Farmakologik xususiyatlari
Tivortin tarkibidagi faol modda – aminokislota arginin shartli ravishda almashtirib bo‘lmaydiganlarga kiradi, ya’ni organizmda qisman sintezlanadi, biroq insonning kunlik ehtiyojini to‘liq qoplamaydigan miqdorda, bu esa argininning oziq-ovqat bilan muntazam tushishini talab qiladi.
Arginin – hujayra ichki almashinuv jarayonlarining muhim protektori va regulyatori bo‘lib, organ va to‘qimalarning turli hayotiy muhim funksiyalariga ta’sir ko‘rsatadi va ularni kritik vaziyatlarda himoya qiladi. Ushbu aminokislota antioksidant, sitoprotektor, antigipoksik, detoksikatsion, antiasthenik va membranostabilizatsion ta’sir ko‘rsatadi, energiya substrati hosil bo‘lishi reaksiyalarida ishtirok etadi va ma’lum darajada qonda gormonal muvozanatni saqlab turadi. Arginin qonda oshqozon osti bezi gormoni – insulin, shuningdek, glyukagon, prolaktin va somatotropin miqdorini oshishiga yordam beradi. U organizmda poliaminlar va aminokislota prolin hosil bo‘lishida muayyan rol o‘ynaydi, hujayra membranalari depolyarizatsiyasi reaksiyalarida, fibrinoliz va spermatogenez jarayonlarida ishtirok etadi.
Arginin NO-sintetaza fermenti uchun asos bo‘lib, u qon tomirlarining endoteliy qavatidagi hujayralarda azot oksidi sintezi jarayonida katalizator rolini bajaradi. NO ishlab chiqarilishi kuchayishi periferik tomirlarning kengayishiga va umumiy periferik qarshilikning kamayishiga olib keladi, bu esa arterial bosimning pasayishiga va turli to‘qimalarda, birinchi navbatda, miokardda kislorod yetishmasligining kamayishiga yordam beradi. Shuningdek, guanilattsiklaza faollashadi va endoteliyotsitlarda siklik GMP (guanozinmonofosfat) miqdori oshadi, trombotsitlar va leykotsitlarning adgeziya va agregatsiyasi, MCP-1 va VCAM-1 adgeziv oqsillari sintezi kamayadi, bu esa aterosklerotik blyashkalar hosil bo‘lishining oldini olishga yordam beradi. Preparat endotelinning hosil bo‘lishini bostiradi – bu modda kuchli vazokonstriktor ta’sir ko‘rsatadi va qon tomir devorining silliq mushak hujayralari bo‘linishini stimulyatoridir.
Preparat qabul qilinganda timus bezining T-hujayralari ishlab chiqarilishi oshadi, qondagi glyukoza darajasi pasayadi va jismoniy yuklama natijasida yuzaga keladigan sut kislotali atsidoz bartaraf etiladi, kislota-ishqor muvozanati tartibga solinadi. Arginin ammiakni zararsizlantirishga yordam beradi, uni toksik bo‘lmagan siydik moddasiga aylantirishni faollashtiradi va bu moddaning buyraklar orqali organizmdan tez chiqarilishini ta’minlaydi. U antiamnestik va nootrop faollik namoyon qiladi, markaziy asab tizimida neyromediator almashinuvi stressli o‘zgarishlarining oldini oladi va ayrim oqsillarning oksidlovchi fosforillanishini oshiradi.
Vena ichiga infuziya 30 tomchi/min tezlikda yuborilganda, argininning qonda maksimal kontsentratsiyasi yuborish boshlanganidan 20 daqiqa o‘tib kuzatiladi. Ovqat hazm qilish yo‘llaridan, eritma og‘iz orqali qabul qilinganda, arginin 15-20 daqiqa ichida so‘riladi, gistogematik to‘siqdan o‘tadi va to‘qima va organlarda nisbatan bir tekis taqsimlanadi. Uning asosiy chiqarilish yo‘li – buyraklar orqali siydik bilan.