- Kattalar va bolalarda umumiy anesteziyani induktsiya qilish va qo'llab-quvvatlash stasionar va ambulator operatsiyalarda.

- Tasdiqlangan yoki gumon qilingan genetik predispozitsiya malign gipertermiyaga; - Sevofluranga yoki boshqa halogenli anesteziklarga (masalan, jigar funksiyasining buzilishi, odatda jigar fermentlari darajasining oshishi, isitma, leykotsitoz va/yoki eozinofiliya, halogenli anesteziklar qo'llanilgandan so'ng aniqlanmagan sabablarga ko'ra paydo bo'lgan) nisbatan oshirilgan sezgirlik; Agar umumiy anesteziya taqiqlangan bo'lsa.

Har qanday kuchli ta'sir ko'rsatadigan inhalatsion anesteziya vositalari kabi, sevofluran nafas olish va yurak faoliyatini doza bog'liq ravishda bostirishi mumkin. Ko'pchilik nojo'ya ta'sirlarning og'irligi yengil va o'rtacha, nojo'ya ta'sirlar o'tkinchi hisoblanadi. Operatsiyadan keyingi davrda ko'pincha ko'ngil aynishi, qusish va deliriy kuzatiladi, bu ko'pincha jarrohlik aralashuvi va umumiy anesteziya natijasidir, inhalatsion anestezik, boshqa dorilar bilan bog'liq bo'lishi mumkin, ular intra- yoki operatsiyadan keyin buyuriladi va bemorning jarrohlik aralashuviga javobi; ularning foizi boshqa inhalatsion anesteziya vositalarini qo'llashda bunday hodisalarning yuzaga kelish foiziga o'xshash. Klinik tadqiqotlar davomida bemorlarda kuzatilgan nojo'ya reaksiyalar. Nojo'ya reaksiyalar organ tizimlari va yuzaga kelish chastotasi bo'yicha taqsimlangan (10% dan yuqori - juda tez-tez; 1-10% - tez-tez; 0,1-1% - kamdan-kam; 0,1-0,01% - kamdan-kam, 0,01% dan kam - juda kam, alohida xabarlarni o'z ichiga oladi, chastota noma'lum (mavjud ma'lumotlar asosida baholash mumkin emas)). Bemorlar orasida juda tez-tez ko'ngil aynishi, qusish, arterial gipotenziya kuzatilgan, qariyalar orasida - arterial gipotenziya, ko'ngil aynishi, bradikardiya, bolalarda juda tez-tez ko'ngil aynishi, qusish, hayajon, yo'tal paydo bo'lishi mumkin. Sevofluran qo'llangan bemorlarda nojo'ya reaksiyalar ko'rinishi, og'irligi va chastotasi boshqa anesteziya dorilarini qo'llagan bemorlardagi kabi. Qon va limfa tizimidan: kamdan-kam - leykopeeniya, leykozitoz. Oshqozon-ichak tizimidan: juda tez-tez - ko'ngil aynishi va qusish; tez-tez - gipersalivatsiya. Yurak-qon tomir kasalliklari: tez-tez - bradikardiya, arterial gipotenziya; tez-tez - takikardiya, arterial gipertenziya; kamdan-kam - to'liq blokada, atrial fibrilyatsiya, aritmiya, ventrikulyar ekstrasistolalar, supraventrikulyar ekstrasistolalar, ekstrasistolalar; chastota noma'lum - QT intervalining uzayishi, Torsade turidagi aritmiya bilan bog'liq. Psixik kasalliklar: juda tez-tez - hayajon; kamdan-kam - ongni chalkashtirish. Neyrologik kasalliklar: tez-tez - bosh aylanishi, uyquchanlik, bosh og'rig'i. Nafas olish tizimi, ko'krak qafasi va o'rtacha mediastinumdan: tez-tez - yo'tal; tez-tez - nafas olish buzilishi, laringospazm; kamdan-kam - apnoe, gipoksiya, astma. Siydik chiqarish tizimidan: kamdan-kam - siydikni ushlab qolish, glyukozuriya. Umumiy buzilishlar: tez-tez - titroq, isitma, gipotermiya. Laboratoriya tadqiqotlari: tez-tez - qon serumidagi g'ukozaning darajasining o'zgarishi, jigar funksional sinovlaridagi o'zgarishlar, ALT, AST ning oshishi (sevofluran va shunga o'xshash dorilarni qo'llashda o'tkinchi jigar funksional sinovlaridagi o'zgarishlar kuzatilgan), leykotsitlar sonining o'zgarishi, qon serumida noorganik ftoridlarning vaqtinchalik oshishi, sevofluran anesteziyasida va undan keyin namoyon bo'lishi mumkin (odatda noorganik ftoridlarning eng yuqori konsentratsiyalari sevofluran anesteziyasining tugashidan 2 soat o'tgach erishiladi va 48 soatdan keyin operatsiyadan oldingi darajalarga qaytadi; klinik tadqiqotlarda ftoridlarning oshishi buyrak funksiyasining yomonlashuvi bilan bog'liq emas) kamdan-kam - kreatinin, laktatdehidrogenaza darajasining oshishi. Nojo'ya reaksiyalar haqida ma'lumotlar tasodifiy xabarlardan olingan, chastotasi va sabab-oqibat aloqasini aniqlash mumkin emas. Immun tizimidan: anafilaktik reaksiyalar, gipersensitivlik (uzoq muddat inhalatsion anesteziklarni qo'llashda gipersensitivlik reaksiyalari bilan bog'liq bo'lishi mumkin), anafilaktoid reaksiyalar. Neyrologik kasalliklar: tutqanoqlar (qarang «Qo'llash xususiyatlari» va «Bolalar» bo'limlariga), mushak distoniya. Yurak-qon tomir kasalliklari: yurak to'xtashi (postmarketing kuzatuvlaridan sevofluran qo'llashda juda kam hollarda yurak to'xtashi haqida xabar berilgan), QT intervalining uzayishi, torsade de pointes turidagi aritmiya. Nafas olish tizimi, ko'krak qafasi va o'rtacha mediastinumdan: nafas qisilishi, stridor (uzoq muddat inhalatsion anesteziklarni qo'llashda gipersensitivlik reaksiyalari bilan bog'liq bo'lishi mumkin), bronxospazm, o'pkada shish, apnoe. Oshqozon-ichak tizimidan: gepatit, jigar yetishmovchiligi va jigar nekrozi, ammo sevofluran bilan bog'liq aloqasi oxirgi marta isbotlanmagan. Teridan va teri osti to'qimalaridan: toshma, kontakt dermatiti, yuz shishi (uzoq muddat inhalatsion anesteziklarni qo'llashda gipersensitivlik reaksiyalari bilan bog'liq bo'lishi mumkin), urtika, qichish. Siydik chiqarish tizimidan: o'tkir buyrak yetishmovchiligi. Umumiy buzilishlar: ko'krak qafasida noqulaylik (uzoq muddat inhalatsion anesteziklarni qo'llashda gipersensitivlik reaksiyalari bilan bog'liq bo'lishi mumkin), zlokashtiruvchi gipermiya. Skelet-mushak tizimidan: mushaklarning titrashi. Klinikdan oldingi xavfsizlik ma'lumotlari Hayvonlar ustida o'tkazilgan tadqiqotlar sevofluran qo'llashda jigar va buyrak aylanishining yaxshi saqlanishini ko'rsatdi. Sevofluran miya kislorod metabolizmini (CMRO2) izofluran qo'llashda kuzatilgan usulda kamaytiradi. CMRO2 sevofluran konsentratsiyalari 2,0 MAK ga yaqin bo'lganda taxminan 50% ga kamayadi. Hayvonlar ustida o'tkazilgan tadqiqotlar sevofluran miya qon oqimiga sezilarli ta'sir ko'rsatmasligini ko'rsatdi. Hayvonlarda sevofluran miya elektr faoliyatini (EEG ma'lumotlariga ko'ra) sezilarli darajada bostiradi, bu izofluran bilan bir xil dozalardan keyin kuzatilgan ta'sirga mos keladi. Sevofluran qo'llashning normal karbonik yoki gipokapniya sharoitida epileptiform faoliyat bilan bog'liq ekanligi haqida hech qanday dalil yo'q. Enflurandan farqli o'laroq, gipokapniya sharoitida ritmik eshitish stimulyatorlari yordamida epileptik tutqanoqlarga o'xshash EEG faoliyatini aniqlashga urinishlar muvaffaqiyatga erishmadi. A birikmasi 50-114 ch/mln konsentratsiyalarda 3 soat davomida sichqonlar ustida o'tkazilgan bir qator tadqiqotlarda minimal nefrotoksik bo'lgan. Toksiklik proksimal tubulyar hujayralarning bir hujayrasining sporadik nekrozi bilan tavsiflangan. Ushbu buyrak toksikligi mexanizmi sichqonlarda noma'lum va uning insonlarga ta'siri aniqlanmagan. Insonlarda A birikmasi bilan bog'liq nefrotoksiklikning taqqosiy chegaralari 150-200 ch/mln ga teng bo'lishi taxmin qilinmoqda. Klinik amaliyotda qayd etilgan A birikmasi konsentratsiyalari o'rtacha 19 ch/mln (maksimal - 32 ch/mln) bo'lib, CO2 ni adsorbent sifatida natron ohak qo'llanganda olingan. Homilador va yosh hayvonlar ustida o'tkazilgan tadqiqotlar anesteziya vositalari va NMDA retseptorlarini blokirovka qiluvchi va/yoki GABA faoliyatini kuchaytiruvchi sedativ dorilarni qo'llash, miya tez o'sish davrida yoki sinaptogenezda neyron va oligodendrosit hujayralarining sezgirligini yo'qotishiga, sinaptik morfologiya va neyrogenezda o'zgarishlarga olib kelishi mumkinligini ko'rsatadi, agar 3 soatdan ko'proq davom etsa. Ushbu tadqiqotlar turli dori sinflaridagi anesteziya vositalarini o'z ichiga olgan. Ushbu klinikdan oldingi ma'lumotlarning klinik ahamiyati hali aniqlanmoqda (qarang «Farmakodinamikasi» bo'limiga).

Preparatning inhalatsion qo'llanilishi kirish anesteziyasini tezda yo'qotishga olib keladi, anesteziya tugagandan so'ng tezda tiklanadi. Kirish anesteziyasi minimal hayajon yoki yuqori nafas yo'llarining bezovtalik belgilari bilan kechadi va trakeobronxial daraxtda ortiqcha sekretsiyani va markaziy nerv tizimini stimulyatsiyasini keltirib chiqarmaydi. Pediatriya amaliyotida (maska yordamida anesteziyaga kiritish) sevofluranning qo'llanilishi natijasida yo'tal paydo bo'lishi galotanga nisbatan sezilarli darajada past bo'lgan. Inhalatsion anesteziya uchun boshqa vositalar kabi, sevofluran doza bog'liq ravishda nafas funksiyasini bostiradi va arterial bosimni pasaytiradi. Odamda adrenalin-induktsiyalangan aritmogeniya chegaraviy darajasi sevofluranga mos keladi va galotanning chegaraviy darajasidan yuqori. Sevofluran ichki bosh bosimiga minimal ta'sir ko'rsatadi va CO2 ga bo'lgan reaktsiyani kamaytirmaydi. Sevofluran jigar yoki buyrak funksiyasiga klinik jihatdan ahamiyatli ta'sir ko'rsatmaydi va buyrak va jigar yetishmovchiligini kuchaytirmaydi. Sevofluran uzoq muddatli anesteziya (taxminan 9 soatgacha) davomida buyrakning konsentratsion funksiyasiga ta'sir qilmaydi.

Sevofluran nafasni bostirishni keltirib chiqarishi mumkin, bu narkotik yoki boshqa nafasni bostiruvchi dori vositalari bilan oldindan davolash paytida kuchayadi. Nafasni nazorat qilish zarur va zarur bo'lganda shoshilinch tibbiy yordam ko'rsatish kerak. Sevofluran faqat umumiy anesteziya o'tkazish bo'yicha tayyorgarlik ko'rgan shaxslar tomonidan kiritilishi mumkin. Nafas yo'llarining o'tkazuvchanligini ta'minlash, sun'iy nafas olishni amalga oshirish, kislorod bilan ta'minlash va qon aylanishini tiklash uchun uskunalar mavjud bo'lishi shart. Bug'lanishdan berilayotgan sevofluran konsentratsiyasi aniq ma'lum bo'lishi kerak. Uchuvchi anesteziklar fizik xususiyatlari bilan farq qilgani uchun, sevofluran bilan qo'llash uchun maxsus kalibrlangan bug'lanishlardan foydalanish kerak. Umumiy anesteziya qo'llanilishi bemorning anesteziyaga bo'lgan javobiga asoslanib individualizatsiya qilinishi kerak. Anesteziyaning kuchayishi bilan arterial gipotenziya va nafasni bostirish kuchayadi. Oldindan galojenlangan uglevodorod anesteziklar qo'llanilishi, ayniqsa, foydalanish oralig'i 3 oydan kam bo'lsa, jigar zararlanishi xavfini oshirishi haqida xabarlar bo'lgan. QT intervalining uzayishi haqida ayrim xabarlar bo'lgan, juda kam hollarda ventrikulyar takikardiya bilan bog'liq bo'lib, bu istisno holatlarda o'limga olib kelgan. Bunday holatga moyil bo'lgan bemorlarga sevofluran ehtiyotkorlik bilan qo'llanilishi kerak. Pompa kasalligi bilan og'rigan bolalarda ventrikulyar ekstrasistoliyaga oid ayrim hollarda xabarlar bo'lgan. Mitoxondrial buzilishlari bo'lgan bemorlarga umumiy anesteziya, jumladan sevofluran, ehtiyotkorlik bilan qo'llanilishi kerak. Postmarketing tadqiqotlarda engil, o'rta va og'ir operatsiyadan keyingi jigar funksiyasining buzilishi yoki gepatit, sariqlik bilan yoki sariqliksiz juda kam hollarda qayd etilgan. Jigar funksiyasining hamroh buzilishi bo'lgan bemorlarga sevofluran qo'llanilishida klinik qaror ehtiyotkorlik bilan qabul qilinishi kerak (qarang «Nojo'ya ta'sirlar» bo'limi). O'tgan davrda galojenlangan uglevodorod anesteziklar qo'llanilishi jigar zararlanishi xavfini oshiradi, ayniqsa, qo'llanilish oralig'i 3 oydan kam bo'lsa. Anesteziya davomida sevofluran konsentratsiyasining oshishi arterial bosimning doza bog'liq ravishda pasayishiga olib keladi. Arterial bosimning ortiqcha pasayishi anesteziyaning chuqurligi bilan bog'liq bo'lishi mumkin, bunday hollarda sevofluran konsentratsiyasini kamaytirish orqali uni tuzatish mumkin. Har qanday anesteziklar qo'llanilganda ishemik yurak kasalligi bo'lgan bemorlarda miokard ishemiyasini oldini olish uchun gemodinamik barqarorlikni saqlash muhimdir. Bemorni operatsiyadan keyin palatadan chiqarishdan oldin anesteziyadan keyin uyg'onishni diqqat bilan baholash zarur. Sevofluran qo'llanilgandan so'ng, odatda, bir necha daqiqa ichida ongni tiklash sodir bo'ladi, ammo anesteziya davomida 2-3 kun ichida intellektual qobiliyatga ta'siri o'rganilmagan. Boshqa anesteziklar qo'llanilgandan so'ng, anesteziya davomida bir necha kun davomida kayfiyatda kichik o'zgarishlar kuzatilishi mumkin (qarang «Avtotransport yoki boshqa mexanizmlarni boshqarishda tezlikka ta'sir qilish qobiliyati» bo'limi). Sevofluranni akusherlik anesteziyasida ehtiyotkorlik bilan qo'llash zarur, chunki uning bachadonni bo'shashtiruvchi ta'siri bachadon qon ketishining xavfini oshirishi mumkin. Sevofluran qo'llanilishi 21 yoshgacha bo'lgan bolalar va yoshlar, shuningdek, qariyalar o'rtasida tutqanoqlarni keltirib chiqarishi bilan bog'liq bo'lgan. Tutqanoq xavfi mavjud bo'lsa, sevofluran qo'llanilishidan oldin bemorlarning holatini klinik baholash zarur. Bolalarda anesteziya chuqurligi cheklanishi kerak. Elektroensefalogramma yordamida sevofluran dozasini optimallashtirish va tutqanoqlarga moyil bo'lgan bemorlarda tutqanoqlarni oldini olish mumkin. Bolalarda distonik harakatlar kuzatilgan. Zlokasiyalashgan gipermetabolik holatga moyil bo'lgan shaxslar uchun kuchli inhalatsion anesteziklar suyak-mushak gipermetabolik holatini keltirib chiqarishi mumkin, natijada kislorodga bo'lgan ehtiyoj oshadi va zlokasiyalashgan gipermetabolik sindrom deb ataladigan klinik sindrom rivojlanadi. Ushbu sindrom giperkapniya bilan namoyon bo'lishi mumkin va mushaklarning qattiqligi, takikardiya, takhipnoe, siyanoz, aritmiya va/yoki barqaror bo'lmagan arterial bosim kabi noaniq belgilarga ega bo'lishi mumkin (bu simptomlarning ba'zilari yuzaki anesteziya, o'tkir gipoksiya, giperkapniya va gipovolemiya paytida paydo bo'lishi mumkin). Klinik tadqiqotlarda zlokasiyalashgan gipermetabolik holatning bir holati haqida xabar berilgan. Shuningdek, postmarketing tadqiqotlarda zlokasiyalashgan gipermetabolik holat kuzatilgan. Ba'zi hollarda o'lim holatlari haqida xabar berilgan. Zlokasiyalashgan gipermetabolik holatni davolashga sevofluran kabi boshlovchi vositalarni qo'llashni to'xtatish, natriy dantrolenini kiritish (qarang natriy dantrolenini qo'llash bo'yicha ko'rsatma) va tana haroratini normallashtirish, nafas olish va qon aylanishi funksiyalarini qo'llab-quvvatlash va suv-elektrolit muvozanatini tiklashga qaratilgan faol harakatlardan iborat qo'llab-quvvatlovchi terapiya kiritiladi. Keyinchalik buyrak yetishmovchiligi rivojlanishi mumkin, shuning uchun diurezni nazorat qilish va qo'llab-quvvatlash zarur. Perioperatsion giperkaliemiya Inhalatsion anestezik vositalarni qo'llash kamdan-kam hollarda qon plazmasida kaliyning oshishiga olib kelishi mumkin, bu esa aritmiya bilan namoyon bo'lishi mumkin, bolalarda operatsiyadan keyin o'lim holatlari kuzatilgan. Latent yoki aniq neyromushak kasalliklari bo'lgan bemorlar, ayniqsa, Dyuşen neyromushak distrofiyasi bilan og'rigan bemorlar, ayniqsa, sezgir. Ushbu holatlarning aksariyatida suksinilkolin bir vaqtda qo'llanilgan. Shuningdek, ushbu bemorlarda qon plazmasida KFK darajasining sezilarli oshishi kuzatilgan, ba'zi hollarda - miyoglobulinuriya. Ushbu namoyonlar zlokasiyalashgan gipermetabolik holatga o'xshash bo'lsa-da, hech bir bemorda mushaklarning qattiqligi yoki gipermetabolik holat belgilari yoki simptomlari kuzatilmagan. Giperkaliemiyani erta va intensiv tuzatish va aritmiya davolash tavsiya etiladi, keyinchalik latent neyromushak kasalliklari bo'yicha tekshirish o'tkaziladi. Buyrak yetishmovchiligi bo'lgan bemorlar Sevofluranni ushbu guruhda to'liq o'rganilmagan bemorlar (serum kreatinini boshlang'ich darajasi - 133 mkmol/l (1,5 mg/dl)) uchun ehtiyotkorlik bilan qo'llash kerak. Shunday qilib, buyrak yetishmovchiligi bo'lgan bemorlarga dori vositasini ehtiyotkorlik bilan tayinlash kerak. Neyroxirurgiya Sevofluranni bosh miya ichidagi bosimning oshish xavfi bo'lgan bemorlarga ehtiyotkorlik bilan tayinlash va bosh miya ichidagi bosimni pasaytirishga qaratilgan choralarni ko'rish zarur, masalan, giperventilyatsiya. Tutqanoqlar Sevofluranni qo'llashda kamdan-kam hollarda tutqanoqlar kuzatilgan (qarang «Bolalar» va «Nojo'ya ta'sirlar» bo'limlarida qo'llash xususiyatlari). Sevofluranni qo'llash va tutqanoqlarni rivojlanishi o'rtasida bog'liqlik mavjud, bu tutqanoqlar bolalar va yosh bemorlarda, shuningdek, qariyalar o'rtasida, tutqanoqlarni rivojlantirish xavfi bo'lgan va bo'lmagan bemorlarda kuzatilgan. Sevofluranni qo'llashdan oldin tutqanoqlarni rivojlantirish xavfini baholash zarur. Bolalarda anesteziya chuqurligi cheklanishi kerak. EEG monitoringi sevofluran dozasini optimallashtirish va tutqanoqlarga moyil bo'lgan bemorlarda tutqanoqlarni oldini olishga yordam berishi mumkin (qarang «Bolalar» bo'limi). Bolalar Sevofluranni qo'llash tutqanoqlar bilan bog'liq bo'lgan. Ularning ko'pchiligi ikki oylik yoshdan boshlab bolalarda va yosh kattalarda kuzatilgan, ularning aksariyati tutqanoqlarni rivojlantirish xavfi bo'lmagan. Sevofluranni tutqanoqlarni rivojlantirish xavfi bo'lgan bemorlarga qo'llashda klinik qaror ehtiyotkorlik bilan qabul qilinishi kerak (qarang «Nojo'ya ta'sirlar» bo'limi). Quruq CO2 absorbersini almashtirish Sevofluranning CO2-absorberlari bilan to'g'ridan-to'g'ri aloqa qilganda, A birikmasi (pentafluoroizopropenilfluorometil efir (PIFE)) va B birikmasining (pentafluorometoksiizopropilfluorometil efir (PMFE)) oz miqdori hosil bo'ladi. A birikmasining darajalari konteynerning harorati oshganda, anestezik konsentratsiya oshganda, gaz oqimining tezligi pasayganda va kaliy gidroksidi (masalan, Baralyme®) qo'llanilganda natriy ohakdan ko'ra ko'proq oshadi. Sevofluranni qo'llashdan oldin quruq CO2 absorbersini almashtirish zarur, shunda sevofluranning parchalanishini kuchaytiruvchi ekzotermik reaktsiyadan saqlanish mumkin.