Maxsus ko'rsatmalar
Laktatsidoz — jiddiy patologik holat bo‘lib, juda kam uchraydi, qon tarkibida sut kislotasining to‘planishi bilan bog‘liq, bunga metformin kumulyatsiyasi sabab bo‘lishi mumkin. Metformin qabul qilgan bemorlarda laktatsidoz rivojlanishi holatlari asosan og‘ir buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan qandli diabetli bemorlarda kuzatilgan. Laktatsidozni oldini olish uchun barcha birga kechuvchi xavf omillarini aniqlash zarur, masalan, dekompensatsiyalangan diabet, ketoz, uzoq muddatli ochlik, spirtli ichimliklarni haddan tashqari iste’mol qilish, jigar yetishmovchiligi va gipoksiya bilan bog‘liq har qanday holat. Laktatsidoz rivojlanishiga gumon bo‘lsa, preparatni darhol bekor qilish va shoshilinch kasalxonaga yotqizish tavsiya etiladi. Metformin buyraklar orqali chiqarib yuboriladiganligi sababli, davolashni boshlashdan oldin va keyinchalik muntazam ravishda plazmadagi kreatinin konsentratsiyasini aniqlash kerak. Ayniqsa, buyrak funksiyasi buzilishi xavfi bo‘lgan hollarda, masalan, antigipertenziv preparatlar, diuretiklar yoki NPVS bilan davolash boshlanganida, ehtiyotkorlik bilan yondashish lozim. Siofor® preparati bilan davolashni boshqa gipoglikemik preparatlar (masalan, insulin) bilan vaqtincha almashtirish zarur, rentgenologik tekshiruvdan 48 soat oldin va 48 soat o‘tgach, yod saqlovchi kontrast moddalarning v/vena ichiga yuborilishi rejalashtirilgan hollarda. Siofor® preparatini umumiy narkoz, orqa miya yoki epidural anesteziya ostida rejalashtirilgan jarrohlik amaliyotidan 48 soat oldin to‘xtatish kerak. Davolashni og‘iz orqali ovqatlanish tiklangandan so‘ng yoki jarrohlik aralashuvdan kamida 48 soat o‘tgach, buyrak funksiyasi normal ekanligi tasdiqlangandan keyin davom ettirish mumkin. Siofor® dieta va kundalik jismoniy mashqlarni o‘rnini bosa olmaydi — bu davolash usullari shifokor tavsiyasiga muvofiq birga qo‘llanilishi kerak. Siofor® bilan davolash vaqtida barcha bemorlar kun davomida uglevodlarni bir tekis iste’mol qilishni o‘z ichiga olgan dietaga rioya qilishlari lozim. Ortiqcha vaznga ega bemorlar past kaloriyali dietaga amal qilishlari kerak. Qandli diabetli bemorlar uchun standart laborator tekshiruvlarni muntazam o‘tkazish zarur. Siofor® preparatini 10 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan bolalarda qo‘llashdan oldin 2-tip qandli diabet tashxisini tasdiqlash kerak. Bir yillik nazoratli klinik tadqiqotlarda metforminning bolalarda o‘sish va rivojlanish, shuningdek, jinsiy yetilishiga ta’siri aniqlanmagan, bu ko‘rsatkichlar bo‘yicha uzoq muddatli qo‘llash natijalari mavjud emas. Shu sababli, metformin qabul qilayotgan bolalarda, ayniqsa, prepubertat davrida (10-12 yosh) tegishli parametrlarni diqqat bilan nazorat qilish tavsiya etiladi. Siofor® preparati bilan monoterapiya gipoglikemiyaga olib kelmaydi, biroq preparatni insulin yoki sulfonilmochevina hosilalari bilan birga qo‘llashda ehtiyotkorlikka rioya qilish tavsiya etiladi. Transport vositalarini va boshqa yuqori diqqatni talab qiluvchi mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta’siri Siofor® preparatini qo‘llash gipoglikemiyaga olib kelmaydi, shuning uchun transport vositalarini boshqarish va mexanizmlarga xizmat ko‘rsatish qobiliyatiga ta’sir qilmaydi. Siofor® preparatini boshqa gipoglikemik preparatlar (sulfonilmochevina hosilalari, insulin, repaglinid) bilan birga qo‘llashda gipoglikemik holatlar rivojlanishi mumkin, shuning uchun transport vositalarini va boshqa potentsial xavfli faoliyat turlarini, diqqat va psixomotor reaksiyalar tezligini talab qiladigan ishlarni bajarishda ehtiyotkorlikka rioya qilish zarur.
Homiladorlik va laktatsiya davri
Perikontseptsion bosqichda va homiladorlik davrida nazorat qilinmaydigan giperglikemiya tug‘ma anomaliyalar, homilani yo‘qotish, homiladorlik bilan bog‘liq arterial gipertenziya, preeklampsiya va perinatal o‘lim xavfining oshishi bilan bog‘liq. Giperglikemiyaning ona va uning bolasi uchun nojo‘ya oqibatlari xavfini kamaytirish uchun homiladorlik davomida qondagi glyukoza darajasini imkon qadar normalga yaqin saqlash muhimdir.
Metformin platsenta orqali ona qonidagi konsentratsiyaga teng yoki undan yuqori darajada o‘tadi.
Homilador ayollar (1000 dan ortiq natijalar) bo‘yicha reyestr asosidagi kohort tadqiqotlar va nashr etilgan ma’lumotlar (meta-tahlillar, klinik tadqiqotlar va reyestrlar) metformin ta’sirida perikontseptsion va homiladorlik davrida tug‘ma anomaliyalar yoki homila/yangi tug‘ilgan chaqaloqda toksiklik xavfi oshmaganligini ko‘rsatadi.
Metforminning bachadonda ta’sir qilgan bolalarning uzoq muddatli tana vazni natijalariga ta’siri bo‘yicha ma’lumotlar cheklangan va ishonchsiz. Homiladorlik davrida metformin ta’sirida bo‘lgan 4 yoshgacha bo‘lgan bolalarda harakat va ijtimoiy rivojlanishga ta’siri aniqlanmagan, biroq uzoq muddatli natijalar bo‘yicha ma’lumotlar cheklangan.
Klinik zarurat bo‘lsa, metforminni homiladorlik va perikontseptsion davrda insulin bilan birga yoki muqobil sifatida qo‘llash mumkin.
Metformin ona suti orqali ajraladi, biroq emizikli yangi tug‘ilgan/chaqaloqlarda nojo‘ya ta’sirlar kuzatilmagan. Biroq, preparatni qo‘llash xavfsizligi bo‘yicha yetarli ma’lumot yo‘qligi sababli, metformin bilan davolash vaqtida emizish tavsiya etilmaydi. Emizishni to‘xtatish to‘g‘risida qaror qabul qilishda emizishning foydasi va bolaning nojo‘ya ta’sirlar xavfi hisobga olinishi kerak.
Metformin hayvonlarda kuniga 600 mg/kg dozada (bu inson uchun tavsiya etilgan maksimal sutkalik dozadan tana yuzasi hisobiga deyarli 3 baravar yuqori) qo‘llanganda fertilitetga ta’sir ko‘rsatmagan.
Bolalar
Preparat bolalarda qo‘llanilmaydi, chunki ushbu yosh guruhidagi bemorlarda klinik ma’lumotlar mavjud emas.