Bachadon ichi kontratseptivining yakori plastikdan yasalgan, diametri 18 mm bo‘lgan yopiq halqa ko‘rinishida bo‘lib, uning ichida sterjen joylashgan. Sterjenda bimetall mis-kumush sim o‘ralgan bo‘lib, faol yuzasi maydoni 254 mm2 ni tashkil etadi, VMS halqasimon shakldagi «Yunona Bio-T» 1-tipi uchun (mis tozaligi darajasi kamida 99,98%, kumush miqdori kamida 9,3%) va kontratseptivning joylashuvi va chiqarilishini nazorat qilish uchun monofilament ip mahkamlangan. Rentgen va UZI - kontrastlik sterjendagi bimetall mis-kumush sim mavjudligi bilan ta’minlanadi. VMS kiritish usuli - «chiqarish» usuli, graduslangan trubka-o‘tkazgich diametri 3,9 mm. Kontratseptsiya davomiyligi – VMS halqasimon shakldagi «Yunona Bio-T Ag» 1-tipi uchun 5 yildan oshmasligi kerak. Sterilizatsiya – radiatsion.

Ayolning homiladorlikdan saqlanish istagi. Asherman sindromini davolash va oldini olish. Postkoital vosita sifatida VMS himoyalanmagan jinsiy aloqadan keyin 3-4 kun ichida kiritilishi mumkin.

Ichki bachadon kontratseptsiya usuli homiladorlikda (gumon qilinayotgan yoki tasdiqlangan), ayollarning jinsiy a'zolarining yomon sifatli kasalliklarida, kichik tos a'zolarining yallig‘lanish jarayonlarida, noma'lum etiologiyali jinsiy a'zolardan qon ketishda, bachadon rivojlanish anomaliyalari, 8 haftadan katta mioma, har qanday lokalizatsiyadagi endometrioz, misga allergiya, Vilson kasalligi bo‘lsa mutlaq kontrendikatsiyalangan. Ehtiyotkorlik bilan (xavf/foyda baholashidan so‘ng) VMS yuqori xavfli jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklar (bir nechta jinsiy hamkorlar mavjudligi), anemiya (gemoglobin 90 g/l dan kam), tug‘magan ayollarda, qon kasalliklarida, anamnezida bachadondan tashqari homiladorlik bo‘lgan bemorlarda qo‘llanilishi kerak.

Tavsiya etiladigan VMS kiritish muddatlari • hayz ko‘rish siklining istalgan kuni (afzal 4 dan 19 kungacha); • asoratsiz tibbiy abortdan so‘ng, vakuum-aspiratsiya yoki kyuretaj usuli bilan bajarilganidan keyin darhol; • bachadon involyutsiyasi tugagandan so‘ng (asoratsiz tug‘ruqdan 5-6 hafta o‘tib), shu jumladan laktatsion amenoreya fonida; • foydalanish muddati tugagan VMS chiqarilgandan so‘ng darhol, ayol intrauterin kontratsepsiyani davom ettirishni xohlasa; • postkoital kontratsepsiya maqsadida himoyalanmagan jinsiy aloqadan 3-4 kun o‘tib. VMS ga moslashuv Bemorda VMS ga organizmning moslashuvi davrida (3-4 oy) hayz siklida o‘zgarishlar bo‘lishi mumkin. Hayz qon ketishlari past qorin yoki dumg‘aza sohasida tortuvchi og‘riq bilan kechishi mumkin, bu odatda tezda yo‘qoladi. VMS ni qabul qilishni oshirish va moslashuv davrini qisqartirish maqsadida quyidagilar tavsiya etiladi: • VMS qo‘llashga qarshi ko‘rsatmalarni aniqlash uchun ayollarni sinchiklab tekshirish; • ayol organizmining individual xususiyatlari, tug‘ish rejalari, VMS kiritish vaqtidan kelib chiqib, VMS modelini differensial tanlash; • intrauterin vositani kiritishning tavsiya etilgan texnikasidan va uni o‘rnatish uchun optimal muddatlardan foydalanish; • antibiotiklarni profilaktik buyurish; • VMS kiritilgandan keyingi dastlabki kunlarda va uchta birinchi hayz qon ketishlari davomida prostaglandinogenez ingibitorlarini buyurish. Bemorni tekshirish VMS kiritishdan oldin Bemor intrauterin kontratsepsiya usulining afzalliklari, kamchiliklari va mumkin bo‘lgan asoratlari bilan tanishtirilishi kerak. VMS kiritishdan oldin bemorni tekshirish (VMS kiritishdan oldin bemorni tekshirish hajmi milliy tibbiy protokollar bilan tartibga solinadi va turli mamlakatlarda farq qilishi mumkin): • klinik tekshiruv; • vaginal surtmalarning bakteriologik tahlili; • Rar-surtma (onkotsitologik tekshiruv uchun surtma). VMS kiritish protsedurasi VMS kiritish protsedurasi akusher-ginekolog shifokor tomonidan umumqabul qilingan aseptika qoidalariga rioya qilgan holda bajariladi. Ginekologik ko‘rikdan so‘ng va intrauterin kontratsepsiya usulini qo‘llashga qarshi ko‘rsatmalar yo‘qligi aniqlangach, aseptik sharoitda oynalar kiritiladi va bachadon bo‘yni hamda qin antiseptik eritmasi bilan uch marta ishlanadi. So‘ngra bachadon bo‘yni puleli qisqichlar bilan fiksatsiya qilinadi va bir oz pastga tushiriladi, steril zond yordamida bachadon bo‘yni kanalining o‘qi yo‘nalishi va bachadon bo‘shlig‘i uzunligi aniqlanadi. Ba’zi hollarda Gegar kengaytirgichlari bilan bachadon bo‘yni kanalini 4 - 4,5 raqamgacha asbobiy kengaytirish talab qilinishi mumkin. VMS ni kiritishga tayyorlash protsedurasi 1 Transservikal iplar tomonidan qadoqni oching. 2 Harakatlanuvchi cheklovchini zond bo‘yicha bachadon bo‘shlig‘i uzunligiga mos masofaga o‘rnating. Porshendi trubkaga kontratseptiv bilan to‘qnashguncha kiriting. VMS yakorining tekisligini nazorat qilish uchun cheklovchini kiritish trubkasida VMS yakorining taxminiy tekisligi bilan tekis yuzalarni moslashtirguncha aylantiring. VMS kiritish protsedurasi (“chiqarish” usuli) 1 Puleli qisqichlar bilan tortishni saqlagan holda, bachadon bo‘shlig‘ini zondlashdagidek, ortiqcha kuch ishlatmasdan, VMS ni bachadon bo‘yni kanali orqali cheklovchigacha kiriting. Harakatni kiritish trubkasi va porshen bilan bir vaqtda bajaring. VMS yakorini trubkadan bo‘shatish kiritish trubkasi porshen halqasiga to‘qnashguncha surilganda yuz beradi. Diqqat: porshen harakatsiz qolishi, kontratseptivni ushlab turishi kerak. 2 Porshenni chiqarib oling. 3 Kiritish trubkasini chiqarib oling. 4 Transservikal iplarni shunday kesingki, ular bachadon bo‘ynidan 1,5-2,5 sm chiqib tursin. Qadoq ochilganidan VMS kiritilgunga qadar tavsiya etilgan vaqt - 7 daqiqadan oshmasligi kerak. VMS ni olib tashlash uchun ko‘rsatmalar • VMS ayol xohishiga ko‘ra hayz siklining istalgan kunida olib tashlanishi mumkin. • Foydalanish muddati tugagandan so‘ng VMS ni olib tashlash majburiy. • VMS to‘g‘ri joylashganligiga ishonch bo‘lmasa, kiritilgandan so‘ng darhol kontratseptivni chiqarib, yangi kontratseptiv vosita kiritish maqsadga muvofiq. • Kontratseptiv kichik tos a’zolarining yallig‘lanish kasalliklari (endometrit, salpingooforit va boshqalar); hayz siklining barqaror buzilishlari; anemiya rivojlanishi; VMS ning qisman chiqib ketishi; VMS bachadon bo‘shlig‘ida bo‘lishi bilan bog‘liq kuchli og‘riq sindromi; VMS fonida homiladorlik (VMS chiqarilgandan so‘ng homiladorlikni davom ettirish masalasi individual hal qilinadi, bemor VMS bachadon bo‘shlig‘ida bo‘lsa, o‘z-o‘zidan abort qilish xavfi 50% gacha oshishi haqida xabardor qilinishi kerak) rivojlanganda olib tashlanishi kerak. Intrauterin kontratsepsiya usulini qo‘llayotgan ayollar uchun eslatma Intrauterin kontratsepsiya usulining samarasi bachadon bo‘shlig‘ida kichik o‘lchamli moslama - intrauterin kontratseptiv vosita (VMS) mavjudligi bilan ta’minlanadi. Organizmning VMS ga moslashuv davri taxminan 3 oy davom etadi. Intrauterin kontratseptiv o‘rnatilgandan so‘ng darhol jinsiy yo‘llardan oz miqdorda qonli ajralmalar, past qorin sohasida kuchsiz og‘riqlar bezovta qilishi mumkin, ular 2-3 kun ichida o‘tib ketishi kerak. VMS kiritilgandan keyingi 8-10 kun davomida jinsiy hayotdan, jismoniy zo‘riqishlardan, sport bilan shug‘ullanishdan, hammom va saunaga borishdan tiyilish kerak. O‘zingizni yaxshi his qilgan taqdirda ham 10 kundan so‘ng VMS kiritgan shifokorga murojaat qilishingiz kerak. VMS bachadonga kiritilgandan keyingi 2-3 oy davomida hayz ko‘rishlar ko‘proq va uzoq davom etishi, ba’zan hayzlar oralig‘ida jinsiy yo‘llardan oz miqdorda qonli ajralmalar bo‘lishi mumkin. Hayz paytida gigiyenik prokladkalarga e’tibor berish maqsadga muvofiq, shunda hayz ajralmalari bilan spiralning tushib ketishini o‘z vaqtida aniqlash mumkin. Ginekolog ko‘rigidan VMS kiritilgandan so‘ng 1, 3, 6 oylarda, so‘ngra butun VMS ishlatish davrida yiliga 1-2 marta o‘tishingiz kerak. Intrauterin kontratsepsiya qo‘llanilganda odatdagi gigiyenik tartibga rioya qilish lozim. Biroq, zamonaviy homiladorlikdan saqlanish usullarining har qandayida bo‘lgani kabi, asoratlar yuzaga kelishi mumkin: • hayz ko‘rishning kechikishi (juda kamdan-kam homiladorlik yuzaga kelishi mumkin) • past qorin sohasida og‘riq, jinsiy aloqada og‘riq, tana haroratining ko‘tarilishi, jinsiy yo‘llardan noodatiy ajralmalar (jinsiy a’zolar yallig‘lanish kasalliklari rivojlanishining belgisi) • uch oydan so‘ng hayzlar uzoq, ko‘p bo‘lib qolsa, holsizlik, o‘zini yomon his qilish paydo bo‘lsa (VMS ga moslashuv buzilishi belgisi). Ushbu belgilar paydo bo‘lsa, darhol shifokorga murojaat qilishingiz kerak. Shifokor ko‘rsatgan VMS ishlatish muddati tugagach, kontratseptivni chiqarish kerak. Agar sizga bu kontratsepsiya usuli yoqsa va uni davom ettirmoqchi bo‘lsangiz, oldindan tekshiruvdan o‘tib, “eski” VMS chiqarilgan kuni yangi VMS o‘rnatish mumkin. Eslab qoling, intrauterin vositani istalgan vaqtda o‘z xohishingizga ko‘ra olib tashlash mumkin. Bu homiladorlikdan saqlanish usuli tug‘ish funksiyasiga ta’sir qilmaydi (VMS chiqarilgandan so‘ng, uni ishlatish davomiyligidan qat’i nazar, homiladorlik darhol yuzaga kelishi mumkin). VMS bachadondan oson, og‘riqsiz chiqariladi, biroq buni mustaqil ravishda qilish tavsiya etilmaydi.

Menstrual qon ketishining kuchayishi. Menstruatsiyadan oldingi va oraliq qonli ajralmalar.

Dori vositalari bilan o‘zaro ta’siri aniqlanmagan, diagnostik va terapevtik nurlanish zarur bo‘lsa, tibbiyot xodimlari VMS mavjudligi haqida xabardor qilinishi kerak. Ba’zi hollarda kontratseptivni olib tashlash talab qilinishi mumkin.