Tioktovaya (alfa-lipoeva) kislota - endogen antioksidant to'g'ridan-to'g'ri (erkin radikallarni bog'laydi) va bilvosita ta'sir ko'rsatadi. Alfa-ketokislotalarning dekarboksilatsiya reaksiyalarida koferment hisoblanadi. Qon plazmasida glyukoza konsentratsiyasini kamaytirishga va jigarni glikogen konsentratsiyasini oshirishga yordam beradi, shuningdek, insulin qarshiligini kamaytiradi, uglevod va lipid almashinuvi tartibga solishda ishtirok etadi, xolesterol almashinuvidan rag'batlantiradi. O'zining antioksidant xususiyatlari tufayli, tioktovaya kislota hujayralarni ularning parchalanish mahsulotlaridan himoya qiladi, diabetda nerv hujayralarida oqsillarning rivojlanayotgan glicosilatsiya oxirgi mahsulotlarining hosil bo'lishini kamaytiradi, mikrotsirkulyatsiyani va endonevral qon oqimini yaxshilaydi, antioksidant glutationning fiziologik miqdorini oshiradi. Qon plazmasida glyukoza konsentratsiyasini kamaytirish orqali, diabetda glyukoza alternativ metabolizmini ta'sir qiladi, patologik metabolitlarning to'planishini poliol shaklida kamaytiradi va shunday qilib, nerv to'qimasining shishishini kamaytiradi. Yog' metabolizmidagi ishtiroki tufayli, tioktovaya kislota fosfolipidlarning biosintezini oshiradi, xususan, fosfoinositidlarni, shuning uchun hujayra membranalarining zararlangan tuzilishini yaxshilaydi; energetik almashinuvni normallashtiradi va nerv impulslarini o'tkazishni yaxshilaydi. Tioktovaya kislota alkogol metabolitlarining toksik ta'sirini (asetaldehid, pirovintgird kislota) yo'q qiladi, erkin kislorod radikallarining ortiqcha hosil bo'lishini kamaytiradi, endonevral gipoksiya va ishemiyani kamaytiradi, polinevropatiya belgilari sifatida paresteziya, kuyish, og'riq va qo'llarning his-tuyg'ularini kamaytiradi. Shunday qilib, tioktovaya kislota antioksidant, neyrotrofik ta'sir ko'rsatadi, lipid metabolizmini yaxshilaydi.

Tioktovaya kislota etilendiamin tuzi shaklida qo'llanilishi mumkin bo'lgan nojo'ya ta'sirlarning kuchayishini kamaytiradi.

Qandli diabet bilan og'rigan bemorlarda qon plazmasidagi glukozaning konsentratsiyasini doimiy nazorat qilish zarur, ayniqsa preparat bilan davolashning dastlabki bosqichida. Ba'zi hollarda gipoglikemiyaning rivojlanishini oldini olish maqsadida insulinning yoki og'iz orqali qabul qilinadigan gipoglikemik vositalarning dozalarini kamaytirish zarurati paydo bo'lishi mumkin.

Alkogol qabul qilish tioktov kislotasi bilan davolashning samaradorligini pasaytiradi, shuning uchun bemorlarga preparat bilan davolash davrida alkogol iste'mol qilishdan saqlanish tavsiya etiladi, shuningdek, imkon qadar davrlar orasida ham.

Parenteral qo'llashda gipersensitivlik reaksiyalari paydo bo'lishi mumkin. Agar gipersensitivlik alomatlari (qichishish, yomon his qilish) paydo bo'lsa, preparatni kiritishni darhol to'xtatish kerak.

Preparat uchun erituvchi sifatida faqat 0.9% natriy xlorid eritmasi ishlatilishi mumkin. Infuziya uchun yangi tayyorlangan eritma yorug'lik ta'siridan himoyalanishi kerak, masalan, alyuminiy folgasi yordamida. Yorug'likdan himoyalangan eritma taxminan 6 soat davomida saqlanishi mumkin.

Tioktov kislotasining psixomotor reaksiyalar tezligiga va vaziyatni qabul qilish yoki baholash qobiliyatiga ta'siri maxsus o'rganilmagan, shuning uchun preparat bilan davolash davrida transport vositalarini boshqarishda va diqqatni kuchaytirishni va psixomotor reaksiyalar tezligini talab qiladigan potentsial xavfli faoliyat bilan shug'ullanishda ehtiyot bo'lish kerak.

 

Tioktovaya kislota metallarning ionli komplekslari (masalan, sisplatin bilan) bilan o‘zaro ta’sirga kirishadi, shuning uchun Berlition® 600 ED preparati bilan bir vaqtda davolashda sisplatinning ta’siri kamayishi haqida xabarlar bo‘lgan.

Shakar molekulalari (masalan, fruktoza eritmasi) bilan tioktovaya kislota qiyin eriydigan kompleks birikmalar hosil qiladi.

Tioktovaya kislota metallarning xelatori hisoblanadi, shuning uchun uni metall (temir, magniy preparatlari) bilan birga qo‘llash mumkin emas.

Tioktovaya kislota insulin va/yoki boshqa qandli diabetga qarshi vositalarning gipoglikemik ta’sirini kuchaytirishi mumkin, shuning uchun, ayniqsa tioktovaya kislota bilan davolash boshida, qonda shakar miqdorini muntazam nazorat qilish tavsiya etiladi. Gipoglikemiya simptomlarining oldini olish uchun ayrim hollarda insulin va/yoki peroral qandli diabetga qarshi vositalar dozasini kamaytirish zarur bo‘lishi mumkin.

Eslatma:

Alkogolni muntazam qabul qilish neyropatiya klinik manzarasining paydo bo‘lishi va rivojlanishining muhim xavf omili hisoblanadi va shuning uchun Berlition® 600 ED bilan davolash samaradorligiga to‘sqinlik qilishi mumkin. Shuning uchun diabetik polineyropatiyali bemorlarga alkogol qabul qilishdan qat’iyan voz kechish tavsiya etiladi. Bu, shuningdek, davolash o‘tkazilmaydigan davrlarga ham taalluqlidir. 

 

Dozani oshirib yuborishda ko‘ngil aynishi, qusish va bosh og‘rig‘i mumkin. Tasodifiy qo‘llash yoki o‘z joniga qasd qilish maqsadida juda yuqori dozalarda (10 dan 40 g gacha tioktovaya kislota) va alkogol bilan birga qabul qilinganda og‘ir intoksikatsiya kuzatiladi, bu o‘lim bilan yakunlanishi mumkin. Zaharlanishning klinik manzarasi dastlab psixomotor qo‘zg‘alish yoki ong buzilishi bilan namoyon bo‘ladi, keyinchalik umumiylashtirilgan tutqanoq xurujlari va laktatatsidoz rivojlanadi. Bundan tashqari, tioktovaya kislota yuqori dozalarining intoksikatsiyasi natijasida gipoglikemiya, shok, rabdomioliz, gemoliz, DVS, suyak ko‘migi bostirilishi va ko‘p organ yetishmovchiligi yuzaga kelishi mumkin.

Davolash. Tioktovaya kislota bilan sezilarli intoksikatsiyadan (masalan, kattalarda > 80 mg/kg tana vazni va bolalarda > 50 mg/kg tana vazni) shubha qilinganda darhol shifoxonaga yotqizish va zaharlanishlarni davolashning umumqabul qilingan choralarini ko‘rish (masalan, qusishni chaqirish, oshqozonni yuvish, faollashtirilgan ko‘mir qabul qilish va boshqalar) tavsiya etiladi. Umumiylashtirilgan tutqanoq xurujlari, laktatatsidoz va hayot uchun xavfli boshqa intoksikatsiya oqibatlarini davolash zamonaviy intensiv terapiya tamoyillariga asoslanishi va simptomatik bo‘lishi kerak. Hozirgi vaqtda tioktovaya kislota majburiy chiqarilishi doirasida gemodializ, gemoperfuziya yoki gemofiltratsiya usullarini qo‘llash maqsadga muvofiqligi haqida ma’lumotlar yo‘q.