-
Qo'llanilishi
Tseftriaksonga sezgir qo'zg'atuvchilar chaqirgan infeksiyalar: sepsis; meningit; dissemine bo'lgan Laym kasalligi (kasallikning II va III bosqichlari); qorin bo'shlig'i a'zolari infeksiyalari (peritonit, o't yo'llari va me'da-ichak trakti infeksiyalari); suyaklar, bo'g'imlar, yumshoq to'qimalar, teri infeksiyalari, shuningdek, yara infeksiyalari; immuniteti zaif bemorlardagi infeksiyalar; buyrak va siydik chiqarish yo'llari infeksiyalari; nafas yo'llari infeksiyalari, ayniqsa pnevmoniya, va LOR-organlar infeksiyalari; jinsiy a'zolar infeksiyalari, shu jumladan gonoreya.
Perioperatsion infeksiyalar profilaktikasi.
-
Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar
Giperchuvstvitel'lik
Tseftriakson va preparatning boshqa har qanday komponentiga yuqori sezuvchanlik.
Tsefalosporinlarga yuqori sezuvchanlik.
Boshqa β-laktam antibiotiklarga (penitsillinlar, monobaktamlar va karbapenemlar) og'ir giperchuvstuvchanlik reaksiyalari (masalan, anafilaktik reaksiyalar) anamnezda.
Muddatidan oldin tug'ilgan bolalar
Muddatidan oldin tug'ilgan bolalarga 41 haftagacha (shu jumladan) (gestatsion va xronologik yoshning yig'indisi) tseftriakson qo'llash mumkin emas.
Muddatida tug'ilgan yangi tug'ilgan chaqaloqlar (≤28 kunlik yoshda)
Giperbilirubinemiya, sariqlik yoki atsidoz, yangi tug'ilgan chaqaloqlarda gipоalbuminemiya (in vitro tadqiqotlar tseftriakson zardob albumini bilan bog'langan bilirubinni siqib chiqarishi va bunday bemorlarda bilirubin ensefalopatiyasi rivojlanish xavfini oshirishi mumkinligini ko'rsatdi).
Yangi tug'ilgan chaqaloqlarga kalsiy saqlovchi eritmalarni tomir ichiga yuborish.
Yangi tug'ilgan chaqaloqlar (≤28 kun), ularga allaqachon yoki rejalashtirilgan holda kalsiy saqlovchi eritmalar bilan tomir ichiga davolash buyurilgan, shu jumladan parenteral ovqatlantirishda uzoq muddatli kalsiy saqlovchi infuziyalar, tseftriakson kalsiy tuzlari cho'kmalarining hosil bo'lish xavfi tufayli (qarang bo'limlar «Qo'llash usuli va dozalari» va «Boshqa dori vositalari bilan o'zaro ta'siri»).
Tseftriakson va kalsiy saqlovchi eritmalar olgan yangi tug'ilgan chaqaloqlarda o'pkada va buyraklarda cho'kmalar hosil bo'lishining ayrim o'lim bilan yakunlangan holatlari tasvirlangan. Ba'zi hollarda bitta venoz kirish yo'li ishlatilgan va cho'kmalar to'g'ridan-to'g'ri tomir ichiga yuborish tizimida kuzatilgan, shuningdek, kamida bir holatda turli venoz kirish yo'llari va preparat Tseftriakson va kalsiy saqlovchi eritmalarni turli vaqtda yuborishda o'lim bilan yakunlangan holat tasvirlangan. Bunday holatlar faqat yangi tug'ilgan chaqaloqlarda kuzatilgan (qarang bo'lim «Ro'yxatdan o'tgandan keyingi kuzatuv»).
Lidokain
Tseftriaksonni lidokain bilan mushak ichiga yuborishdan oldin, lidokainga qarshi ko'rsatmalar mavjudligini istisno qilish zarur.
Lidokain qo'llashga qarshi ko'rsatmalar lidokainning tibbiy qo'llanilishi bo'yicha yo'riqnomada keltirilgan. Lidokain saqlovchi tseftriakson eritmalarini tomir ichiga yuborish mumkin emas.
Ehtiyotkorlik bilan
Emizish davri.
Boshqa β-laktam antibiotiklarga (penitsillinlar, monobaktamlar va karbapenemlar) anamnezda og'ir bo'lmagan giperchuvstuvchanlik reaksiyalari.
-
Qo'llash usuli
Standart dozalash rejimi
Vena ichiga, mushak ichiga.
Kattalar va 12 yoshdan katta bolalar ≥50 kg: kuniga 1-2 g bir marta (har 24 soatda). Og‘ir holatlarda yoki infeksiyalar, qo‘zg‘atuvchilari tseftriaksonga faqat o‘rtacha sezuvchanlikka ega bo‘lsa, sutkalik doza 4 g gacha oshirilishi mumkin.
Davolash davomiyligi kasallik kechishiga bog‘liq. Har doim antibiotikoterapiyada bo‘lgani kabi, Tseftriakson preparatini bemorlarga tana harorati normallashganidan va qo‘zg‘atuvchi yo‘qolishi tasdiqlangandan keyin kamida 48-72 soat davomida qo‘llashni davom ettirish kerak.
Odatda davolash kursi 4-14 kun; asoratli infeksiyalarda uzoqroq yuborish talab qilinishi mumkin.
Streptococcus pyogenes sababli infeksiyalarda davolash kursi kamida 10 kun bo‘lishi kerak.
Yuborish
Umumiy qoida sifatida eritmalar tayyorlangandan so‘ng darhol ishlatilishi kerak.
Tayyorlangan eritmalar o‘zining fizik va kimyoviy barqarorligini xona haroratida 6 soat davomida (yoki 2-8°C haroratda 24 soat davomida) saqlaydi. Konsentratsiya va saqlash davomiyligiga qarab eritmalar rangi och-sariqdan to qahrabo ranggacha o‘zgarishi mumkin. Eritma rangi preparatning samaradorligi yoki o‘zlashtirilishiga ta’sir qilmaydi.
Mushak ichiga in’eksiya uchun 1,0 g Tseftriakson preparati 3,5 ml 1% lidokain eritmasida eritiladi va yetarlicha katta mushakka (dumba) chuqur yuboriladi. Bir mushakka 1 g dan ortiq yuborish tavsiya etilmaydi.
Lidokain saqlovchi eritmani vena ichiga yuborib bo‘lmaydi!
Vena ichiga in’eksiya uchun 1 g Tseftriakson preparati 10 ml steril in’eksiya uchun suvda eritiladi; vena ichiga sekin, 5 daqiqa davomida, afzalroq katta vena ichiga yuboriladi.
Vena ichiga infuziya kamida 30 daqiqa davom etishi kerak. Eritma tayyorlash uchun 2 g Tseftriakson preparati quyidagi infuzion eritmalardan biri (kalsiy ionlari saqlamaydigan) 40 ml da eritiladi: 0,9% natriy xlorid eritmasi, 0,45% natriy xlorid + 2,5% dekstroza eritmasi, 5% dekstroza eritmasi, 10% dekstroza eritmasi, 6% dekstran 5% dekstroza eritmasida, 6-10% gidroksietilkrakhmal eritmasi, in’eksiya uchun suv. Tseftriakson preparati eritmalarini boshqa antimikrob preparatlar yoki boshqa erituvchilar bilan, yuqorida sanab o‘tilganlardan tashqari, aralashtirish yoki qo‘shish mumkin emas, chunki noqulaylik yuzaga kelishi mumkin.
Tseftriakson preparatini vena ichiga yuborish uchun eritmalar tayyorlash va ularni keyinchalik suyultirish uchun kalsiy saqlovchi erituvchilar, masalan, Ringer eritmasi yoki Xartman eritmasidan foydalanib bo‘lmaydi, chunki cho‘kma hosil bo‘lishi mumkin. Tseftriaksonning kalsiy tuzlari cho‘kmalarining hosil bo‘lishi Tseftriakson va kalsiy saqlovchi eritmalar bir venoz kirishda aralashtirilganda ham yuzaga kelishi mumkin. Tseftriakson preparatini kalsiy saqlovchi eritmalar bilan bir vaqtda vena ichiga yuborib bo‘lmaydi, shu jumladan kalsiy saqlovchi eritmalar uzoq muddatli infuziyalari bilan, masalan, parenteral oziqlantirishda Y-konnektor orqali. Yangi tug‘ilgan chaqaloqlardan tashqari barcha bemor guruhlari uchun Tseftriakson va kalsiy saqlovchi eritmalar ketma-ket yuborilishi mumkin, infuzion tizimlar orasida mos keluvchi suyuqlik bilan ehtiyotkorlik bilan yuvib tashlash sharti bilan (qarang «Boshqa dori vositalari bilan o‘zaro ta’siri» bo‘limi).
Tseftriakson va og‘iz orqali qabul qilinadigan kalsiy saqlovchi preparatlar yoki mushak ichiga yuboriladigan tseftriakson va kalsiy saqlovchi preparatlar (vena ichiga yoki og‘iz orqali qo‘llash uchun) o‘rtasida o‘zaro ta’sir haqida xabarlar bo‘lmagan.
Maxsus holatlarda dozalash
Jigar faoliyati buzilgan bemorlar
Jigar faoliyati buzilgan bemorlarda, buyrak faoliyati buzilmagan bo‘lsa, doza kamaytirilishi shart emas.
Buyrak faoliyati buzilgan bemorlar
Buyrak faoliyati buzilgan bemorlarda, jigar faoliyati buzilmagan bo‘lsa, doza kamaytirilishi shart emas. Tseftriakson preparatining sutkalik dozasi faqat kreatinin klirensi 10 ml/min dan kam bo‘lgan buyrak yetishmovchiligida 2 g dan oshmasligi kerak. Tseftriakson gemodializ yoki peritoneal dializda chiqarilmaydi, shuning uchun dializ tugaganidan keyin bemorga qo‘shimcha Tseftriakson dozasini yuborish talab qilinmaydi.
Og‘ir buyrak va jigar yetishmovchiligi birga bo‘lsa, preparatning samaradorligi va xavfsizligini diqqat bilan kuzatish kerak.
Qariyalar va keksalar
Kattalar uchun odatdagi dozalar yoshga tuzatishlarsiz, og‘ir buyrak va jigar yetishmovchiligi bo‘lmasa.
Bolalar
Yangi tug‘ilganlar, emizikli bolalar va 12 yoshgacha bo‘lgan bolalar
Tseftriakson preparatini kuniga bir marta buyurishda quyidagi dozalash rejimlariga rioya qilish tavsiya etiladi:
yangi tug‘ilganlar (14 kungacha): 20-50 mg/kg tana vazniga bir marta kuniga; sutkalik doza 50 mg/kg tana vaznidan oshmasligi kerak;
yangi tug‘ilganlar, emizikli bolalar va kichik yoshdagi bolalar (15 kundan 12 yoshgacha): 20-80 mg/kg tana vazniga bir marta kuniga;
tana vazni 50 kg dan ortiq bo‘lgan bolalarga kattalar uchun dozalar buyuriladi.
41 haftagacha (gestatsion va xronologik yosh yig‘indisi) bo‘lgan muddatidan oldin tug‘ilgan bolalarda tseftriakson qo‘llash mumkin emas.
Tseftriakson preparati yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga (≤28 kun), ularga allaqachon yoki kutilayotgan vena ichiga kalsiy saqlovchi eritmalar, shu jumladan uzoq muddatli kalsiy saqlovchi infuziyalar, masalan, parenteral oziqlantirish buyurilgan bo‘lsa, tseftriaksonning kalsiy tuzlari cho‘kmalarining hosil bo‘lish xavfi tufayli (qarang «Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar» bo‘limi) mumkin emas.
Emizikli bolalar va 12 yoshgacha bo‘lgan bolalarda vena ichiga 50 mg/kg yoki undan yuqori dozalar tomchilab kamida 30 daqiqa davomida yuborilishi kerak. Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda vena ichiga yuborish 60 daqiqa davomida amalga oshirilishi kerak, bu bilirubin ensefalopatiyasi rivojlanishining potentsial xavfini kamaytirish uchun.
Menengit
Bakterial menengitda emizikli bolalar va kichik yoshdagi bolalarda davolash 100 mg/kg (lekin 4 g dan ko‘p emas) 1 marta kuniga dozadan boshlanadi. Qo‘zg‘atuvchi aniqlangandan va uning sezuvchanligi belgilangandan so‘ng doza mos ravishda kamaytirilishi mumkin. Menengokokk menengitida eng yaxshi natijalar 4 kunlik davolashda, Haemophilus influenzae sababli menengitda - 6 kun, Streptococcus pneumoniae sababli menengitda - 7 kun davomiylikda erishilgan.
Laym kasalligi
50 mg/kg (eng yuqori sutkalik doza - 2 g) kattalar va bolalarga kuniga bir marta 14 kun davomida.
Gonoreya (penitsillinaza hosil qiluvchi va penitsillinaza hosil qilmaydigan shtammlar sababli)
Kattalar va 12 yoshdan katta bolalarga ≥50 kg Tseftriakson preparatini 250 mg bir marta mushak ichiga yuborish.
O‘tkir o‘rta otit
Bolalarda o‘tkir o‘rta otitni davolashda 50 mg/kg (lekin 1 g dan ko‘p emas) bir marta mushak ichiga yuborish tavsiya etiladi.
Kattalarga 1-2 g bir marta mushak ichiga yuborish tavsiya etiladi. Cheklangan ma’lumotlarga ko‘ra, og‘ir holatlarda yoki oldingi terapiya samarasiz bo‘lsa, Tseftriakson preparati mushak ichiga 1-2 g kuniga 3 kun davomida yuborilganda samarali bo‘lishi mumkin.
Operatsiyadan keyingi infeksiyalarni oldini olish
Infeksion xavf darajasiga qarab, Tseftriakson preparati 1-2 g operatsiyadan 30-90 daqiqa oldin bir marta yuboriladi. Yo‘g‘on va to‘g‘ri ichakda operatsiyalar o‘tkazilganda, Tseftriakson preparatini va 5-nitroimidazollardan birini, masalan, ornidazolni bir vaqtda yuborish yaxshi natija bergan.
-
Nojo´ya ta´sirlar
Tseftriakson bilan davolash fonida klinik tadqiqotlarda qayd etilgan eng tez-tez uchraydigan nojo‘ya reaksiyalar eozinofiliya, leykopeiya, trombotsitopeniya, diareya, toshma va jigar fermentlari faolligining oshishi hisoblanadi.
Nojo‘ya reaksiyalar chastotasini tavsiflash uchun quyidagi tasnifdan foydalaniladi: juda tez-tez (≥1/10), tez-tez (≥1/100 va <1/10), kamdan-kam (≥1/1000 va <1/100), noyob (≥1/10000 va <1/1000) va juda noyob (<1/10000), yakka hollarda jumladan.
Nojo‘ya reaksiyalar MedDRA normativ-huquqiy faoliyat uchun tibbiy lug‘atining organ tizimlari sinflariga muvofiq guruhlangan.
Infeksion va parazitar kasalliklar: kamdan-kam jinsiy a’zolar mikozlari; noyob psevdomebranli kolit.
Qon va limfa tizimi tomonidan buzilishlar: tez-tez eozinofiliya, leykopeiya, trombotsitopeniya; kamdan-kam granulositopeniya, anemiya, koagulopatiya.
Nerv tizimi tomonidan buzilishlar: kamdan-kam bosh og‘rig‘i va bosh aylanishi.
Nafas olish tizimi, ko‘krak qafasi va o‘rta ko‘krak oralig‘i tomonidan buzilishlar: noyob bronxospazm.
Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan buzilishlar: tez-tez diareya, shakllanmagan najas; kamdan-kam ko‘ngil aynishi, qusish.
Jigar va o‘t yo‘llari tomonidan buzilishlar: tez-tez jigar fermentlari faolligining oshishi (aspartataminotransferaza (AST), alaninaminotransferaza (ALT), shchelochnoy fosfataza (ShF)).
Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan buzilishlar: tez-tez toshma; kamdan-kam qichishish; noyob eshakemi.
Buyrak va siydik chiqarish yo‘llari tomonidan buzilishlar: noyob gematuriya, glikozuriya.
Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi buzilishlar: kamdan-kam flebit, yuborish joyida og‘riq, tana haroratining oshishi; noyob shish, titroq.
Laborator va instrumental tekshiruv natijalariga ta’siri: kamdan-kam qonda kreatinin konsentratsiyasining oshishi.
Ro‘yxatdan o‘tkazilgandan keyingi kuzatuv
Quyida Tseftriakson preparatini qo‘llashda ro‘yxatdan o‘tkazilgandan keyingi davrda kuzatilgan nojo‘ya hodisalar tavsiflangan. Kuzatilgan nojo‘ya hodisalar chastotasini aniqlash, shuningdek, ularning Tseftriakson preparatini qo‘llash bilan bog‘liqligini aniqlash har doim ham mumkin emas, chunki bemorlar populyatsiyasining aniq hajmini aniqlash imkoni yo‘q.
Ovqat hazm qilish tizimi tomonidan buzilishlar: pankreatit, stomatit, glossit, ta’m buzilishi.
Qon va limfa tizimi tomonidan buzilishlar: trombotsitoz, tromboplastin va protrombin vaqtining oshishi, protrombin vaqtining kamayishi, gemolitik anemiya. Agranulositozning yakka hollari (<500 hujayra/mkl) tavsiflangan, ularning aksariyati 10 kunlik davolashdan so‘ng va 20 g va undan ortiq kumulyativ dozalarda rivojlangan.
Immun tizimi tomonidan buzilishlar: anafilaktik shok, gipersensitivlik.
Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan buzilishlar: o‘tkir generalizatsiyalashgan ekzantematoz pustulez, og‘ir nojo‘ya reaksiyalarning yakka hollari (ekssudativ multiform eritema, Stivens-Djonson sindromi, toksik epidermal nekroliz (Layell sindromi)).
Nerv tizimi tomonidan buzilishlar: tutqanoq.
Eshitish organi va labirint buzilishlari: vertigo.
Infeksion va parazitar kasalliklar: superinfeksiyalar.
Shuningdek, quyidagi nojo‘ya reaksiyalar ma’lum: tseftriaksonning kalsiy tuzlari cho‘kmalarining o‘t pufagida hosil bo‘lishi va mos simptomatika, bilirubinli ensefalopatiya, giperbilirubinemiya, oliguriya, vaginit, terlashning oshishi, “to‘lqinlar”, allergik pnevmonit, burundan qon ketishi, sariqlik, yurak urishini sezish, zardob kasalligi, shuningdek, anafilaktik yoki anafilaktoid reaksiyalar.
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda Tseftriakson va kalsiy saqlovchi eritmalarni olganlarda o‘pka va buyraklarda cho‘kmalar hosil bo‘lishining ayrim o‘lim bilan yakunlangan hollari autopsiya natijalariga ko‘ra tavsiflangan. Ba’zi hollarda bitta venoz kirish yo‘li ishlatilgan va cho‘kmalar to‘g‘ridan-to‘g‘ri tomir ichiga yuborish tizimida kuzatilgan. Shuningdek, kamida bitta holatda turli venoz kirish yo‘llari va Tseftriakson hamda kalsiy saqlovchi eritmalarni turli vaqtda yuborishda o‘lim bilan yakunlangan holat tavsiflangan. Bunda ushbu yangi tug‘ilgan chaqaloqda autopsiya natijalariga ko‘ra cho‘kmalar aniqlanmagan. Bunday holatlar faqat yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda kuzatilgan (qarang bo‘lim «Maxsus ko‘rsatmalar»).
Tseftriakson cho‘kmalarining siydik chiqarish yo‘llarida hosil bo‘lishi holatlari qayd etilgan, asosan, kunlik katta dozalarda preparat olgan bolalarda (≥80 mg/kg sutkada) yoki 10 g dan ortiq kumulyativ dozalarda, shuningdek, qo‘shimcha xavf omillariga ega bo‘lganlarda (suyuqlik yo‘qotilishi, to‘shak rejimi). Buyraklarda cho‘kmalar hosil bo‘lishi simptomsiz kechishi yoki klinik namoyon bo‘lishi, siydik yo‘llari obstruksiyasiga va postrenal o‘tkir buyrak yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin. Ushbu nojo‘ya hodisa qaytar xarakterga ega va Tseftriakson bilan davolash to‘xtatilgandan so‘ng yo‘qoladi.
Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi buzilishlar: tomir ichiga yuborilgandan so‘ng flebit. Buni preparatni 5 daqiqa davomida sekin, afzalroq katta vena orqali yuborish orqali oldini olish mumkin.
Lidokainsiz mushak ichiga in’eksiya og‘riqli.
Laborator tahlillar natijalariga ta’siri
Tseftriakson bilan davolashda bemorlarda Kumbs testi soxta musbat natijalari kuzatilishi mumkin. Boshqa antibiotiklar kabi, Tseftriakson preparati galaktozemiyaga testda soxta musbat natija berishi mumkin. Soxta musbat natijalar siydikda glyukozani fermentativ bo‘lmagan usullar bilan aniqlashda ham olinishi mumkin, shuning uchun Tseftriakson bilan davolashda glyukozuriyani zarurat tug‘ilganda faqat fermentativ usul bilan aniqlash kerak.
Tseftriakson ba’zi qon glyukozasini monitoring qilish qurilmalari yordamida olingan glikemiya ko‘rsatkichlarining ishonchsiz pasayishiga olib kelishi mumkin. Foydalanilayotgan qurilmaning qo‘llanmasidagi ko‘rsatmalarga qarang. Zarurat tug‘ilganda qon glyukozasini aniqlashning muqobil usullaridan foydalanish kerak.
-
Farmakologik xususiyatlari
Tseftriakson - parenteral tsefalosporin antibiotikining III avlodi. Tseftriaksonning bakteritsid faolligi hujayra devori sintezini bostirish bilan bog‘liq. In vitro tseftriakson grammanfiy va grammanfiy mikroorganizmlarga nisbatan keng ta’sir doirasiga ega. U ko‘pchilik β-laktamazalarga (penitsillinazalar hamda tsefalosporinazalar) yuqori darajada chidamli, bu fermentlar grammanfiy va grammanfiy bakteriyalar tomonidan ishlab chiqariladi.
Tseftriakson odatda quyidagi mikroorganizmlarga nisbatan faol.
Grammanfiy aeroblar
Staphylococcus aureus (metitsillin sezgir), koaguloza-manfiy stafilokokklar, Streptococcus pyogenes (β-gemolitik, A guruhi), Streptococcus agalactiae (β-gemolitik, B guruhi), β-gemolitik streptokokklar (A hamda B guruhi emas), Streptococcus viridans, Streptococcus pneumoniae.
Izoh. Metitsillin chidamli Staphylococcus spp. tsefalosporinlarga, jumladan tseftriaksonga ham rezistent. Odatda, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium va Listeria monocytogenes ham chidamli.
Grammanfiy aeroblar
Acinetobacter lwoffii, Acinetobacter anitratus (asosan, A. baumannii)*, Aeromonas hydrophila, Alcaligenes faecalis, Alcaligenes odorans, alkali-genlarga o‘xshash bakteriyalar, Borrelia burgdorferi, Capnocytophaga spp., Citrobacter diversus (jumladan C. amalonaticus), Citrobacter freundii*, Escherichia coli, Enterobacter aerogenes*, Enterobacter cloacae*, Enterobacter spp. (boshqalar)*, Haemophilus ducreyi, Haemophilus influenzae, Haemophilus parainfluenzae, Hafnia alvei, Klebsiella oxytoca, Klebsiella pneumoniae**, Moraxella catarrhalis (ilgari Branhamella catarrhalis deb atalgan), Moraxella osloensis, Moraxella spp. (boshqalar), Morganella morganii, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, Pasteurella multocida, Plesiomonas shigelloides, Proteus mirabilis, Proteus penneri*, Proteus vulgaris*, Pseudomonas fluorescens*, Pseudomonas spp. (boshqalar), Providencia rettgeri*, Providencia spp. (boshqalar), Salmonella typhi, Salmonella spp. (tifoid bo‘lmagan), Serratia marcescens*, Serratia spp. (boshqalar)*, Shigella spp., Vibrio spp., Yersinia enterocolitica, Yersinia spp. (boshqalar).
* Ushbu turlarning ayrim izolyatlari tseftriaksonga chidamli, asosan xromosoma tomonidan kodlanadigan β-laktamazalar hosil bo‘lishi natijasida.
** Ushbu turlarning ayrim izolyatlari bir qator plazmida orqali o‘tkaziladigan β-laktamazalar hosil bo‘lishi natijasida chidamli.
Izoh. Yuqorida ko‘rsatilgan mikroorganizmlarning ko‘plab shtammlari, boshqa antibiotiklarga, masalan, aminopenitsillinlar va ureidopenitsillinlar, birinchi va ikkinchi avlod tsefalosporinlar hamda aminoglikozidlarga polirezistent bo‘lsa-da, tseftriaksonga sezgir.
Treponema pallidum tseftriaksonga in vitro va hayvonlar ustida o‘tkazilgan tajribalarda sezgir. Klinik sinovlar tseftriakson birlamchi va ikkilamchi sifilisga nisbatan yaxshi samaradorlikka ega ekanligini ko‘rsatadi. Juda kam istisnolardan tashqari, P. aeruginosa klinik izolyatlari tseftriaksonga chidamli.
-
Maxsus ko'rsatmalar
Gipersensitivlik reaksiyalari Boshqa β-laktam antibiotiklar qo‘llanilganda bo‘lgani kabi, og‘ir gipersensitivlik reaksiyalari, shu jumladan o‘lim bilan yakunlangan holatlar qayd etilgan. Og‘ir gipersensitivlik reaksiyasi rivojlanganida, Tseftriakson preparati bilan davolashni darhol to‘xtatish va mos ravishda zudlik bilan davolash choralarini ko‘rish zarur. Tseftriakson preparati bilan davolashni boshlashdan oldin, bemorda tseftriakson, tsefalosporinlarga yoki boshqa og‘ir β-laktam antibiotiklar (penitsillinlar, monobaktamlar va karbapenemlar) ga gipersensitivlik reaksiyalari bo‘lganmi-yo‘qligini aniqlash kerak. Tseftriaksonni boshqa β-laktam antibiotiklar (penitsillinlar, monobaktamlar va karbapenemlar) ga yengil gipersensitivlik reaksiyalari bo‘lgan bemorlarga ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak. Natriy miqdori 1 g Tseftriakson preparatida 3,6 mmol natriy mavjud. Bu natriy miqdorini nazorat qiluvchi dietada bo‘lgan bemorlar hisobga olishlari kerak. Gemolitik anemiya Boshqa tsefalosporinlar bilan davolashda bo‘lgani kabi, Tseftriakson preparati bilan davolashda ham autoimmun gemolitik anemiya rivojlanishi mumkin. Kattalar va bolalarda, shu jumladan o‘lim bilan yakunlangan og‘ir gemolitik anemiya holatlari qayd etilgan. Tseftriakson bilan davolanayotgan bemorda anemiya rivojlanganida, tsefalosporin bilan bog‘liq anemiya tashxisini istisno qilib bo‘lmaydi va sabab aniqlanguncha davolashni to‘xtatish kerak. Clostridium difficile sababli diareya Boshqa ko‘pchilik antibakterial preparatlar bilan davolashda bo‘lgani kabi, tseftriakson bilan davolashda ham Clostridium difficile (C. difficile) sababli diareya holatlari qayd etilgan, og‘irligi yengil diareyadan o‘lim bilan yakunlangan kolitgacha bo‘lishi mumkin. Antibakterial preparatlar bilan davolash yo‘g‘on ichakning normal mikroflorasini bostiradi va C. difficile o‘sishini rag‘batlantiradi. O‘z navbatida, C. difficile A va B toksinlarini ishlab chiqaradi, ular C. difficile sababli diareya patogenezining omillari hisoblanadi. Toksinlarni gipertarqatadigan C. difficile shtammlari yuqori asoratlar va o‘lim xavfi bo‘lgan infeksiyalar sababchisi bo‘lib, ular antimikrob terapiyaga chidamli bo‘lishi mumkin, davolash esa kolektomiyani talab qilishi mumkin. Antibiotikoterapiyadan keyin diareya rivojlangan barcha bemorlarda C. difficile sababli diareya ehtimolini yodda tutish kerak. Anamnezni diqqat bilan yig‘ish zarur, chunki antibiotikoterapiyadan keyin 2 oydan ko‘proq vaqt o‘tib C. difficile sababli diareya holatlari qayd etilgan. C. difficile sababli diareyaga shubha qilinganida yoki tasdiqlanganda, C. difficile ga qaratilmagan joriy antibiotikoterapiyani bekor qilish talab qilinishi mumkin. Klinik ko‘rsatmalarga muvofiq, suyuqlik va elektrolitlar, oqsillar, C. difficile ga qaratilgan antibiotikoterapiya, jarrohlik davolash bilan mos ravishda davolash tayinlanishi kerak. Ichak peristaltikasini sekinlashtiruvchi dori vositalarini qo‘llash mumkin emas. Superinfeksiyalar Boshqa antibakterial preparatlar bilan davolashda bo‘lgani kabi, superinfeksiyalar rivojlanishi mumkin. Protrombin vaqtining o‘zgarishi Tseftriakson preparatini qabul qilgan bemorlarda protrombin vaqtining o‘zgarishi kamdan-kam hollarda qayd etilgan. Vitamin K yetishmovchiligi (sintez buzilishi, ovqatlanish buzilishi) bo‘lgan bemorlarda davolash davomida protrombin vaqtini nazorat qilish va protrombin vaqti oshganida (davolash boshlanishidan oldin yoki davolash davomida) vitamin K (10 mg/hafta) tayinlash talab qilinishi mumkin. Tseftriaksonning kaltsiy tuzi cho‘kmalarining hosil bo‘lishi Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda o‘pka va buyraklarda tseftriakson-kaltsiy cho‘kmalarining to‘planishi natijasida o‘lim bilan yakunlangan reaksiyalar holatlari tasvirlangan. Nazariy jihatdan, tseftriaksonning kaltsiy saqlovchi eritmalar bilan tomir ichiga yuborilganda boshqa yosh guruhlarida ham o‘zaro ta’siri ehtimoli mavjud, shuning uchun tseftriakson kaltsiy saqlovchi eritmalar (shu jumladan parenteral oziqlantirish uchun) bilan aralashtirilmasligi va bir vaqtda yuborilmasligi kerak, shu jumladan infuziya uchun turli joylardagi alohida kirish yo‘llari orqali ham. Nazariy hisob-kitoblarga ko‘ra, tseftriaksonning 5 yarim chiqarilish davri asosida tseftriakson va kaltsiy saqlovchi eritmalar yuborilishi orasidagi interval kamida 48 soat bo‘lishi kerak. Tseftriaksonning og‘iz orqali qabul qilinadigan kaltsiy saqlovchi preparatlar bilan, shuningdek, mushak ichiga yuboriladigan tseftriaksonning kaltsiy saqlovchi preparatlar (tomir ichiga yoki og‘iz orqali) bilan o‘zaro ta’siri bo‘yicha ma’lumotlar mavjud emas. Tseftriakson odatda tavsiya etilgan standart dozadan (1 g sutkada va undan ko‘p) yuqori dozada qo‘llanganda, o‘t pufagi ultratovush tekshiruvda tseftriaksonning kaltsiy tuzi cho‘kmalari aniqlangan, ularning hosil bo‘lishi asosan bolalar yoshidagi bemorlarda ehtimol. Cho‘kmalar kamdan-kam hollarda simptomatika beradi va Tseftriakson preparati bilan davolash tugagandan yoki to‘xtatilgandan so‘ng yo‘qoladi. Agar bu holatlar klinik simptomatika bilan kechsa, konservativ, jarrohlik bo‘lmagan davolash tavsiya etiladi, preparatni bekor qilish to‘g‘risidagi qaror esa davolovchi shifokorning ixtiyoriga havola qilinadi va individual foyda va xavf bahosiga asoslanishi kerak. Tromb ichida cho‘kmalar hosil bo‘lishi faqat yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda tseftriakson va kaltsiy saqlovchi infuzion eritmalar yoki boshqa har qanday kaltsiy saqlovchi preparatlar bilan birga qo‘llanganda qayd etilgan bo‘lsa-da, Tseftriakson preparatini bolalar va kattalarda kaltsiy saqlovchi infuzion eritmalar bilan bir vaqtda, hatto turli venoz kirish yo‘llari orqali ham aralashtirish yoki tayinlash mumkin emas (qarang bo‘limlar "Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar", "Boshqa dori vositalari bilan o‘zaro ta’siri", bo‘lim "Ro‘yxatdan keyingi kuzatuv"). Pankreatit Tseftriakson preparatini qabul qilgan bemorlarda, ehtimol, o‘t yo‘llarining obstruksiyasi natijasida rivojlangan pankreatitning kamdan-kam hollari tasvirlangan. Bu bemorlarning ko‘pchiligida ilgari o‘t yo‘llarida dimlanish xavf omillari bo‘lgan, masalan, ilgari o‘tkazilgan davolash, og‘ir kasalliklar va to‘liq parenteral oziqlantirish. Shu bilan birga, Tseftriakson preparati ta’sirida o‘t yo‘llarida hosil bo‘lgan cho‘kmalar pankreatit rivojlanishida boshlang‘ich rol o‘ynashini istisno qilib bo‘lmaydi. Bolalarda qo‘llanishi Tseftriakson preparatining yangi tug‘ilgan chaqaloqlar, emizikli bolalar va kichik yoshdagi bolalarda xavfsizligi va samaradorligi "Qo‘llash usuli va dozalari" bo‘limida tavsiflangan dozalarda aniqlangan. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, boshqa tsefalosporinlar kabi tseftriakson ham bilirubinni zardob albuminidan siqib chiqarishi mumkin. Tseftriakson preparatini yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda, ayniqsa muddatidan oldin tug‘ilganlarda, bilirubin ensefalopatiyasi rivojlanish xavfi bo‘lganlarda qo‘llash mumkin emas (qarang bo‘lim "Qo‘llash mumkin bo‘lmagan holatlar") Uzoq muddatli davolash Uzoq muddatli davolashda periferik qon manzarasi, jigar va buyrak funksional holati ko‘rsatkichlarini muntazam nazorat qilish zarur. Qon tahlilini monitoring qilish Uzoq muddatli davolashda to‘liq qon tahlilini muntazam o‘tkazish kerak. Serologik tadqiqotlar Tseftriakson preparati bilan davolashda Kumbs testi, galaktozemiya testi, siydikda glyukoza aniqlashda (glyukozuriyani faqat fermentativ usulda aniqlash tavsiya etiladi) soxta musbat natijalar bo‘lishi mumkin. Transport vositalarini, mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri Preparatning transport vositalarini boshqarish va mashina va mexanizmlar bilan ishlashga ta’sir qilishi haqida ma’lumotlar yo‘q. Biroq, Tseftriakson preparati bilan davolashda bosh aylanishi va boshqa nojo‘ya reaksiyalar paydo bo‘lishi mumkinligi sababli, transport vositalarini boshqarishda va mexanizmlar bilan ishlashda ehtiyotkorlikka rioya qilish kerak.
Homiladorlik va laktatsiya davri
Tseftriakson platsentar to‘siqdan o‘tadi. Homilador ayollarda qo‘llash xavfsizligi aniqlanmagan. Doklinik reproduktiv tadqiqotlarda tseftriaksonning erkak va urg‘ochi hayvonlar unumdorligiga, tug‘ruq jarayoniga, perinatal va postnatal rivojlanishga embriotoksik, fetotoksik, teratogen yoki boshqa nojo‘ya ta’siri aniqlanmagan. Homiladorlikda, ayniqsa birinchi trimestrda, faqat qat’iy ko‘rsatmalar bo‘yicha, onaga kutilayotgan foyda homilaga bo‘lgan potentsial xavfdan ustun bo‘lsa, tayinlash kerak.
Tseftriakson kichik konsentratsiyalarda ona suti tarkibiga o‘tadi. Onasi terapevtik dozalarda qo‘llaganida, tseftriaksonning emizikli bolaga ta’sir qilishi ehtimoli kam, biroq bola diareyasi, shilliq qavatlarning zamburug‘li infeksiyalari va gipersensitivlik reaksiyalari rivojlanish xavfini istisno qilib bo‘lmaydi. Bola uchun emizishning afzalliklari va ona uchun davolash foydasini hisobga olgan holda, emizishni to‘xtatish yoki tseftriakson bilan davolashni to‘xtatish/voz kechish zarur.
-
Dozani oshirib yuborilishi
Siptomlar
Ko'ngil aynishi, qusish va diareya.
Davolash
Dozani oshirib yuborishda gemodializ va peritoneal dializ preparat konsentratsiyasini kamaytirmaydi. Maxsus antidot yo'q. Dozani oshirib yuborishni davolash - simptomatik.