Maxsus ko'rsatmalar
Tsefalosporinlarga gipersensitivlik holatlarida o‘zaro anafilaktoid yoki anafilaktik reaksiya yuzaga kelishi mumkin (adabiyot ma’lumotlariga ko‘ra: 5-10%).
Qo‘llashdan oldin gipersensitivlik testi o‘tkazilishi zarur.
Bemorlarni gipersensitivlik reaksiyasi yuzaga kelishi mumkinligi haqida xabardor qilish kerak. Allergik diatez yoki bronxial astma bo‘lgan bemorlarda alohida ehtiyotkorlik talab etiladi. Preparat qo‘llangandan so‘ng bemorlar 30 daqiqa davomida kuzatuv ostida bo‘lishi kerak, va zarurat tug‘ilganda adrenalin eritmasi in'ektsiya uchun tayyor bo‘lishi lozim. Agar allergik reaksiya yuzaga kelsa, preparat yuborilishini to‘xtatish va zarur bo‘lsa, simptomatik davolash tayinlash kerak.
Quyidagi holatlarda bemorlarda ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak:
- allergik diatez (to‘shma yoki pichan isitmasi) yoki astma (gipersensitivlik reaksiyalari xavfi yuqori);
- yurakning og‘ir kasalliklari yoki boshqa kelib chiqishga ega bo‘lgan elektrolit muvozanatining jiddiy buzilishlari (bu bemorlar guruhida elektrolitlarni, ayniqsa, kaliy qabulini qo‘llashga e’tibor qaratish kerak);
- buyrak yetishmovchiligi (dozani tuzatish zarur);
- og‘ir jigar yetishmovchiligi (dozani tuzatish zarur);
- epilepsiya, miya shishi yoki meningit (Benzilpenitsillin natriy tuzi preparatini yuqori dozalarda yuborishda, ayniqsa, tutqanoq rivojlanish xavfi yuqori);
- mononukleoz (terida toshma paydo bo‘lish xavfi yuqori);
- o‘tkir limfoleykozli bemorlarda hamroh infeksiyalarni davolashda (terida reaksiyalar rivojlanish xavfi yuqori);
- dermatomikozlar (parallergik reaksiyalar mumkin, chunki penitsillinlar va dermatofitlar metabolitlari o‘rtasida umumiy antigenlik bo‘lishi mumkin.
Penitsillinlarni qabul qilayotgan bemorlarda kamdan-kam hollarda protrombin vaqti uzayishi kuzatiladi. Antikoagulyantlar bilan birga qo‘llanganda, tegishli nazorat o‘tkazilishi kerak. Antikoagulyantning peroral dozasi kerakli terapevtik antikoagulyatsiya effektiga erishish uchun tuzatish talab etiladi.
Benzilpenitsillinning mushak ichiga yuborilishida qandli diabetli bemorlarda so‘rilishi kamayadi.
Venerik kasalliklarda terapiya boshlanishidan oldin tadqiqotlar o‘tkazilishi kerak (masalan, bemorda sifilisga shubha bo‘lsa). Monitoring maqsadida serologik testlar kamida 4 oy davomida o‘tkazilishi kerak.
Uzoq muddatli terapiyada rezistent organizmlarning haddan tashqari ko‘payishi ehtimoli tufayli hushyorlik talab etiladi. Ikkilamchi infeksiyalar yuzaga kelsa, tegishli choralar ko‘rilishi kerak.
Agar og‘ir, doimiy diareya yuzaga kelsa, antibiotiklar bilan bog‘liq psödomembranoz kolit (shilliq-qonli kolit, suvli diareya, kolika, to‘g‘ri ichak og‘rig‘i, isitma, ba’zan tenesmlar) rivojlanishi ehtimolini hisobga olish kerak, bu hayot uchun xavfli bo‘lishi mumkin. Bunday hollarda benzilpenitsillin qo‘llashni darhol to‘xtatish kerak. Ichak peristaltikasini susaytiruvchi preparatlar kontrendikatsiya qilingan.
Laym borreliozi yoki sifilisni davolashda Yaris-Gerkshaymer reaksiyasi penitsillinning patogenlarga bakteritsid ta’siri natijasida yuzaga kelishi mumkin, bu isitma, titroq, umumiy simptomlar va o‘choqli simptomlar bilan xarakterlanadi (odatda boshlang‘ich doza yuborilgandan 2-12 soat o‘tib). Bemorlarni bu antibakterial terapiyaning odatiy va vaqtinchalik oqibati ekanligi haqida xabardor qilish kerak.
Yaris-Gerkshaymer reaksiyasini bostirish yoki yengillashtirish uchun mos terapiya tayinlanishi kerak.
Og‘ir pnevmoniya, empiyema, sepsis, meningit yoki peritonit kabi holatlarda, qonda penitsillin yuqori dozalarda qo‘llanilishini talab qilganda, benzilpenitsillinning suvda eriydigan ishqoriy tuzi bilan davolash o‘tkazilishi kerak.
Agar tug‘ma sifilisli bemorlarda nevrologik shikastlanish istisno qilinmasa, orqa miya suyuqligida yuqori darajaga erishadigan penitsillin shakllari qo‘llanilishi kerak.
Bola yoshidagi bemorlarda mushak ichiga qo‘llashda og‘ir mahalliy reaksiyalar yuzaga kelishi mumkin. Imkon qadar, vena ichiga terapiya tayinlanishi kerak.
Bola yoshidagi bemorlarda mushak ichiga yuborishda og‘ir mahalliy reaksiyalar yuzaga kelishi mumkin. Bolalarda vena ichiga terapiya o‘tkazilishi kerak.
Juda yuqori dozalarda (kuniga 10000000 dan ortiq) vena ichiga yuborishda, superinfeksiya va tromboflebitning oldini olish uchun yuborish joyini har kuni almashtirish kerak.
Elektrolit muvozanati buzilishi ehtimoli tufayli, Benzilpenitsillin natriy tuzi preparatini 10000000 ED dan ortiq infuziyalarda sekin yuborish kerak, chunki yuborishda tutqanoq reaksiyalari yuzaga kelishi mumkin.
Uzoq muddatli (5 kundan ortiq) yuqori dozalarda benzilpenitsillin bilan davolashda elektrolit muvozanatini, qon va buyrak funksiyasi testlarini monitoring qilish tavsiya etiladi.
Diagnostik laboratoriya protseduralariga ta’siri:
Kuniga 10000000 ED yoki undan ko‘p benzilpenitsillin qabul qilayotgan bemorlarda ko‘pincha (≥ 1% dan <10% gacha) to‘g‘ridan-to‘g‘ri Kumbs testi ijobiy bo‘ladi. Penitsillin qabul qilish to‘xtatilgandan so‘ng, antiglobulin bo‘yicha to‘g‘ridan-to‘g‘ri test 6-8 hafta davomida ijobiy bo‘lib qolishi mumkin.
Sulfosalisil kislotasi, trixloruksus kislotasi yordamida cho‘ktirish usullari, Folin-Chokalteu-Louri usuli yoki Biuret usuli yordamida siydikda oqsil aniqlash soxta ijobiy natijalarga olib kelishi mumkin. Shuning uchun, benzilpenitsillin qabul qilayotgan bemorlarda bunday test natijalarini talqin qilishda ehtiyotkorlik zarur. Test-poloskalar yordamida oqsil aniqlashga ta’sir qilmaydi.
Xuddi shuningdek, ninhidrin usuli yordamida siydikda aminokislotalarni aniqlash soxta ijobiy natijalarga olib kelishi mumkin.
Penitsillinlar albumin bilan bog‘lanadi. Shuning uchun, albuminni aniqlash uchun elektroforez usullarida psevdobisalbuminemiya modellashtirilishi mumkin.
Benzilpenitsillin bilan terapiya vaqtida siydikda glyukozani nofermentativ aniqlash va urobilinogenni aniqlash soxta ijobiy natijalarga olib kelishi mumkin. Benzilpenitsillin bilan davolanayotgan bemorlarda siydikda glyukozani fermentativ tahlillar yordamida aniqlash kerak, chunki bu o‘zaro ta’sir ularga ta’sir qilmaydi.
Siydikda 17-ketosteroidlarni aniqlashda (Zimmerman reaksiyasi yordamida) benzilpenitsillin bilan terapiya vaqtida yuqori qiymatlar kuzatilishi mumkin.