Maxsus ko'rsatmalar
Ehtiyotkorlik bilan:
Dorini qo'llash:
- 60 yoshdan oshgan, og'ir jismoniy ish bilan shug'ullanuvchi bemorlarda, chunki ularda laktatsidoz rivojlanish xavfi yuqori;
- buyrak yetishmovchiligi bo'lgan bemorlarda (KK 30-59 ml/min);
- 10 dan 12 yoshgacha bo'lgan bolalar yoshida;
- emizish davrida.
Laktatsidoz
Laktatsidoz kam uchraydigan, ammo jiddiy (zudlik bilan davolash bo'lmasa, yuqori o'lim darajasi) asorat bo'lib, metformin to'planishi natijasida yuzaga kelishi mumkin. Metformin qabul qilganda laktatsidoz holatlari asosan og'ir buyrak yetishmovchiligi bo'lgan qandli diabetli bemorlarda kuzatilgan.
Boshqa bog'liq xavf omillarini ham hisobga olish kerak, masalan, dekompensatsiyalangan qandli diabet, ketoz, uzoq muddatli ochlik, alkogolizm, jigar yetishmovchiligi, og'ir gipoksiya bilan bog'liq har qanday holat, og'ir infeksion kasallik va ayrim dori vositalari bilan bir vaqtda qabul qilish (qarang "Boshqa dori vositalari bilan o'zaro ta'siri" bo'limi). Bu laktatsidoz holatlari sonini kamaytirishga yordam berishi mumkin.
Laktatsidoz rivojlanish xavfini quyidagi noaniq belgilar paydo bo'lganda hisobga olish kerak: mushaklarda tirishishlar, dispeptik buzilishlar bilan birga, qorin og'rig'i va kuchli asteniya, suvsizlanish (surunkali yoki og'ir diareya, ko'p martalik qusish xurujlari).
Laktatsidoz kuchli noqulaylik, umumiy holsizlik, asidotik nafas qisilishi, qorin og'rig'i va gipotermiya, keyinchalik koma bilan xarakterlanadi.
Diagnostik laborator ko'rsatkichlar: qonda pH pasayishi (7,35 dan kam), plazmada laktat miqdori 5 mmol/l dan yuqori, anion oraliqning oshishi va laktat/piruvat nisbati. Metabolik asidozga gumon qilinganda dori qabulini to'xtatish va darhol shifokorga murojaat qilish kerak.
Jarrohlik amaliyotlari
Metformin Kanon preparatini rejalashtirilgan jarrohlik amaliyotidan 48 soat oldin to'xtatish va davom ettirish faqat 48 soatdan keyin, tekshiruv natijasida buyrak funksiyasi normal deb topilganda mumkin.
Buyrak funksiyasi
Metformin buyraklar orqali chiqariladi, shuning uchun davolashni boshlashdan oldin va muntazam ravishda keyinchalik KK ni aniqlash zarur:
- buyrak funksiyasi normal bo'lgan bemorlarda kamida yiliga bir marta;
- KK 45-59 ml/min bo'lgan bemorlarda KK ni har 3-6 oyda aniqlash zarur;
- KK 30-44 ml/min bo'lgan bemorlarda KK ni har 3 oyda aniqlash zarur.
KK 30 ml/min dan kam bo'lsa, metformin qo'llash mumkin emas.
Keksalarda buyrak funksiyasi buzilishi ehtimoli bo'lsa, gipotenziya dori vositalari, diuretiklar yoki nosteroid yallig'lanishga qarshi preparatlar bilan bir vaqtda qo'llashda alohida ehtiyotkorlik zarur.
Yurak yetishmovchiligi
Yurak yetishmovchiligi bo'lgan bemorlarda gipoksiya va buyrak yetishmovchiligi rivojlanish xavfi yuqori. Surunkali yurak yetishmovchiligi bo'lgan bemorlarda metformin qabul qilish davrida yurak va buyrak funksiyasini muntazam monitoring qilish zarur.
Gemodinamik ko'rsatkichlari beqaror yurak yetishmovchiligida metformin qabul qilish mumkin emas.
Bola va o'smirlar
2-tip qandli diabet tashxisi metformin bilan davolashni boshlashdan oldin tasdiqlanishi kerak. 1 yil davom etgan klinik tadqiqotlarda metformin o'sish va jinsiy yetilishga ta'sir qilmasligi ko'rsatilgan. Biroq, uzoq muddatli ma'lumotlar yo'qligi sababli, ayniqsa jinsiy yetilish davrida, metforminning bu parametrlar bo'yicha keyingi ta'sirini diqqat bilan nazorat qilish tavsiya etiladi.
10 dan 12 yoshgacha bo'lgan bolalarda metformin qo'llash bo'yicha klinik tajriba cheklangan, shuning uchun ushbu yosh guruhidagi bolalarda eng diqqatli nazorat zarur.
Boshqa ehtiyot choralar
Bemorlar kun davomida uglevodlarni bir tekis iste'mol qilishga asoslangan dietani davom ettirishlari tavsiya etiladi. Ortiqcha vaznga ega bemorlarga gipokaloriyali dietani davom ettirish tavsiya etiladi (lekin kuniga kamida 1000 kkal). Bemorlar muntazam jismoniy mashqlar bajarishlari, har qanday davolash yoki infeksion kasalliklar, masalan, respirator virusli infeksiyalar, nafas olish yoki siydik chiqarish yo'llari infeksiyalari bo'lsa, shifokorga xabar berishlari kerak.
Qandli diabetni nazorat qilish uchun standart laborator tahlillarni muntazam o'tkazish tavsiya etiladi.
Metformin monoterapiyada gipoglikemiyani chaqirmaydi, biroq uni insulin yoki boshqa gipoglikemik vositalar (masalan, sulfonilmochevina hosilalari, repaglinid va boshqalar) bilan birga qo'llashda ehtiyotkorlik zarur.
Gipoglikemiya simptomlari: holsizlik, bosh og'rig'i, bosh aylanishi, ko'paygan terlash, yurak urishining tezlashishi, ko'rish yoki diqqatni jamlash buzilishi.
Metformin 2-tip qandli diabet profilaktikasi uchun prediabet va 2-tip qandli diabet rivojlanish xavfi yuqori bo'lgan qo'shimcha xavf omillari mavjud bo'lgan shaxslarga tavsiya etiladi, masalan:
- yosh 60 dan kichik;
- tana massasi indeksi (TMI) ≥ 30 kg/m2;
- anamnezda gestatsion qandli diabet;
- birinchi darajali qarindoshlarda qandli diabet oilaviy anamnezi;
- trigliseridlar konsentratsiyasining oshishi;
- LPVP xolesterin konsentratsiyasining pasayishi;
- arterial gipertenziya.
Metformin erkak yoki urg'ochi kalamushlarda inson uchun maksimal tavsiya etilgan sutkalik dozadan uch baravar yuqori dozada qo'llanganda fertilitetga ta'sir qilmagan.
Metformin monoterapiyasi gipoglikemiyani chaqirmaydi va shuning uchun transport vositalari va mexanizmlarni boshqarish qobiliyatiga ta'sir qilmaydi. Biroq, metforminni boshqa gipoglikemik preparatlar (sulfonilmochevina hosilalari, insulin, repaglinid va boshqalar) bilan birga qo'llashda ehtiyotkorlik zarur, chunki gipoglikemiya rivojlanish xavfi mavjud, bu esa transport vositalari va mexanizmlarni boshqarish, shuningdek, diqqat va psixomotor tezlik talab qiladigan ishlarni bajarish qobiliyatiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin.
Homiladorlik davrida metformin qo'llash mumkin emas.
Homiladorlik davrida dekompensatsiyalangan qandli diabet tug'ma nuqsonlar va perinatal o'lim xavfining oshishi bilan bog'liq. Cheklangan ma'lumotlar homilador ayollarda metformin qabul qilish bolalarda tug'ma nuqsonlar rivojlanish xavfini oshirmasligini ko'rsatadi.
Homiladorlik rejalashtirilganda, shuningdek, prediabet va 2-tip qandli diabet fonida metformin qabul qilinayotganda homiladorlik yuzaga kelganda, preparat bekor qilinishi va 2-tip qandli diabetda insulinterapiya buyurilishi kerak. Plazmadagi glyukoza konsentratsiyasini normalga eng yaqin darajada ushlab turish zarur, bu homila nuqsonlari rivojlanish xavfini kamaytiradi.
Metformin ona sutiga o'tadi. Metformin qabul qilinayotganda emizikli chaqaloqlarda nojo'ya reaksiyalar (NR) kuzatilmagan. Biroq, ma'lumotlar cheklanganligi sababli, emizish davrida preparatni qo'llash tavsiya etilmaydi. Emizishni to'xtatish to'g'risida qaror qabul qilishda emizishdan olinadigan foyda va bolada NR rivojlanishining potentsial xavfi hisobga olinishi kerak.