Farmakologik xususiyatlari
Ortosifon tichinochnyy (Orthosiphon stamineus benth). Ortosifon barglari glikozid ortosifonin (0,01%), alkaloidlar, yog'li moylar (2,7%), vino kislotasi (1,5%), limon kislotasi, efir moylari (0,2 – 0,66%), saponinlar, ular gidrolizidan so'ng α-amirin, β-sitosterin va tanin ajralib chiqadi. Tibbiyotda ortosifon preparatlari o'tkir va surunkali buyrak kasalliklarida, shishlar, albuminuriya, azotemiya va buyrak toshlari bilan kechadigan holatlarda siydik haydovchi vosita sifatida qo'llaniladi. Siydik haydovchi ta'siri siydik bilan birga organizmdan mochevina, siydik kislotasi va xloridlarning chiqarilishini kuchaytiradi. Ortosifon oshqozon bezlari sekretsiyasini va erkin xlorid kislotani oshiradi.
Toloknyanka odatiy (Arctostaphylos uva-ursi L.). Toloknyanka barglari flavonoidlar (kvercetin, izokvercetin, miretsitrin, giperozid, miretsitin), organik kislotalar (olma, protokatexu, murav'ina), pirogall guruhining dubil moddalari, glikozidlar arbutin va metilarbutin saqlaydi. Toloknyanka mahsulotlari yallig'lanishga qarshi, antimikrob va siydik haydovchi xususiyatlarga ega. Preparatning yallig'lanishga qarshi ta'siri ko'p miqdorda dubil moddalarning mavjudligi bilan bog'liq. O'simlikning antimikrob xususiyati barglarda mavjud bo'lgan arbutaza fermenti ta'sirida arbutin glikozidining erkin gidroxinon va glyukozaga parchalanishi bilan bog'liq. Ikkinchi glikozid metilarbutin gidrolizda metil spirtini ajratib, gidroxinon ajratadi. Toloknyanka barglarining antiseptik xususiyatlari gidroxinonning antimikrob va mahalliy ta'sir qiluvchi xususiyati bilan bog'liq, u siydik bilan ajralib, buyrak to'qimasini qo'zg'atadi va siydik chiqarishni kuchaytiradi.
Klyukva (Vaccinium oxycoccos) organik kislotalar (shu jumladan benzoy kislotasi), pektin moddalar, triterpen birikmalar, flavonoidlar, antosianinlar, katexinlar, dubil moddalari, S vitamini, karotinoidlar saqlaydi. Klyukva, shuningdek, kaliy va temirga boy.
Klyukva mevalarida mavjud bo'lgan komponentlardan biri, ursol kislotasi, kuchli siydik haydovchi ta'sirga ega va buyrak toshlarining hosil bo'lishini oldini oladi.
Klyukva siydik yo'llari infeksiyalarining rivojlanishini oldini olishga yordam berishi bilan mashhur. Yangi ma'lumotlarga ko'ra, klyukvada mavjud bo'lgan tanin siydik yo'llari infeksiyalarini keltirib chiqaruvchi E.coli (ichak tayoqchasi) bakteriyalarining siydik pufagiga yopishib olishini oldini oladi. Klyukva proantotsianidinlar deb ataladigan elementlarni o'z ichiga oladi, ular mikroblar va viruslarga qarshi faol kurashadi. Klyukva ushbu "A tipidagi" elementni o'z ichiga olgan yagona mahsulotdir.
Xvosh polevoy (Equisetum arvense L.) siydik haydovchi, qon to'xtatuvchi, gipotenziya, yallig'lanishga qarshi, antisklerotik vosita sifatida ishlatiladi. Xvoshdan ajratib olingan 5-glikozid-luteolin antimikrob va yallig'lanishga qarshi xususiyatlarga ega. Xvosh polevoy ekstrakti suv-tuz almashinuvini optimallashtiradi va siydik chiqarish tizimi kasalliklarida holatni yaxshilaydi. Mochekislaya diatezda xvosh polevoy faol moddalari siydikdagi kolloidlar va kristalloidlar o'rtasidagi muvozanatni saqlab, ayniqsa oksalat toshlarining hosil bo'lishini kechiktiradi. O'simlikning kremniy birikmalari modda almashinuvi va bo'g'imlar hamda qon tomirlar devorlarining biriktiruvchi to'qima funksional faolligida muhim rol o'ynaydi.
Kukuruza rilsalari (Stigmatis Zeae maydis). Kukuruza rilsalarida achchiq glikozid moddalar 1,15%, saponinlar 3,18%, yog'li moylar 2,5%, kriptoxantin, askorbin va pantoten kislotasi, K vitamini, inozitol, sitosterin, stigmasterol aniqlangan. Kukuruza tarkibida kraxmal 61,2%, kukuruz moyi, ko'p miqdorda pentozanlar 7,4%, biotin, nikotin va pantoten kislotasi, kvercetin, izokvercetin va boshqalar mavjud. Kukuruza rilsalari siydik haydovchi, o't haydovchi, qon to'xtatuvchi vosita sifatida xolesistit, gepatit, urologik kasalliklar, siydik tosh kasalligi, nefrite, shishlar, shuningdek, gijja invaziyalarida qo'llaniladi.
Chornika odatiy (Vaccinium myrtillus L.). Chornika barglari inulin, flavonoidlar, antosianinlarga boy. Mevalarida uglevodlar, organik kislotalar, vitaminlar (S, V1, V2, R, RR), karotin, yuqori miqdorda fenokislotalar (xin, kofe, xlorogen), marganets va temir birikmalari mavjud. Chornika organizm immunitetini oshiruvchi, yuklamalarga chidamliligini kuchaytiruvchi, qon to'xtatuvchi, qon hosil qiluvchi, tomir kengaytiruvchi, bog'lovchi, o't haydovchi va siydik haydovchi vosita sifatida mashhur.
Oduvanchik dori (Taraxacum officinale Wigg). Oduvanchik ildizlari taraksatsin 10% gacha, triterpen birikmalar (tarakserol, taraksasterol), sterinlar (β-sitosterin, stigmasterin), flavonoidlar (kosmosiin, luteolin-7-glikozid), inulin 24% gacha, yog'li moylar, saxaroza 20% gacha, oqsillar 15%, karotin, dubil moddalari, efir moylari saqlaydi. Oduvanchik ildizlari spirtlar, saponinlar, ko'p miqdorda oqsil, S, A, V2 vitaminlari, nikotin kislotasini o'z ichiga oladi. Oduvanchik barglarida temir, kaltsiy, marganets va fosfor miqdori bargli sabzavotlarga qaraganda yuqori. Ildiz va barglar yallig'lanishga qarshi, o't haydovchi, siydik haydovchi, terlatuvchi, balg'am ko'chiruvchi, isitma tushiruvchi, yumshatuvchi, allergiyaga qarshi va gijjaga qarshi ta'sirga ega.
Magnezium sitrati butun organizmning zarur energiya darajasini qo'llab-quvvatlaydi. Mushak zaifligi, asabiy charchoq, umumiy charchoq va surunkali charchoq sindromida tavsiya etiladi. Magniy yetishmovchiligida kaliy organizmdan chiqariladi, bu esa charchoq, quvvatning pasayishi va issiqda zaiflikka olib keladi. Bundan tashqari, hujayra ichidagi magniyning 80-90% ATP bilan kompleksda bo'ladi, u tirik hujayralarda universal tashuvchi va asosiy energiya akkumulyatori hisoblanadi. Magniy siydik tuzlarini eritilgan holatda ushlab turadi va ularning cho'kmasini oldini oladi. Buyrakda tosh hosil bo'lishini bostiradi, hatto juda kichik konsentratsiyalarda kristallanishni to'xtatadi. Mg2+ ionlari siydikdagi shavvel kislotasining 40% gacha bog'laydi. Kaltsiy birikmalarining cho'kmasini oldini oladi. Bu og'ir metall tuzlari bilan zaharlanishda antidot hisoblanadi.