Stenokardiya xurujlarini, shu jumladan infarktdan keyingi davrda, oldini olish va davolash.
Yurak glikozidlari va diuretiklar bilan birga surunkali dimlangan yurak yetishmovchiligini davolash.

Farmakodinamikasi.

Izosorbid dinitrat − organik nitratlar guruhiga kiruvchi asosiy antianginal vositalardan biri, periferik vazodilatator bo‘lib, asosan venoz tomirlarga ta’sir qiladi.

Barcha organik nitratlar kabi, izosorbid dinitrat azot oksidi (NO) donori sifatida harakat qiladi. NO qon tomirlarining silliq mushaklarini (asosan venalar va tizimli arteriyalar) bo‘shashishiga olib keladi, bu guanilattsiklaza stimulyatsiyasi va hujayra ichidagi tsiklik guanilatmonofosfat (tsGMF) konsentratsiyasining oshishi orqali yuzaga keladi. Natijada tsGMF-ga bog‘liq protein kinaza stimulyatsiya qilinadi va silliq mushak hujayralarida turli proteinlarning fosforillanishi o‘zgaradi. Bu miozinning yengil zanjirlarining defosforillanishi va qisqaruvchanlikning kamayishiga olib keladi.

Izosorbid dinitratning ta’siri miokardning kislorodga bo‘lgan ehtiyojining kamayishi bilan bog‘liq bo‘lib, bu old yuklamaning kamayishi (periferik venalarning kengayishi va o‘ng bo‘lmachaga qon oqimining kamayishi) va so‘nggi yuklamaning kamayishi (umumiy periferik tomir qarshiligining kamayishi), shuningdek, to‘g‘ridan-to‘g‘ri koronar kengaytiruvchi ta’siri bilan bog‘liq. Izosorbid dinitrat koronar qon aylanishini kamroq qon bilan ta’minlangan sohalarga qayta taqsimlanishiga yordam beradi. Yurak ishemik kasalligi, stenokardiyasi bo‘lgan bemorlarda jismoniy yuklamaga bardoshlikni oshiradi.

Izosorbid dinitrat qo‘llanilishi koronar perfuziyani «o‘g‘irlash sindromi» rivojlanmasdan yaxshilaydi. Gipotenziyal ta’sir ko‘rsatadi. Yurak yetishmovchiligini og‘ir shakllarida periferik venoz tomirlarning tonusi pasayishi natijasida preparat yurakka tushadigan yukni, kichik qon aylanish doirasidagi bosimni, nafas qisishini kamaytiradi.

Farmakokinetikasi.

Og‘iz orqali qabul qilinganda biologik o‘zlashtirilishi 22% ni tashkil etadi (jigar orqali «birinchi o‘tish» effekti). Ta’sir boshlanishi 15–40 daqiqadan keyin kuzatiladi, maksimal ta’sir 1,5–2 soatda rivojlanadi, umumiy ta’sir davomiyligi − 4–6 soat va undan ko‘p. Jigarda metabolizmga uchraydi. Yarim chiqarilish davri − 4 soat, preparat kursli qo‘llanilganda uzayishi mumkin. Devor metabolitlar ko‘rinishida deyarli to‘liq siydik bilan chiqariladi.

Fosfodiesteraza ingibitorlari (sildenafil, tadalafil, vardenafil) − izosorbida dinitrat qo‘llanilayotgan vaqtda ushbu preparatlar bilan erektil disfunktsiyani davolash mumkin emas, chunki nazoratsiz gipotenziya, hayot uchun xavfli yurak-qon tomir asoratlari yuzaga kelishi mumkin. Zarurat tug‘ilganda fosfodiesteraza ingibitorlarini nitratlarni qabul qilgandan keyin kamida 72 soatdan so‘ng qabul qilish kerak.

Alkogol − og‘ir disulfiram-alkogol reaksiyalari, shu jumladan og‘ir gipotenziya, kollaps bo‘lishi mumkin.

Gipotenziv preparatlar (masalan, beta-adrenoblokatorlar, APF ingibitorlari, kalsiy antagonistlari, vazodilatatorlar), fenotiazinlar, boshqa nitratlar/nitritlar, xinin, novokainamid, tsiklik antidepressantlar, MAO ingibitorlari, narkotik analgetiklar − izosorbida dinitratning gipotenziya ta’sirini kuchaytiradi, ortostatik kollaps rivojlanishi mumkin.

Dizopiramid − izosorbida dinitrat samaradorligi kamayishi mumkin. Digidroergotamin − digidroergotaminning qon zardobidagi konsentratsiyasi oshishi mumkin, bu uning gipertenziya ta’sirini kuchaytiradi.

Noradrenalin, atsetilxolin, gistamin − nitratlar bilan birga qo‘llanganda ularning ta’siri susayadi, chunki izosorbida dinitrat ularning fiziologik antagonisti bo‘lishi mumkin.

Simpatomimetik vositalar (shu jumladan adrenalin, efedrin, noradrenalin, naftizin, mezaton, izadrin) − nitratlarning antianginal ta’siri kamayishi mumkin.

Geparin − uning antikoagulyant ta’siri kamayishi mumkin.

Gidralazin − izosorbida dinitrat bilan birga qo‘llanganda yurak yetishmovchiligida yurak chiqishi yaxshilanadi.

Miotik vositalar − izosorbida dinitrat ularning samaradorligini kamaytiradi.

Atropin va boshqa M-xolinoblokator ta’sirga ega preparatlar (masalan, etatsizin, etmotsin) − izosorbida dinitratning tomir kengaytiruvchi ta’siri kamayishi va ko‘z ichki bosimi oshishi mumkin.

Sulfidril guruh donorlar (kaptopril, atsetiltsistein, unitiol) preparatga nisbatan kamaygan sezuvchanlikni tiklaydi.

Sapropterin (tetrahidrobiopterin, BH4) — azot oksidi sintetazasi kofaktori. Sapropterin saqlovchi preparatlarni azot oksidi metabolizmi orqali vazodilatatsion ta’sir ko‘rsatuvchi yoki tarkibida azot oksidi donorlarini (shu jumladan nitroglitserin (GTN), izosorbida dinitrat (ISDN), izosorbida mononitrat) saqlovchi har qanday dori vositalari bilan ehtiyotkorlik bilan qo‘llash kerak. 

Preparat stenokardiya xurujlarini bartaraf etish uchun qo‘llanilmaydi.

Preparatni qo‘llashda tolerantlik va boshqa nitratlarga nisbatan o‘zaro tolerantlik rivojlanishi holatlari tasvirlangan. Ta’sirning kamayishi yoki yo‘qolishini oldini olish uchun yuqori dozalarning uzoq muddatli qabul qilinishidan saqlanish kerak. “Nitrat” tolerantligi holatida Nitrosorbidni 24–48 soatga bekor qilish yoki 3–6 hafta muntazam qabul qilingandan so‘ng 3–5 kunlik tanaffus qilish, bu davrda Nitrosorbidni boshqa antianginal dori vositalari bilan almashtirish tavsiya etiladi. Bemorlarni, izosorbid dinitratning antianginal ta’siri uning dozalash tartibi bilan chambarchas bog‘liq ekanligi haqida ogohlantirish kerak, shuning uchun taklif etilgan dozalash jadvaliga qat’iy rioya qilish lozim.

Preparat ortostatik reaksiyalarga moyil bo‘lgan, gipotiroidizm, gipotermiya, yetarli ovqatlanmaslik, shuningdek, qarilik yoshidagi bemorlarga, jigar, buyrak va yurak funksiyasidagi yoshga oid o‘zgarishlar, hamroh kasalliklar va boshqa dori vositalarini qabul qilishni hisobga olgan holda ehtiyotkorlik bilan buyuriladi.

Davolash vaqtida, ayniqsa doza asta-sekin oshirilganda, arterial bosim va yurak urish tezligini nazorat qilish zarur.

Nitrosorbidni bekor qilish doza asta-sekin kamaytirilgan holda amalga oshirilishi kerak.

Arterial gipotenziya va “nitrat” bosh og‘rig‘ini oldini olish uchun davolash minimal doza bilan boshlanishi lozim. Izosorbid dinitrat-induktsiyalangan bosh og‘rig‘ini kamaytirish uchun aspirin va/yoki atsetaminofen qo‘llanilishi mumkin, bu izosorbid dinitratning antianginal ta’siriga salbiy ta’sir ko‘rsatmaydi.

Preparat bilan davolash ortostatik reaksiyalar rivojlanishiga olib kelishi mumkin, ular ko‘pincha spirtli ichimliklar yoki boshqa vazodilatatorlar bilan birga qo‘llanganda yuzaga keladi. Nitrosorbid bilan davolashda spirtli ichimliklarni iste’mol qilishdan saqlanish kerak.

Glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda izosorbid dinitratni qo‘llashda o‘tkir gemoliz (favizm) rivojlanishi mumkin.

Izosorbid dinitratni qabul qilish xolesterinni kolometrik aniqlash natijalariga ta’sir qilishi mumkin.

Preparatni qo‘llab turuvchi davolashda bo‘lgan bemorlar, fosfodiesteraza ingibitorlarini (masalan, sildenafil, tadalafil, vardenafil) o‘z ichiga olgan preparatlarni qabul qilmasliklari kerakligi haqida xabardor qilinishi lozim, chunki nazorat qilinmaydigan gipotenziya rivojlanish xavfi mavjud.

Yopiq burchakli glaukoma bo‘lgan bemorlarda ko‘z ichki bosimi oshishi mumkin.

Preparat tarkibida laktoza mavjud, shuning uchun uni galaktozani o‘zlashtira olmaslik, laktaza yetishmovchiligi, glyukoza-galaktoza malabsorbsiyasi kabi kam uchraydigan irsiy holatlari bo‘lgan bemorlarga qo‘llash mumkin emas. 

Homiladorlik va emizish davrida qo‘llanilishi

Izosorbid dinitratni homiladorlik davrida qo‘llash xavfsizligi bo‘yicha yetarli ma’lumotlar yo‘q. Homiladorlikning I trimestrida “Nitrosorbid” preparatini qo‘llash mumkin emas. II-III trimestrlarda preparatni faqat ona uchun kutilayotgan foyda/bola uchun potensial xavf nisbatini hisobga olgan holda qo‘llash kerak.

Agar preparatni qo‘llash zarur bo‘lsa, emizishni to‘xtatish lozim.

Transport vositalarini yoki boshqa mexanizmlarni boshqarishda reaksiya tezligiga ta’sir qilish qobiliyati

Bemorning preparatga individual reaksiyasi aniqlanmaguncha, transport vositalarini yoki boshqa mexanizmlarni boshqarishdan saqlanish kerak, chunki davolash vaqtida diqqatni jamlash va psixomotor reaksiyalar tezligi pasayishi, bosh aylanishi, ko‘rishning buzilishi mumkin.