Maxsus ko'rsatmalar
Laktatsidoz — jiddiy patologik holat bo‘lib, juda kam uchraydi, qon tarkibida sut kislotasining to‘planishi bilan bog‘liq, bunga metformin kumulyatsiyasi sabab bo‘lishi mumkin. Metformin qabul qilgan bemorlarda laktatsidoz rivojlanishi holatlari asosan og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan qandli diabetli bemorlarda kuzatilgan. Laktatsidozning oldini olish uchun barcha birga kechuvchi xavf omillarini aniqlash lozim, masalan, dekompensatsiyalangan diabet, ketoz, uzoq muddatli ochlik, spirtli ichimliklarni haddan tashqari iste’mol qilish, jigar yetishmovchiligi va gipoksiya bilan bog‘liq har qanday holat. Laktatsidoz rivojlanishiga gumon qilinganda preparatni darhol bekor qilish va shoshilinch kasalxonaga yotqizish tavsiya etiladi. Metformin buyraklar orqali chiqarib yuboriladiganligi sababli, davolashni boshlashdan oldin va keyinchalik muntazam ravishda plazmadagi kreatinin konsentratsiyasini aniqlash kerak. Ayniqsa, buyrak funksiyasi buzilishi xavfi bo‘lgan holatlarda ehtiyotkorlik bilan yondashish lozim, masalan, antigipertenziv preparatlar, diuretiklar yoki NPVS bilan davolash boshlanganida. Siofor® preparati bilan davolashni boshqa gipoglikemik preparatlar (masalan, insulin) bilan vaqtincha almashtirish zarur, rentgenologik tekshiruvdan 48 soat oldin va 48 soat o‘tgach, agar yod saqlovchi kontrast moddalari tomir ichiga yuborilsa. Siofor® preparatini umumiy narkoz, orqa miya yoki epidural anesteziya ostida rejalashtirilgan jarrohlik amaliyotidan 48 soat oldin to‘xtatish kerak. Davolashni og‘iz orqali ovqatlanish tiklangandan so‘ng yoki jarrohlik aralashuvdan kamida 48 soat o‘tgach, buyrak funksiyasi normal ekanligi tasdiqlangandan keyin davom ettirish mumkin. Siofor® dieta va kundalik jismoniy mashqlarni almashtirmaydi — bu davolash usullari shifokor tavsiyasiga muvofiq birga qo‘llanilishi kerak. Siofor® bilan davolash vaqtida barcha bemorlar kun davomida uglevodlarni bir tekis iste’mol qilishni o‘z ichiga olgan dietaga rioya qilishlari lozim. Ortiqcha vaznga ega bemorlar past kaloriyali dietaga amal qilishlari kerak. Qandli diabetli bemorlar uchun standart laborator tekshiruvlarni muntazam o‘tkazish zarur. Siofor® preparatini 10 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan bolalarda qo‘llashdan oldin 2-tip qandli diabet tashxisini tasdiqlash kerak. Metforminning bolalarda o‘sish va rivojlanish, shuningdek, jinsiy yetilishiga ta’siri bo‘yicha bir yillik nazoratli klinik tadqiqotlarda salbiy ta’sirlar aniqlanmagan, bu ko‘rsatkichlar bo‘yicha uzoq muddatli qo‘llash natijalari mavjud emas. Shu sababli, metformin qabul qilayotgan bolalarda, ayniqsa, prepubertal davrda (10-12 yosh) tegishli parametrlarni diqqat bilan nazorat qilish tavsiya etiladi. Siofor® preparati bilan monoterapiya gipoglikemiyaga olib kelmaydi, biroq preparatni insulin yoki sulfonilmochevina hosilalari bilan birga qo‘llashda ehtiyotkorlikka rioya qilish tavsiya etiladi. Transport vositalarini va diqqatni jamlashni talab qiluvchi boshqa mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri Siofor® preparatini qo‘llash gipoglikemiyaga olib kelmaydi, shuning uchun transport vositalarini boshqarish va mexanizmlarga xizmat ko‘rsatish qobiliyatiga ta’sir qilmaydi. Siofor® preparatini boshqa gipoglikemik preparatlar (sulfonilmochevina hosilalari, insulin, repaglinid) bilan birga qo‘llashda gipoglikemik holatlar rivojlanishi mumkin, shuning uchun transport vositalarini va diqqatni jamlash hamda psixomotor reaksiyalar tezligini talab qiluvchi boshqa potensial xavfli faoliyat turlari bilan shug‘ullanishda ehtiyotkorlikka rioya qilish zarur.
Homiladorlik va laktatsiya davri
Perikontseptsion bosqichda va homiladorlik davrida nazorat qilinmaydigan giperglikemiya tug‘ma nuqsonlar, homilani yo‘qotish, homiladorlik bilan bog‘liq arterial gipertenziya, preeklampsiya va perinatal o‘lim xavfining oshishi bilan bog‘liq. Giperglikemiyaning ona va uning bolasi uchun nojo‘ya oqibatlari xavfini kamaytirish uchun homiladorlik davomida qondagi glyukoza darajasini imkon qadar normalga yaqin saqlash muhimdir.
Metformin platsenta orqali ona qonidagi konsentratsiyaga teng yoki undan yuqori darajada o‘tadi.
Homilador ayollar (1000 dan ortiq natijalar) bo‘yicha reyestr asosidagi kohort tadqiqotlar va nashr etilgan ma’lumotlar (meta-tahlillar, klinik tadqiqotlar va reyestrlar) metformin ta’sirida perikontseptsion va homiladorlik davrida tug‘ma nuqsonlar yoki homila/yangi tug‘ilgan chaqaloqda toksiklik xavfi oshmaganini ko‘rsatadi.
Metforminning bachadonda ta’sir qilgan bolalarning uzoq muddatli tana vazni natijalariga ta’siri bo‘yicha ma’lumotlar cheklangan va ishonchsiz. Homiladorlik davrida ta’sir ko‘rsatgan bolalarda 4 yoshgacha harakat va ijtimoiy rivojlanishga metformin ta’sir qilmaydiganga o‘xshaydi, biroq uzoq muddatli natijalar bo‘yicha ma’lumotlar cheklangan.
Agar klinik zarurat bo‘lsa, metforminni homiladorlik va perikontseptsion davrda insulinga qo‘shimcha yoki muqobil sifatida qo‘llash mumkin.
Metformin ona suti tarkibiga o‘tadi, biroq emizilgan yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda/no‘g‘ay bolalarda nojo‘ya ta’sirlar kuzatilmagan. Biroq, preparatni qo‘llash xavfsizligi bo‘yicha yetarli ma’lumotlar yo‘qligi sababli, metformin bilan davolash vaqtida emizish tavsiya etilmaydi. Emizishni to‘xtatish to‘g‘risida qaror qabul qilishda emizishning foydalari va bolaning nojo‘ya ta’sirlar xavfi hisobga olinishi kerak.
Metformin hayvonlarda kuniga 600 mg/kg dozada qo‘llanganda, bu odam uchun tavsiya etilgan maksimal sutkalik dozadan tana yuzasi bo‘yicha deyarli 3 baravar yuqori bo‘lsa ham, fertilitetga ta’sir ko‘rsatmagan.
Bolalar
Preparat bolalarda qo‘llanilmaydi, chunki ushbu yosh guruhidagi bemorlarda klinik ma’lumotlar mavjud emas.