novokain (prokain gidroxlorid) faol modda – 5,0 g. yordamchi moddalari xlorid kislota, in'ektsiya uchun suv.

O‘rtacha faollikka ega bo‘lgan va keng terapevtik diapazonga ega bo‘lgan mahalliy anestezik vosita. Anestezik ta’sir mexanizmi natriy kanallarini bloklash, kaliy oqimini tormozlash, kalsiy bilan raqobatlashish, membranalarning fosfolipid qatlami sirt tarangligini kamaytirish, oksidlanish-qaytarilish jarayonlarini va impulslar generatsiyasini susaytirish bilan bog‘liq. Qonga tushganda atsetilxolin hosil bo‘lishini kamaytiradi, periferik xolinoreaktiv tizimlarning qo‘zg‘aluvchanligini pasaytiradi, vegetativ gangliyalar ustida bloklovchi ta’sir ko‘rsatadi, silliq mushaklar spazmlarini kamaytiradi, yurak mushaklari va bosh miya po‘stlog‘ining motor zonalari qo‘zg‘aluvchanligini pasaytiradi.

Novokain eritmalarining so‘rilishini kamaytirish va ta’sirini uzaytirish uchun mahalliy anesteziyada odatda ularga adrenalin gidroxlorid eritmasi (0,1%) qo‘shiladi – har 2, 5 yoki 10 ml Novokain eritmasiga 1 tomchi. Nojo‘ya reaksiyalarni oldini olish uchun avval preparatga toqatlilik sinovi o‘tkaziladi, bu in’ektsiya joyining shishishi va qizarishi bilan namoyon bo‘ladi. Ijobiy reaksiya bo‘lsa, prokain qo‘llanilmaydi. Preparatni qo‘llashda yurak-qon tomir, nafas olish va markaziy asab tizimi funksiyasini nazorat qilish zarur. Og‘ir yurak, jigar va buyrak kasalliklarida ehtiyotkorlik bilan buyuriladi. Mahalliy anesteziya o‘tkazishda bir xil umumiy doza qo‘llanganda, prokainning toksikligi qo‘llanilayotgan eritma qancha ko‘proq konsentrlangan bo‘lsa, shuncha yuqori bo‘ladi. Shu sababli eritma konsentratsiyasi oshirilganda umumiy dozani kamaytirish yoki preparat eritmasini pastroq konsentratsiyaga (steril izotonik natriy xlorid eritmasi bilan) suyultirish tavsiya etiladi. Preparat jigar qon oqimi kamaygan holatlarda, yurak-qon tomir yetishmovchiligi rivojlanishi (odatda yurak blokadalari va shok natijasida), yallig‘lanish kasalliklari, psevdoxolinesteraza yetishmovchiligi, buyrak yetishmovchiligi, keksalar (65 yoshdan katta), og‘ir kasallar, zaiflashgan bemorlar, homiladorlik, tug‘ruq va emizish davrida ehtiyotkorlik bilan qo‘llaniladi. Avtotransport boshqarish yoki boshqa mexanizmlar bilan ishlashda reaksiya tezligiga ta’sir qilish qobiliyati. Davolanish davrida transport vositalarini boshqarishda va yuqori diqqat va psixomotor reaksiyalar tezligini talab qiluvchi potensial xavfli faoliyat turlari bilan shug‘ullanishda ehtiyotkorlikka rioya qilish zarur. Preparatni yaroqlilik muddati tugaganidan keyin qo‘llash mumkin emas va uni bolalar uchun yetib bo‘lmaydigan joyda saqlash kerak.

Homiladorlik davrida qo‘llash yaxshi toqat qilinsa mumkin. Emizish davrida preparatni qo‘llash onaga kutilayotgan foyda va bolaga potensial xavf oldindan sinchiklab baholanganidan keyin mumkin. Tug‘ruq vaqtida qo‘llanganda yangi tug‘ilgan chaqaloqda bradikardiya, apnoe, tutqanoq rivojlanishi mumkin.