Nojo´ya ta´sirlar
Umumiy nojo‘ya reaktsiyalar turlari (yod saqlovchi rentgen kontrast vositalarining barchasiga xos).
Quyida yod saqlovchi ion bo‘lmagan kontrast vositalar qo‘llanilgan rentgenologik muolajalar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin bo‘lgan asosiy nojo‘ya ta’sirlar keltirilgan.
Gipersensitivlik reaksiyalari preparatning yuborilgan dozasiga va yuborish usuliga bog‘liq bo‘lmasdan yuzaga kelishi mumkin. Yengil simptomlar jiddiy anafilaktik reaksiya/shokning dastlabki belgisi bo‘lishi mumkin. Kontrast modda yuborilishini darhol to‘xtatish va zarur bo‘lsa, maxsus terapiya, shu jumladan, dori vositalarini intravaskulyar yuborish o‘tkazilishi lozim.
S-kreatininning o‘tkinchi oshishi – yod saqlovchi rentgen kontrast vositalar qo‘llanilgandan keyin tez-tez uchraydi, kontrast-induktsiyalangan nefropatiya rivojlanish xavfi oshadi.
Yodizm yoki yodli parotit – yod saqlovchi rentgen kontrast vositalar yuborilganda juda kam uchraydigan reaksiya. U so‘lak bezlarida shish va og‘riq bilan namoyon bo‘lishi mumkin, bu holat tekshiruvdan keyin 10 kun davomida kuzatiladi.
Immun tizimi tomonidan: gipersenstitivlik reaksiyalari (shu jumladan, nafas qisilishi, toshma, eritema, eshakemi, qichishish, teri reaksiyalari, vaskulit, angionevrotik shish, hiqildoq shishi, laringospazm, bronxospazm yoki nekardiogen o‘pka shishi preparat yuborilgandan so‘ng darhol yoki bir necha kundan keyin rivojlanishi mumkin), anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar, anafilaktik/anafilaktoid shok.
Nerv tizimi tomonidan: bosh og‘rig‘i, disgevziya (o‘tkinchi metall ta’mi), vazovagal hushdan ketish.
Yurak-qon tomir tizimi tomonidan: bradikardiya, arterial gipertenziya, arterial gipotenziya.
Hazm qilish tizimi tomonidan: ko‘ngil aynishi, qusish, diareya, epigastral sohada og‘riq/discomfort, so‘lak bezlarining kattalashishi.
Umumiy buzilishlar: issiqlik hissi, pireksiya, titroq (zax).
Jarohatlar, zaharlanishlar va muolajalar asoratlari: yodizm.
Intravaskulyar (intraarterial va intravenoz) yuborish bilan bog‘liq nojo‘ya reaksiyalar.
Intraarterial yuborish vaqtida kuzatilishi mumkin bo‘lgan nojo‘ya reaksiyalar rivojlanishi in’ektsiya joyi va preparat dozasiga bog‘liq. Selektiv angiografiya va boshqa tadqiqotlarda, kontrast modda yuqori konsentratsiyada o‘rganilayotgan organga kirganda, ushbu organ funksiyasining buzilishi kuzatilishi mumkin.
Immun tizimi tomonidan: gipersenstitivlik reaksiyalari, shu jumladan, hayot uchun xavfli yoki o‘limga olib keluvchi anafilaksiya, og‘ir pustulet, eksfoliativ yoki bullez reaksiyalar.
Endokrin tizimi tomonidan: tireotoksikoz, o‘tkinchi gipotireoz.
Psixika tomonidan: ongning chalkashligi.
Nerv tizimi tomonidan: bosh aylanishi, tutqanoq, ong buzilishi, ensefalopatiya, stupor, sezuvchanlik buzilishi (shu jumladan, gipesteziya), paresteziya, tremor, bosh og‘rig‘i, disgevziya, o‘tkinchi motor disfunktsiya (shu jumladan, nutq buzilishi, afaziya, dizartriya), o‘tkinchi kontrast ensefalopatiya (shu jumladan, o‘tkinchi gemiplegiya yoki deliriy, vaqtincha xotira yo‘qolishi, dezorientatsiya, koma, retrograd amneziya).
Ko‘rish organlari tomonidan: o‘tkinchi kortikal ko‘rlik.
Eshitish va muvozanat organlari tomonidan: o‘tkinchi eshitish yo‘qolishi.
Yurak-qon tomir tizimi tomonidan: aritmiya (shu jumladan, bradikardiya, taxikardiya), miokard infarkti, giperemiya, arterial gipertenziya, yurak tomonidan og‘ir asoratlar (shu jumladan, yurak to‘xtashi, kardiopulmonar to‘xtash), koronar arteriyalar spazmi, ko‘krak og‘rig‘i, shok, arterial spazm, ishemiya, tromboflebit va tromboz.
Nafas olish tizimi tomonidan: yo‘tal, dispnoe, nekardiogen o‘pka shishi, o‘tkir respirator simptomlar, bronxospazm, laringospazm, astma xuruji.
Hazm qilish tizimi tomonidan: diareya, ko‘ngil aynishi, qusish, so‘lak bezlarining kattalashishi, qorin og‘rig‘i, pankreatitning kuchayishi, o‘tkir pankreatit.
Teri va teri osti to‘qimalari tomonidan: multiform eritema, o‘tkir generalizatsiyalashgan ekzantematoz pustulet, bullez dermatit, Stivens-Djonson sindromi, toksik epidermal nekroliz, dori vositasiga bog‘liq teri reaksiyasi, eozinofiliya va tizimli namoyonlar bilan kechuvchi, psoriazning to‘satdan kuchayishi.
Mushak-skelet tizimi va biriktiruvchi to‘qima tomonidan: artralgiya.
Buyrak va siydik chiqarish yo‘llari tomonidan: buyrak funksiyasi buzilishi, shu jumladan, o‘tkir buyrak yetishmovchiligi.
Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi o‘zgarishlar: issiqlik hissi, og‘riq va diskomfort, astenik holat (shu jumladan, holsizlik, charchoq), titroq (zax), gipertermiya, yuborish joyidagi reaksiyalar, shu jumladan, transsudatsiya, bel og‘rig‘i.
Intratekal yuborish.
Nojo‘ya reaksiyalar intratekal yuborishdan bir necha soat yoki kun o‘tib yuzaga kelishi mumkin. Ularning chastotasi kontrast modda yuborilmagan lumbal punktsiyadan keyingi asoratlar chastotasiga taxminan mos keladi. Bosimning pasayishini minimallashtirish uchun orqa miya suyuqligining ortiqcha chiqarilishini oldini olish lozim.
Immun tizimi tomonidan: gipersenstitivlik reaksiyalari, shu jumladan, anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar.
Psixika tomonidan: ongning chalkashligi.
Nerv tizimi tomonidan: bosh og‘rig‘i (kuchli va uzoq davom etishi mumkin), aseptik meningit (shu jumladan, kimyoviy meningit), tutqanoq, bosh aylanishi, disgevziya, vazovagal sinkope, ensefalogramma ritmining buzilishi, meningizm, o‘tkinchi kontrast ensefalopatiya (shu jumladan, o‘tkinchi gemiplegiya yoki deliriy, vaqtincha xotira yo‘qolishi, koma, stupor, retrograd amneziya), o‘tkinchi motor disfunktsiya (shu jumladan, nutq buzilishi, afaziya, dizartriya), paresteziya, gipesteziya, sezuvchanlik buzilishi.
Ko‘rish organlari tomonidan: o‘tkinchi kortikal ko‘rlik, yorug‘likdan qo‘rqish.
Eshitish va muvozanat organlari tomonidan: o‘tkinchi eshitish yo‘qolishi.
Hazm qilish tizimi tomonidan: qorin og‘rig‘i, so‘lak bezlarining kattalashishi, ko‘ngil aynishi, qusish, diareya.
Mushak-skelet tizimi va biriktiruvchi to‘qima tomonidan: bo‘yin og‘rig‘i, bel og‘rig‘i, spazmlar.
Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi o‘zgarishlar: qo‘l-oyoq og‘rig‘i, issiqlik hissi, pireksiya, titroq (zax), yuborish joyidagi o‘zgarishlar.
Intrapolost yuborish bilan bog‘liq nojo‘ya reaksiyalar.
Immun tizimi tomonidan: gipersenstitivlik reaksiyalari, shu jumladan, anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar.
Nerv tizimi tomonidan: bosh og‘rig‘i, disgevziya, vazovagal sinkope.
Hazm qilish tizimi tomonidan: ko‘ngil aynishi, qorin og‘rig‘i, so‘lak bezlarining kattalashishi, qusish, diareya; gisterosalpingografiyada – pastki qorin sohasida og‘riq.
Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi o‘zgarishlar: issiqlik hissi, pireksiya, titroq (zax).
Endoskopik retrograd pankreatografiya/xolangiopankreatografiya (ERPG/ERXPG).
Hazm qilish tizimi tomonidan: pankreatit, qonda amilaza oshishi.
Og‘iz orqali qo‘llash.
Hazm qilish tizimi tomonidan: diareya, ko‘ngil aynishi, qusish, qorin og‘rig‘i.
Gisterosalpingografiya (GSG). Hazm qilish tizimi tomonidan: pastki qorin sohasida og‘riq.
Artrografiya.
Mushak-skelet tizimi va biriktiruvchi to‘qima tomonidan: artrit.
Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi buzilishlar: og‘riq.
Gerniografiya.
Umumiy buzilishlar va yuborish joyidagi o‘zgarishlar: muolajadan keyin og‘riq.
Alohida nojo‘ya reaksiyalar.
Koronar, miya, buyrak va periferik arteriyalarning kontrast angiografiyasi o‘tkazilishi bilan bog‘liq tromboembolik asoratlar rivojlanishi haqida xabar berilgan. Kontrast modda asoratlar rivojlanishiga yordam berishi mumkin (qarang «Qo‘llash xususiyatlari» bo‘limi). Yurak tomonidan asoratlar, shu jumladan, kontrast koronar angiografiya vaqtida yoki undan keyin o‘tkir miokard infarkti rivojlanishi haqida xabar berilgan. Keksalar yoki og‘ir ishemik yurak kasalligi, beqaror stenokardiya va chap qorincha disfunktsiyasiga ega bemorlar asoratlar rivojlanish xavfi yuqori bo‘lgan (qarang «Qo‘llash xususiyatlari» bo‘limi).
Ayrim hollarda kontrast modda gematoensefalik to‘siqdan o‘tishi mumkin, natijada preparat bosh miya po‘stlog‘ida to‘planadi, bu esa nevrologik reaksiyalar, shu jumladan, tutqanoq, o‘tkinchi motor yoki sezuvchanlik buzilishi, o‘tkinchi ong buzilishi, o‘tkinchi xotira yo‘qolishi va ensefalopatiya chaqirishi mumkin (qarang «Qo‘llash xususiyatlari» bo‘limi).
Anafilaktoid reaksiyalar va anafilaktoid shok chuqur gipotenziya va unga bog‘liq simptomlarga, shu jumladan, gipoksik ensefalopatiya, buyrak va jigar yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin (qarang «Qo‘llash xususiyatlari» bo‘limi).
Ba’zi hollarda kontrast moddaning transsudatsiyasi mahalliy og‘riq va shish chaqiradi, ular odatda asoratsiz o‘tib ketadi. Yallig‘lanish, to‘qimalar nekrozi va kompartman-sindromi holatlari qayd etilgan (qarang «Qo‘llash xususiyatlari» bo‘limi).
Bola yoshidagi bemorlar. Yod saqlovchi kontrast modda yuborilishi bilan bog‘liq o‘tkinchi gipotireoz rivojlanishi mumkinligini yodda tutish lozim, ayniqsa muddatidan oldin tug‘ilgan, yangi tug‘ilgan va boshqa bolalarda.
Muddatidan oldin tug‘ilgan bolalar yodga yuqori sezuvchanlikka ega. Muddatidan oldin tug‘ilgan, emizikli bolalarda o‘tkinchi gipotireoz rivojlanishi haqida xabar berilgan. Yogeksol ko‘p marotaba emizikli ayollarga buyurilgan (qarang «Qo‘llash xususiyatlari» bo‘limi).
Ayniqsa, chaqaloqlarga kontrast modda yuborishdan oldin va keyin yetarli gidratatsiyani ta’minlash zarur. Nefrotoksiklikni davolash muvozanatli bo‘lishi kerak.
Yoshga qarab chaqaloqlarda glomerulyar filtrlatsiya tezligi kamayadi, bu kontrast moddalarning chiqarilishi kechikishiga olib kelishi mumkin.
Maxsus ko'rsatmalar
Barcha parenteral yuboriladigan vositalar kabi, «Tomogeksol» preparatini qo‘llashdan oldin vizual tarzda erimaydigan zarrachalar, rang o‘zgarishi va qadoq yaxlitligining buzilmaganligiga tekshiruv o‘tkazish lozim. «Tomogeksol» konservantlar saqlamaganligi sababli, preparatni shpritsga bevosita qo‘llashdan oldin olish kerak. Flakonlar faqat bir martalik qo‘llash uchun mo‘ljallangan. Ishlatilmagan preparat qoldiqlari yo‘q qilinishi kerak. Nionik monomer kontrast vositalarini qo‘llashning umumiy xususiyatlari. Anamnezda allergiya, astma va yod saqlovchi kontrast preparatlarga nojo‘ya reaksiyalar mavjud bo‘lsa, alohida e’tibor talab etiladi. Bunday hollarda kortikosteroidlar yoki H1- va H2-gistamin retseptorlari antagonistlari bilan premedikatsiya imkoniyati ko‘rib chiqilishi kerak. «Tomogeksol»ga og‘ir nojo‘ya reaksiyalar rivojlanish xavfi juda past. Biroq yod saqlovchi kontrast vositalar hayot uchun xavfli, o‘limga olib keluvchi anafilaktik/anafilaktoid reaksiyalar yoki boshqa gipersensitivlik namoyonlarini chaqirishi mumkin. Shu sababli, og‘ir nojo‘ya reaksiyalar yuzaga kelganda davolash tadbirlarining ketma-ketligini oldindan belgilash va zarur preparatlar hamda uskunalarni tayyor holda saqlash lozim. Rentgenokontrast tekshiruv o‘tkazish vaqtida tezkor vena ichiga dori vositalarini yuborishni osonlashtirish uchun doimiy kanyula yoki kateter bo‘lishi kerak. Beta-adrenoblokatorlarni qabul qilayotgan bemorlarda anafilaksiya namoyonlari atipik bo‘lishi va noto‘g‘ri vagus reaksiyalari sifatida baholanishi mumkin. Ionik preparatlarga nisbatan nionik kontrast vositalar in vitro qon ivish tizimiga kamroq ta’sir ko‘rsatadi. Tomir ichiga kateterizatsiya protseduralarida angiografik tekshiruv metodikalariga juda aniq rioya qilish va kateterlarni tez-tez yuvib turish (masalan, natriy xlorid eritmasiga geparin qo‘shib) tromboz va emboliya xavfini minimallashtirish uchun zarur. Kontrast preparat yuborishdan oldin va keyin bemorning organizmini yetarli suyuqlik bilan to‘ldirish (gidratatsiya) ta’minlanishi kerak. Bu, ayniqsa, mielom kasalligi, qandli diabet, buyrak funksiyasi buzilgan bemorlar, shuningdek, chaqaloqlar, kichik yoshli bolalar va keksalar uchun muhimdir. Og‘ir yurak-qon tomir kasalliklari va o‘pka gipertenziyasi bo‘lgan bemorlarni tekshirishda aritmiya yoki gemodinamik buzilishlar rivojlanish xavfi tufayli ehtiyotkorlik zarur. O‘tkir serebral patologiya, miya o‘smalari va epilepsiya bo‘lgan bemorlar tutqanoq rivojlanishiga moyil va alohida e’tibor talab etadi. Alkogol va narkotik moddalarga qaram bemorlarda tutqanoq va nevrologik reaksiyalar rivojlanish xavfi yuqori. Mielografiyadan so‘ng eshitishning vaqtincha yo‘qolishi yoki kar so‘qirlik holatlari kamdan-kam kuzatilgan, bu, ehtimol, lumbal punktsiya natijasida orqa miya suyuqligi bosimining pasayishi bilan bog‘liq. Kontrast-induktsiyalangan nefropatiya, buyrak funksiyasi buzilishi yoki kontrast vosita yuborilishi bilan bog‘liq o‘tkir buyrak yetishmovchiligi rivojlanishining oldini olish uchun buyrak funksiyasi allaqachon buzilgan va qandli diabetli, xavf guruhiga kiruvchi bemorlarni tekshirishda alohida ehtiyotkorlik zarur. Xuddi shu narsa paraproteinemiyalar (mielom kasalligi, Valdenstrem makroglobulinemiya) bo‘lgan bemorlarni tekshirishga ham taalluqlidir. Feoxromotsitoma yoki xavf guruhiga kiruvchi bemorlarga yod saqlovchi kontrast vositalarni ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak. Nojo‘ya reaksiyalarni oldini olish choralari: Xavf guruhiga kiruvchi bemorlarni aniqlash; yetarli gidratatsiyani ta’minlash; zarur bo‘lsa, bu doimiy vena ichiga infuziya yordamida amalga oshiriladi, infuziya kontrast vosita yuborilishidan oldin boshlanadi va buyraklar orqali chiqarilguncha davom ettiriladi; buyraklarga qo‘shimcha yuk tushishini oldini olish, bu nefrotoksik preparatlar, og‘iz orqali xolesistografiya vositalari, buyrak arteriyalarini qisish, buyrak arteriyalarining angioplastikasi, jarrohlik amaliyotlari vaqtida yuzaga keladi, kontrast vosita organizmdan chiqarilgunga qadar; takroriy rentgenokontrast tekshiruvlar preparat oxirgi marta yuborilgandan so‘ng buyrak funksiyasi to‘liq normallashgandan keyin o‘tkazilishi kerak. Qandli diabetli, metformin bilan davolanayotgan bemorlar. Yod saqlovchi kontrast vositalarni qandli diabetli, metformin qabul qilayotgan bemorlarga, ayniqsa buyrak funksiyasi buzilganlarga qo‘llash laktatsidozga olib kelishi mumkin. Qandli diabetli, metformin bilan davolanayotgan bemorlarda laktatsidozni oldini olish uchun yod saqlovchi kontrast vosita vena ichiga yuborilishidan oldin qonda kreatinin darajasini o‘lchash va quyida ko‘rsatilgan hollarda profilaktik choralarni ko‘rish zarur. Qonda kreatinin darajasi normal (< 130 mkmol/l)/buyrak funksiyasi normal. Metformin qabul qilish kontrast vosita yuborilishi vaqtida to‘xtatilishi va 48 soat davomida yoki buyrak funksiyasi/qonda kreatinin darajasi normal holatga kelguncha qayta boshlanmasligi kerak. Qonda kreatinin darajasi oshgan (> 130 mkmol/l)/buyrak funksiyasi buzilgan. Metformin qabul qilish to‘xtatilishi va kontrast vosita bilan tekshiruv 48 soatga kechiktirilishi kerak. Metformin bilan davolash faqat buyrak funksiyasi/qonda kreatinin darajasi o‘zgarmagan taqdirda qayta boshlanadi. Favqulodda hollarda, buyrak funksiyasi buzilgan yoki holati noma’lum bo‘lsa, shifokor preparatni qo‘llashdan bemorga foyda/xavf nisbatini baholashi va ehtiyot choralarini ko‘rishi kerak: metformin qabul qilishni to‘xtatish. Ayniqsa, kontrast vosita yuborilishidan oldin va 24 soat davomida bemorlarni yetarli gidratatsiya bilan ta’minlash muhim. Buyrak funksiyasini (xususan, qonda kreatinin), qonda sut kislotasi darajasini va qonda pH ni nazorat qilish kerak. Jigar yetishmovchiligi rivojlanishining potensial xavfi mavjud. Ayniqsa, og‘ir birgalikda buyrak va jigar funksiyasi buzilgan bemorlarga ehtiyotkorlik bilan yondashish kerak, chunki bu guruhda kontrast vositalar klirensi sezilarli darajada pasayadi. Gemodializda bo‘lgan bemorlar radiologik protseduralar uchun kontrast vosita olishlari mumkin. Kontrast vosita in’ektsiyasi va gemodializ seansi orasidagi vaqtni muvofiqlashtirish zarur emas, chunki gemodializ buyrak funksiyasi buzilgan bemorlarda kontrast-induktsiyalangan nefropatiya rivojlanishini oldini olishini tasdiqlovchi dalillar yo‘q. Yod saqlovchi rentgenokontrast vositalarni qo‘llash miasteniya simptomlarini kuchaytirishi mumkin. Feoxromotsitoma bo‘lgan bemorlarga invaziv aralashuvlar o‘tkazishda gipertonik krizlar rivojlanishini oldini olish uchun alfa-blokatorlarni profilaktik qo‘llash zarur. Giperteriozli bemorlarni tekshirishda alohida ehtiyotkorlik zarur. Ko‘p tugunli zobli bemorlarda yod saqlovchi kontrast vositalar yuborilgandan so‘ng giperterioz rivojlanish xavfi mavjud. Kontrast vositaning tomirdan chiqib ketishi kamdan-kam hollarda mahalliy og‘riq va shish bilan kechgan, ular asoratsiz o‘tib ketgan. Biroq, to‘qimalar yallig‘lanishi va nekrozi holatlari qayd etilgan. Umumiy choralar sifatida in’ektsiya joyini imkon qadar ko‘tarish va sovitish tavsiya etiladi. Kompartment-sindrom rivojlangan taqdirda jarrohlik dekompressiyasi o‘tkazilishi mumkin. Bemorni kuzatish. Kontrast preparat yuborilgandan so‘ng bemorning holatini kamida 30 daqiqa davomida kuzatish kerak, chunki ko‘pchilik og‘ir nojo‘ya reaksiyalar aynan shu vaqt ichida yuzaga keladi. Biroq, uzoq muddatli nojo‘ya reaksiyalar ham mumkin. Intratekal yuborish. Mielografiyadan so‘ng bemor kamida 1 soat davomida tinch holatda, boshi va ko‘krak qafasi 20º ko‘tarilgan holda yotishi kerak. Shundan so‘ng bemorni ambulator tartibga o‘tkazish mumkin, biroq bemor egilishlardan saqlanishi kerak. Yotish tartibiga rioya qilinganda bosh va ko‘krak qafasining ko‘tarilgan holati dastlabki 6 soat davomida saqlanishi kerak. Tutqanoq rivojlanishining past chegarasiga shubha bo‘lsa, tekshiruvdan o‘tayotgan bemorni shu davr mobaynida kuzatish zarur. Ambulator bemorlar tekshiruvdan keyingi dastlabki 24 soat davomida yolg‘iz qolmasliklari kerak. Bolalarda qo‘llash xususiyatlari. Yod saqlovchi kontrast vositalar yuborilishi bilan bog‘liq ravishda muddatidan oldin tug‘ilgan, yangi tug‘ilgan va boshqa bolalarda tranzitor gipoterioz rivojlanishi mumkinligini yodda tutish kerak. Muddatidan oldin tug‘ilgan bolalar yodga yuqori sezuvchanlikka ega. Qalqonsimon bez funksiyasini nazorat qilish zarur. Homilador ayollarda yod saqlovchi kontrast vositalar qo‘llanganda yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda hayotining birinchi haftasida qalqonsimon bez funksiyasini nazorat qilish kerak. Ayniqsa, chaqaloqlarga kontrast preparat yuborishdan oldin va keyin yetarli gidratatsiyani ta’minlash zarur. Nefrotoksiklikni davolash muvozanatli bo‘lishi kerak. Yoshga qarab chaqaloqlarda glomerulyar filtrlatsiya tezligi kamayadi, bu kontrast vositalar chiqarilishining kechikishiga olib kelishi mumkin. 1 yoshgacha bo‘lgan bolalarda, ayniqsa yangi tug‘ilganlarda, gemodinamik va elektrolit muvozanati buzilishi juda oson yuzaga keladi. Ushbu dori vositasi 1 mmol/dosadan kam natriy saqlaydi, ya’ni deyarli natriydan xoli.
Homiladorlik yoki emizish davrida qo‘llash
Homiladorlik. Preparatni homiladorlik davrida qo‘llash xavfsizligi aniqlanmagan. Reproduktivlik, embrion yoki homila rivojlanishi, homiladorlik kechishi, peri- va postnatal rivojlanish bo‘yicha eksperimental doklinik tadqiqotlar natijalari to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki bilvosita zararli ta’sir mavjudligini ko‘rsatmaydi. Imkon qadar homiladorlik davrida nurlanishdan saqlanish, kontrast vosita bilan yoki usiz rentgen tekshiruvini tayinlashda ehtiyotkorlik bilan yondashish zarur, chunki mumkin bo‘lgan xavf mavjud.
Tomogeksol® homiladorlik davrida faqat zarurat bo‘lsa, shifokor tavsiyasiga muvofiq va foyda/xavf nisbati sinchiklab baholangandan so‘ng qo‘llanilishi mumkin.
Nurlanish ta’siridan saqlanishdan tashqari, foyda/xavf bahosida homila qalqonsimon bezining yodga sezuvchanligini hisobga olish kerak.
Intrauterin yodlangan kontrast vositalar ta’siriga uchragan yangi tug‘ilganlarda qalqonsimon bez funksiyasini nazorat qilish tavsiya etiladi (qarang «Qo‘llash xususiyatlari» bo‘limi).
Emizish. Kontrast vositalar ko‘p bo‘lmagan miqdorda ona sutiga o‘tadi va minimal miqdori ichakda so‘riladi. Shuning uchun bolaga xavf ehtimoli juda past.
Yod saqlovchi kontrast vositalar yuborilgandan so‘ng emizishni davom ettirish mumkin. Tadqiqotda kontrast yuborilgandan keyingi dastlabki 24 soat ichida ona sutiga o‘tgan yogeksol miqdori tana vazniga mos ravishda dozadan 0,5% ni tashkil qilgan. Bolaning organizmiga kontrast yuborilgandan keyingi dastlabki 24 soat ichida tushadigan yogeksol miqdori bolalar dozasining atigi 0,2% ni tashkil qiladi.
Avtotransport yoki boshqa mexanizmlarni boshqarish tezligiga ta’sir qilish qobiliyati
Kontrast vositalarni intratekal yuborilgandan keyingi dastlabki 24 soat davomida avtotransport boshqarish va murakkab texnika bilan ishlash tavsiya etilmaydi. Mielografiyadan so‘ng simptomlar mavjud bo‘lsa, qaror individual tarzda qabul qilinadi.
Dorilar
Dorixona kosmetikasi
Ona va bola
Tibbiy mahsulotlar
Gigiena va parvarish
Vitaminlar va BFQ
Qo'shimcha mahsulotlar
