–Gipertonik kriz, jigaracha ritm buzilishlari (piruet tipidagi taxikardiya), tutqanoq sindromi, eklampsiya, gipomagniemiya, magniyga oshgan ehtiyoj; –muddatidan oldin tug‘ruq, zo‘riqish stenokardiyasi, og‘ir metall tuzlari, tetraetilqo‘rg‘oshin, eruvchan bariy tuzlari bilan zaharlanishda (antidot) kompleks davolashda.

Preparat komponentlariga yuqori individual sezuvchanlik; arterial gipotenziya, yaqqol bradikardiya (YUR kamroq 55 zarba/min), atrioventrikulyar blokada, kalsiy yetishmovchiligi va nafas olish markazining susayishi bilan bog'liq holatlar, kaxeksiya, buyrak funksiyasining buzilishi, yaqqol jigar yoki buyrak yetishmovchiligi, miasteniya, yomon sifatli o'smalar.

Preparatni mushak ichiga, vena ichiga sekin yoki vena ichiga infuziya ko‘rinishida buyuriladi. Kiritish tezligi va dozalari ko‘rsatmalar va terapevtik ta’sirga qarab individual belgilanadi. Infuzion yuborishda preparat 0,9% natriy xlorid eritmasi yoki 5% glyukoza bilan suyultiriladi. Vena ichiga in’eksiya qilganda yuborish tezligi odatda 150 mg/min (0,6 ml/min) dan oshmasligi kerak, homiladorlarda aritmiya va eklampsiyani davolash bundan mustasno. Gipomagniemiya. O‘rtacha og‘irlikdagi gipomagniemiyada (0,5-0,7 mmol/l) kattalarga har 6 soatda 4 ml (1 g magniy sulfat) mushak ichiga yuboriladi. Og‘ir gipomagniemiyada (< 0,5 mmol/l) mushak ichiga yuborishda umumiy doza 1 ml/kg (250 mg/kg) gacha oshiriladi va 4 soat davomida bo‘lib-bo‘lib yuboriladi. Og‘ir gipomagniemiyada vena ichiga infuziya ko‘rinishida 20 ml preparat (5 g magniy sulfat) 1 l 0,9% natriy xlorid eritmasi yoki 5% glyukozaga qo‘shiladi va kamida 3 soat davomida yuboriladi. Vena ichiga yuborishda maksimal sutkalik doza 72 ml (18 g) ni tashkil etadi. Zarurat bo‘lsa, infuziyani bir necha kun davomida takrorlash mumkin. Arterial gipertenziya. I-II bosqich arterial gipertenziyada har kuni mushak ichiga 5-10-20 ml yuboriladi. Davolash kursi – 15-20 in’eksiya, bunda arterial bosim darajasining pasayishi bilan birga stenokardiya ifodasining kamayishi ham kuzatilishi mumkin. Gipertonik kriz. 10-20 ml mushak ichiga yoki vena ichiga sekin yuboriladi. Yurak aritmiyalari. Aritmiyani bartaraf etish uchun vena ichiga 4-8 ml (1-2 g magniy sulfat) 5-10 daqiqa davomida yuboriladi, zarurat bo‘lsa in’eksiya takrorlanadi (umumiy doza 4 g magniy sulfatgacha). Avval yuklama dozasi sifatida 8 ml kamida 5 daqiqa davomida, so‘ngra 20 ml preparat 0,9% natriy xlorid yoki 5% glyukoza eritmasida suyultirilib, kamida 6 soat davomida infuziya qilinishi mumkin yoki avval 8 ml kamida 30 daqiqa davomida, so‘ngra kamida 12 soat davomida infuziya qilinadi. Ishemik insult. 10-20 ml vena ichiga 5-7 kun davomida. Tutilish sindromi. Kattalarga 5-10-20 ml mushak ichiga. Bolalarga mushak ichiga 0,08-0,16 ml/kg (20-40 mg/kg) hisobida yuboriladi. Homiladorlik toksikozi. 10-20 ml 1-2 marta kuniga mushak ichiga (neyroleptiklar bilan birga qo‘llash mumkin). Preeklampsiya yoki eklampsiyada mushak ichiga yoki vena ichiga yuboriladi. Avval har bir dumba mushagiga 10 ml yoki vena ichiga 16 ml (4 g magniy sulfat) 3-4 daqiqa davomida bir marta yuboriladi. Keyin mushak ichiga 16-20 ml (4-5 g) har 4 soatda yoki vena ichiga tomchilab 4-8 ml/soat (1-2 g/soat) doimiy reflekslar va nafas olish funksiyasi nazorati ostida yuboriladi. Terapiya tutqanoq to‘xtaguncha davom ettiriladi. Maksimal sutkalik doza – 40 g magniy sulfat, buyrak funksiyasi buzilganda – 20 g/48 soat. Mehnat og‘rig‘ini kamaytirish. 5-10-20 ml mushak ichiga, zarurat bo‘lsa magniy sulfat analgetiklar bilan birga qo‘llanadi. Siydik chiqarishni ushlab qolish. Siydik chiqarishni ushlab qolish va qo‘rg‘oshin kolikasida mushak ichiga 5-10 ml preparat yoki vena ichiga 5-10 ml 25% magniy sulfat eritmasi 5 marta suyultirilgan holda yuboriladi (klizma ko‘rinishida ham buyuriladi). Antidot sifatida. Simob, mishyak, tetraetilqo‘rg‘oshin bilan zaharlanganda vena ichiga 5-10 ml 25% magniy sulfat eritmasi 2,5-5 marta suyultirilgan holda yuboriladi. Erituvchan bariy tuzlari bilan zaharlanganda 4-8 ml vena ichiga yuboriladi yoki oshqozon 1% magniy sulfat eritmasi bilan yuviladi. Yangi tug‘ilganlar. Yangi tug‘ilganlarda bosh ichidagi gipertenziya va og‘ir asfiksiyada mushak ichiga, 0,2 ml/kg/sutkadan boshlab, 3-4-kunlarda doza 0,8 ml/kg/sutkagacha oshiriladi, 3-8 kun davomida kompleks terapiyada. Yangi tug‘ilganlarda magniy yetishmovchiligini bartaraf etish uchun 0,5-0,8 ml/kg 1 marta sutkada 5-8 kun davomida buyuriladi.

Yurak-qon tomir tizimi tomonidan arterial gipotenziya, bradikardiya, yurak urishini sezish, o'tkazuvchanlik buzilishi, toshqinlar, PQ intervalining uzayishi va EKGda QRS kompleksining kengayishi, aritmiya, koma, yurak to'xtashi. Nafas olish organlari tomonidan nafas qisilishi, nafas olishning susayishi. Nerv tizimi tomonidan bosh og'rig'i, bosh aylanishi, umumiy holsizlik, uyquchanlik, ongning chalkashishi, hushdan ketish, kayfiyatning susayishi, pay reflekslarining pasayishi, diplopiya, xavotir, nutq buzilishi, tremor va qo'l-oyoqning uvishishi. Tayanch-harakat apparati tomonidan mushak zaifligi. Ovqat hazm qilish trakti tomonidan ko'ngil aynishi, qusish. Allergik reaksiyalar anafilaktik shok, angionevrotik shish, gipertermik sindrom, sovuq urishi. Teri tomonidan giperemiya, qichishish, toshmalar, eshakemi, terlashning kuchayishi. Siydik-tanovul tizimi tomonidan poliuriya. Reproduktiv tizim va sut bezlari tomonidan bachadon atoniyasi. Modda almashinuvi va metabolizm buzilishi gipokaltsemiya, gipofosfatemiya, giperosmolyar degidratatsiya.

Parenteral yuborilganda gipotenziyalovchi, arteriolodilatatlovchi, antiaritmik, sedativ, antikonvulsant, diuretik, spazmolitik, tokolitik ta'sir ko'rsatadi. Organizmda magniy yetishmovchiligini to'ldiradi, kalsiyning fiziologik antagonisti hisoblanadi. Modda almashinuvi jarayonlarini, neyron-kimyoviy uzatishni va mushak qo'zg'aluvchanligini tartibga soladi, presinaptik membrana orqali kalsiy ionlarining kirib kelishiga to'sqinlik qiladi, periferik va markaziy asab tizimida atsetilxolinning miqdorini kamaytiradi, dozasiga qarab sedativ, uyqu keltiruvchi yoki narkotik ta'sir ko'rsatadi, spazmolitik ta'sirga ega. Nafas olish markazining qo'zg'aluvchanligini pasaytiradi, yuqori dozalarda yuborilganda nafas olishni susaytirishi mumkin. Magniyning gipotenziyalovchi va antiaritmik ta'siri kardiomiyotsitlarning qo'zg'aluvchanligini pasaytirish, ion muvozanatini tiklash, hujayra membranalarini barqarorlashtirish, natriy oqimini buzish, sekin kiruvchi kalsiy oqimi va bir tomonlama kaliy oqimini buzish, koronar arteriyalarni kengaytirish, umumiy periferik tomir qarshiligini, trombotsitlar agregatsiyasini kamaytirish, shuningdek, spazmolitik va sedativ effektlar bilan bog'liq. Magniyning sedativ va antikonvulsant ta'siri asab-mushak sinapslaridan atsetilxolinning ajralishini kamaytirish, asab-mushak uzatishni susaytirish, markaziy asab tizimiga to'g'ridan-to'g'ri tormozlovchi ta'sir ko'rsatish bilan bog'liq. Tokolitik ta'sir miometriyning qisqarish qobiliyatini susaytirish (silliq mushak hujayralarida kalsiyning so'rilishi, bog'lanishi va taqsimlanishini kamaytirish), tomirlarni kengaytirish va bachadonda qon oqimini kuchaytirish natijasida rivojlanadi. Magniy siydik chiqarishni ushlab qolishda spazmolitik ta'sir ko'rsatadi, og'ir metall tuzlari bilan zaharlanishda antidot hisoblanadi. Tizimli effektlar deyarli darhol tomir ichiga yuborilgandan so'ng va mushak ichiga yuborilgandan 1 soat o'tgach rivojlanadi, ularning davomiyligi mos ravishda 30 daqiqa va 3-4 soatni tashkil etadi.

Terapiyani boshlashdan oldin qonda magniy darajasini aniqlash kerak. Kattalarda qonda magniy plazmasining normal darajasi 0,75-1,26 mmol/l ni tashkil etadi. Preparatni qo‘llashda quyidagilarni hisobga olish lozim: magniyning siydik bilan chiqarilishi hujayra tashqarisidagi suyuqlik miqdori oshganda, buyrak tomirlari kengayganda, giperkaltsiyemiya, natriyning siydik bilan ko‘p chiqarilishi, osmotik diuretiklar (mochevina, mannit, glyukoza), “halqali” diuretiklar (furosemid, etakrin kislotasi, tiazidlar), yurak glikozidlari, kaltsitonin, tireoidin, uzoq muddatli dezoksikortikosteron atsetat (3-4 kundan ortiq) buyurilganda oshadi. Magniyning chiqarilishi paratgormon yuborilganda sekinlashadi. Buyrak yetishmovchiligida magniyning chiqarilishi sekinlashadi va takroriy yuborilganda uning kumulyatsiyasi yuzaga kelishi mumkin. Shuning uchun keksa bemorlarda va buyrak funksiyasi og‘ir buzilgan bemorlarda preparatning dozasini 48 soat davomida 20 g magniy sulfatidan (81 mmol Mg2+) oshirmaslik kerak, oliguriya yoki buyrak funksiyasi og‘ir buzilgan bemorlarga magniy sulfatni tez tomir ichiga yuborish mumkin emas. Siydik yo‘llari infeksiyalari ammiak-magniy fosfatlarining cho‘kishini tezlashtiradi, bu holatda vaqtincha magnezitoterapiya tavsiya etilmaydi. Magniy sulfatni parenteral yuborgandan so‘ng magniyning chiqarilishi buzilganda gipermagniyemiya yuzaga kelishi mumkin. Miyasteniya va nafas olish organlari kasalliklarida ehtiyotkorlik bilan qo‘llaniladi. Preparatni uzoq muddat qo‘llashda yurak-qon tomir tizimi, pay reflekslari, buyrak funksiyasi va nafas olish chastotasini monitoring qilish tavsiya etiladi. Magniy sulfatni tomir ichiga sekin yuborish kerak, juda tez yuborilganda gipermagniyemiya (belgilari – ko‘ngil aynishi, paresteziya, sedativ ta’sir, gipoventilyatsiya apnoegacha, chuqur pay reflekslarining pasayishi) yuzaga kelishi mumkin. Bir vaqtda parenteral B6 vitamini va insulin yuborilishi magnezitoterapiya samaradorligini oshiradi. Agar magniy sulfat va kaltsiy preparatlarini bir vaqtda yuborish zarur bo‘lsa, ularni turli venalarga yuborish kerak, bunda magniy darajasi organizmdagi kaltsiy darajasiga bog‘liqligini hisobga olish lozim. Homiladorlik yoki emizish davrida qo‘llanishi. Homiladorlik davrida magniy sulfatni qondagi magniy konsentratsiyasini hisobga olgan holda, kutilayotgan terapevtik ta’sir homilaga bo‘lgan potensial xavfdan ustun bo‘lgan hollarda ehtiyotkorlik bilan qo‘llaniladi. Tug‘ruq og‘riqlarini yengillashtirishda bachadon mushaklarining qisqaruvchanlik qobiliyati susayishi mumkinligini hisobga olish kerak, bu esa tug‘ruqni stimullovchi vositalarni qo‘llashni talab qiladi. Preparatni qo‘llash zarur bo‘lsa, emizishni to‘xtatish kerak. Bolalar. Preparat pediatriyada qo‘llaniladi. Avtotransport boshqarish yoki boshqa mexanizmlar bilan ishlashda reaksiyalar tezligiga ta’sir qilish qobiliyati. Bemorlarni potensial xavfli mexanizmlar bilan ishlashda va avtotransport boshqarishda ehtiyotkorlikka rioya qilish zarurligi haqida ogohlantirish kerak, chunki preparat sedativ ta’sir ko‘rsatadi. Preparatni yaroqlilik muddati tugagandan so‘ng qo‘llash mumkin emas va uni bolalar uchun yetib bo‘lmaydigan joyda saqlash kerak.

Gipermagniemiya simptomlari va belgilarining qon zardobida magniy konsentratsiyasi oshib borishi tartibida – chuqur pay reflekslarining pasayishi (2-3,5 mmol/l), – PQ intervalining uzayishi va QRS kompleksining kengayishi EKGda (2,5-5 mmol/l), – chuqur pay reflekslarining yo‘qolishi (4-5 mmol/l), – nafas markazining susayishi (5-6,5 mmol/l), – yurak o‘tkazuvchanligining buzilishi (7,5 mmol/l), – yurak to‘xtashi (12,5 mmol/l). Bundan tashqari, gipergidroz, xavotir, sekinlashuv, poliuriya, bachadon atoniyasi. Davolashda spetsifik antidot sifatida kalsiy preparatlari (kalsiy xlorid yoki glyukonat) ishlatiladi, ular vena ichiga sekin yuboriladi. O‘rtacha gipermagniemiya holatida furosemid buyurilishi mumkin. Nafas olishning susayishini bartaraf etish uchun vena ichiga 5-10 ml 10% kalsiy xlorid eritmasi yuboriladi, kislorod inhalatsiyasi, sun’iy nafas oldirish amalga oshiriladi. Og‘ir holatlarda peritoneal dializ yoki gemodializ ko‘rsatilgan.