksiyalarni talab qiluvchi ishlarni bajarish va avtomobil boshqarishni cheklash kerak.