Maxsus ko'rsatmalar
Peritsiazin qabul qilinayotganda periferik qon tarkibini muntazam nazorat qilish tavsiya etiladi, ayniqsa isitma yoki infeksiya qo‘shilganda (leykopeniya va agranulositoz rivojlanishi mumkinligi). Periferik qonda sezilarli o‘zgarishlar (leykotsitoz, granulositopeniya) aniqlanganda peritsiazin bilan davolash to‘xtatilishi kerak. Zlokachestven neyroleptik sindrom – tana haroratining tushuntirib bo‘lmaydigan ko‘tarilishi holatida peritsiazin bilan davolash to‘xtatilishi kerak, chunki bu zlokachestven neyroleptik sindromning namoyon bo‘lishi bo‘lishi mumkin, uning erta belgilari vegetativ buzilishlar (masalan, ortiqcha terlash, puls va arterial bosimning beqarorligi) bo‘lishi ham mumkin. Preparat tutqanoq tayyorgarligi chegarasini pasaytirish xususiyatiga ega bo‘lgani sababli, peritsiazin qabul qilayotgan epilepsiyali bemorlarda ularni diqqat bilan klinik va imkon qadar elektroensefalografik kuzatish zarur. Maxsus holatlar bundan mustasno, peritsiazin Parkinson kasalligi bo‘lgan bemorlarga qo‘llanmasligi kerak. Fenotiazin hosilalari guruhiga kiruvchi neyroleptiklar dozaga bog‘liq ravishda QT intervalini uzaytirishi mumkin, bu esa og‘ir qorinchalik ritm buzilishlari, jumladan hayot uchun xavfli «piruet» tipidagi ikki yo‘nalishli qorinchalik taxikardiya rivojlanish xavfini oshirishi mumkin. Ularning rivojlanish xavfi bradikardiya, gipokaliemiya va QT intervalining uzayishi (tug‘ma yoki dori vositalari ta’sirida orttirilgan) mavjud bo‘lsa oshadi. Neyroleptiklar bilan davolash tayinlanishidan oldin, bemorning holati imkon bersa, ushbu og‘ir aritmiyalar rivojlanishiga moyil omillar (bradikardiya 55 urinish/minutdan kam, gipokaliemiya, gipomagniemiya, qorinchalararo o‘tkazuvchanlikning sekinlashuvi va tug‘ma yoki boshqa dori vositalari ta’sirida uzaygan QT intervali) mavjudligini istisno qilish zarur. Ushbu xavf omillarini davolash davomida ham nazorat qilish kerak. Peritsiazin qabul qilish fonida qorin dam bo‘lishi va qorin sohasida og‘riq paydo bo‘lsa, ichak tutilishini istisno qilish uchun zarur tekshiruv o‘tkazish kerak, chunki bu nojo‘ya ta’sir rivojlanishi zudlik bilan zarur choralarni ko‘rishni talab qiladi. Peritsiazin va boshqa neyroleptiklar buyurilganda, ayniqsa, keksa yoshdagi bemorlar, yurak-qon tomir kasalliklari bo‘lgan bemorlar, jigar va buyrak yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlar, demensiyali keksa bemorlar va insult rivojlanish xavf omillari bo‘lgan bemorlarni holatini juda diqqat bilan nazorat qilish va ehtiyotkorlikka rioya qilish zarur. Ba’zi atipik neyroleptiklarni platsebo bilan solishtirgan randomizatsiyalangan klinik tadqiqotlarda, demensiyali keksa bemorlarda serebrovaskulyar hodisalar rivojlanish xavfi uch baravar oshgani kuzatilgan. Ushbu xavf mexanizmi noma’lum. Boshqa neyroleptiklar yoki boshqa bemor populyatsiyalarida ham bu xavf oshishi mumkinligini istisno qilib bo‘lmaydi, shuning uchun peritsiazin insult rivojlanish xavf omillari bo‘lgan bemorlarga ehtiyotkorlik bilan buyurilishi kerak. Demensiya bilan bog‘liq psixozli keksa bemorlarda antipsixotik preparatlar bilan davolashda o‘lim xavfi oshgani kuzatilgan. 17 ta platsebo-nazoratli tadqiqotlar (o‘rtacha davomiyligi 10 haftadan ortiq) tahlili shuni ko‘rsatdiki, atipik antipsixotik preparatlar olgan bemorlarning aksariyati platsebo olganlarga nisbatan 1,6-1,7 marta yuqori o‘lim xavfiga ega bo‘lgan. Atipik antipsixotik preparatlar bilan klinik tadqiqotlarda o‘lim sabablari turlicha bo‘lsa-da, ularning aksariyati yurak-qon tomir (masalan, yurak yetishmovchiligi, to‘satdan o‘lim) yoki infeksion (masalan, pnevmoniya) tabiatda bo‘lgan. Kuzatuv tadqiqotlari ko‘rsatdiki, atipik antipsixotik vositalar bilan davolashga o‘xshash tarzda, oddiy antipsixotik vositalar bilan davolash ham o‘limni oshirishi mumkin. O‘limning oshishi antipsixotik preparat bilan bog‘liqmi yoki bemorlarning ayrim xususiyatlari bilan bog‘liqmi, aniqlanmagan. Antipsixotik preparatlar qo‘llanilganda ba’zan o‘limga olib keluvchi venoz tromboemboliyalar holatlari kuzatilgan. Shuning uchun peritsiazin tromboemboliya rivojlanish xavf omillari bo‘lgan bemorlarga ehtiyotkorlik bilan qo‘llanilishi kerak. Peritsiazin yuqori dozalarda to‘satdan to‘xtatilganda bekor qilish sindromi rivojlanishi mumkinligi sababli, preparatni yuqori dozalarda qo‘llashda uni asta-sekin bekor qilish kerak. Fotosensibilizatsiya rivojlanishi mumkinligi sababli, peritsiazin qabul qilayotgan bemorlarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri quyosh nurlaridan saqlanish tavsiya etiladi. Fenotiazinlar bilan tez-tez muomala qiladigan shaxslarda juda kam hollarda terining fenotiazinlarga kontakt sensibilizatsiyasi rivojlanishi mumkinligi sababli, preparatning teri bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqasidan saqlanish kerak. Davolash vaqtida spirtli ichimliklar va spirtli ichimliklar saqlovchi preparatlarni qabul qilish mumkin emas, chunki sedativ ta’sir kuchayishi natijasida reaksiya pasayadi, bu esa transport vositalari va mexanizmlarni boshqaruvchi shaxslar uchun xavfli bo‘lishi mumkin. Bemorlarni, ayniqsa transport vositalari haydovchilari yoki boshqa mexanizmlar bilan ishlovchi shaxslarni, ularda uyquchanlik paydo bo‘lishi mumkinligi haqida xabardor qilish kerak.
Homiladorlik
Neuleptil® preparatini homiladorlikda va homilador bo‘lishi mumkin bo‘lgan, kontratseptsiya ishlatmaydigan ayollarda qo‘llash tavsiya etilmaydi, faqat kutilayotgan foyda homila uchun potentsial xavfdan ustun bo‘lgan hollardan tashqari.
Hayvonlarda o‘tkazilgan tadqiqotlardan olingan mavjud ma’lumotlar reproduktiv toksiklikni tasdiqlash uchun yetarli emas, shu bilan birga, hayvonlarda o‘tkazilgan tadqiqotlar ma’lumotlariga ko‘ra, teratogen ta’sir mavjudligi aniqlanmagan.
Neuleptil® preparatini insonda qo‘llash bo‘yicha mavjud ma’lumotlar, homiladorlik davrida preparat ta’siriga uchragan bolalarda tug‘ma nuqsonlar rivojlanish xavfini istisno qilish uchun yetarli emas.
Imkon qadar, homiladorlik oxirida, doza kamaytirish yo‘li bilan, neyroleptiklar va ularning atropinopodob ta’sirini kuchaytiruvchi antiparkinsonik vositalarni asta-sekin bekor qilish tavsiya etiladi.
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda asab tizimi va me’da-ichak trakti funksiyasini nazorat qilish kerak.
Postregistratsion ma’lumotlarga ko‘ra, homiladorlikning III trimestrida fenotiazin hosilasi bo‘lgan neyroleptiklarni qabul qilgan onalarning yangi tug‘ilgan chaqaloqlarida quyidagi buzilishlar rivojlanishi haqida xabar berilgan:
- turli darajadagi nafas buzilishlari (taxipneya dan nafas yetishmovchiligigacha), bradikardiya va mushak gipotoniyasi, ayniqsa, homilador ayol bir vaqtning o‘zida boshqa dori vositalarini (masalan, psixotrop preparatlar va atropinopodob ta’sirli preparatlar) qabul qilgan hollarda tez-tez uchraydi;
- fenotiazin hosilalarining atropinopodob ta’siri bilan bog‘liq simptomlar, masalan, mekoniyli ichak tutilishi, mekoniy ajralishining kechikishi, emizishni boshlashda qiyinchiliklar, qorin dam bo‘lishi, taxikardiya;
- nevrologik buzilishlar, masalan, ekstrapiramidal simptomlar (tremor va gipertonusni o‘z ichiga oladi), uyquchanlik, ajitatsiya.
Neuleptil® preparatini qabul qilgan onalardan tug‘ilgan bolalarni tibbiy kuzatish va zarurat tug‘ilganda ularga mos davolash buyurish tavsiya etiladi.
Emizish davri
Fenotiazin hosilalari ko‘krak suti bilan ajralib chiqishi mumkin, shuning uchun Neuleptil® preparati bilan davolash vaqtida emizish tavsiya etilmaydi.
Fertillik
Hayvonlarda o‘tkazilgan tadqiqotlardan olingan mavjud ma’lumotlar peritsiazining fertillikka potentsial ta’sirini baholash uchun yetarli emas.